Sôn am… 2016

 

Cowbois 2016

CHRIS ROBERTS

Ar gychwyn blwyddyn, tasg eithaf hawdd ydy edrych yn ôl, taro barn ar y hynny a fu, ond un dipyn anoddach yw edrych ymlaen a ceisio rhagweld beth fydd prif bwyntiau siarad 2016, ond mae’n rhaid i rywun roi go arni..

Mae gobaith y bydd 2016 yn fwy cynhyrchiol yn y sîn o ran cerddoriaeth sydd yn cael ei ryddhau, yn enwedig albyms, o’i gymharu â 2015. Mae newyddion da o ran hynny yn barod gyda Cowbois Rhos Botwnnog yn lawnsio eu halbwm yn Noson Pedwar a Chwech yng Nghaernarfon ar y 24ain o Fawrth. Dwi’n ffan mawr o’r Cowbois, ac yn credu bod pob albwm wedi llwyddo i wella ar y llall hyd yn hyd felly dwi’n dal gobaith mawr am y bedwerydd ac yn methu disgwyl i’w chlywed hi!

Mae hefyd sôn fod Y Bandana yn barod i ryddhau albym rhif tri. Mae ganddynt lwyth o ganeuon gwych, ond tydyn nhw erioed wedi rhoi casgliad cryf at ei gilydd fel albwm, gyda’u hymdrechion cyntaf yn cael eu hamharu gan ddwy neu dair cân wan ymhlith yr hits! Gobeithio y bydd yno gysondeb yn albwm rhif tri.

Band arall sydd yn gaddo bod albym ar y ffordd yn 2016 yw Y Ffug, mae hogia drwg y SRG wedi bod yn gweithio ar y dilyniant i’w EP Cofiwch Dryweryn ac yn swnio fel eu bod nhw’n falch iawn ohono ar y cyfrygau cymdeithasol. Mi wnes i wir fwynhau yr EP cyntaf, felly ‘dw i’n edrych ymlaen i weld i pa gyfeiriad mae sŵn y band wedi mynd yn y flwyddyn a hanner ers iddynt ryddhau’r EP.

Pwy arall ‘gawn ni gynnyrch ganddynt yn 2016?  A oes mwy i ddod gan Yws? A fydd rhywbeth newydd gan Yr Ods ar ôl eu sengl nhw ddiwedd y flwyddyn? A yw Yr Eira, Y Cledrau, Y Reu, Fleur De Lys, Calfari, Terfysg, Patrobas neu Ysgol Sul yn barod i ryddhau albym neu EP arall ar ôl eu llwyddiant diweddar? Dwi’n siŵr, hefyd, y bydd digon o fandiau newydd yn rhyddhau senglau ac EPs am y tro cynta’!

Roedd 2015 yn flwyddyn da iawn i gigs yng Ngogledd Orllewin Cymru gyda Caernarfon yn byrlymu hefo cerddoriaeth byw gan nifer o drefnwyr drwy’r flwyddyn. Roedd gig cynta’ Pontio yn lwyddiant ac mae gigs cyson i’w cael ym Methesda gyda artistiaid lleol yn chwara’ tafarndai’r ardal tra bod Neuadd Ogwen yn denu artistiaid mwy fel Euros Childs a Sweet Baboo. Mae sîn dda hefyd i’w weld yng Nghaerdydd ac mae gigs cyson i’w weld yn digwydd yn y Parot yn Caerfyrddin. Gobeithio bydd y sîn yn gallu adeiladu ar lwyddiannau ‘llynedd tra’n tyfu mewn ardaloedd eraill hefyd.  Mae yno lwythi o fandiau gwych yn awyddus i gigio ar hyn o bryd a pŵl mawr o headliners i ddewis o’u plith sydd yn siwr o ddenu torf!  Gobeithio hefyd y bydd gŵyliau ‘leni cystal a rhai llynedd, mi fydd Yr Eisteddfod, Gŵyl Gopr, Gŵyl Crug Mawr, Sesiwn Fawr, Gŵyl Arall a Tafwyl i gyd yn eu hôl ac yn argoeli i fod yn well nac erioed!

Y peth sydd am gael y dylanwad mwyaf ar y Sin Roc Gymraeg yn 2016 fydd lansiad gwasanaeth ffrydio newydd Sain, Apton. Mae’r manylion yn brin ar hyd o bryd ond rydym ar ddeall fod Sain am lansio y gwasaneth ym mis Mawrth, a bydd angen talu tanysgrifiad misol i allu ffrydio cerddoriaeth y label ei hun. Bydd archif ar gael o stwff sydd heb fod ar gael i’w ffrydio o’r blaen, gan gynnwys cerddoriaeth gan labeli Cymraeg eraill. Mae disgwyl i Sain dynnu eu cerddoriaeth oddi ar wasanaethau eraill megis Spotify ac Apple Music, ond does dim cadarnhad eto pa labeli eraill fydd yn rhan o’r gwasanaeth na ‘chwaith os bydd y labeli yma hefyd yn tynnu eu cerddoriaeth oddi wrth gwasanaethau eraill.

Mae trafod o hyd yn y cyfryngau am yr her sydd yn wynebu labeli recordio yn yr oes ddigidol, gyda hyd yn oed labeli mawr, rhyngwladol yn cael trafferth gwneud arian drwy gwasanaethau ffrydio. Mae’n gadarnhaol felly gweld Sain yn cymryd cam mentrus drwy lansio Apton. Cawn weld dros y misoedd ar blynyddoedd nesaf os y bydd llwyddiant. A yw’n mynd i fod yn fodel cynaliadwy i weddill y diwydiant, neu ydyw’n gam ffôl ac yn rybudd i eraill?

Gobeithio, wrth gwrs, mai’r cyntaf y bydd hi ac mi rydw i, yn un, yn edrych ymlaen i bori drwy archifau Sain drwy Apton. Fodd bynnag, mae’n bryder meddwl faint o bobl eraill sydd hefyd am wneud hyn. Mi fydd yna rhai yn fodlon talu dau tansgrifiad, i wasanaeth ffrydio Cymraeg, ac un i gerddoriaeth arall, ond faint o bobl fydd ddim ond yn fodlon talu un? Faint fydd yn dewis casgliad o gerddoriaeth Gymraeg dros gasgliad o gerddoriaeth o weddill y byd?

A fydd hyn yn niweidio cerddoriaeth Gymraeg dros amser? Mewn byd lle mae hyd yn oed y Beatles yn gweld mantais mewn rhannu platform hefo Justin Bieber a Kanye West ar y gwasanaethau ffrydio mawr, ydi Sain yn gwneud peth call wrth dynnu Elin Fflur a Patrobas oddi ar y ‘run platform? A ydynt yn cael gwared ar ffordd i bobl fwynhau a darganfod cerddoriaeth Gymraeg?

Un peth arall wrth edrych ymlaen at 2016 yn y SRG yw’r gobaith y bydd mwy o siarad a bwrlwm yn y sîn. Gyda’r dechnoleg sydd ar gael i greu podlediadau, vlogs a blogs mi fuasai’n wych gweld mwy o drafod a mwy o guradu o gwmpas y sîn. Gobeithio y bydd Sôn am Sîn yn rhan fach ohoni! Watch this space..

Sôn am… 2015

Gwenno 2015

GETHIN GRIFFITHS

‘Doedd swydd 2015 ddim yn un hawdd iawn. Roedd dilyn llwyddiant a momentwm 2014 yn gamp a hanner, a hynny am lawer o resymau. Roedd rhaid gofyn pryd yr oedd poblogrwydd gynyddol ambell i grŵp yn mynd i gilio? Ai 2014 oedd pinacl ein cyfnod ni o hyder newydd yn ein grwpiau mwyaf? Rhaid cofio, fodd bynnag, fod ambell i beth dal heb ei gyffwrdd, a swydd 2015 oedd hi i gyflawni’r rheiny. Roedd albwm Sŵnami i ddod, roedd momentwm a llwyddiant Yws Gwynedd yn siŵr o greu cynnwrf, a dim ond yn Rhagfyr 2014 y cafodd albwm Candelas ei rhyddhau, felly roedd gwaith teithio a hyrwyddo arni. Rhaid dweud, ni chefais fy siomi.

Y grwpiau hyn sy’n hawlio’r sylw mwyaf, a hynny am resymau amlwg. Mae hi’n gyfnod gwych i’r indie kids sydd â’u llygaid ar gerddoriaeth bop (sydd yn grêt, yn fy marn i, er nad yw pawb yn cytuno). Mae albwm synth pop, llawn tiwns, cyfoes-on-a-par-with-Inglish-bands Sŵnami, yn crisialu hyn mewn 11 cân, ac yn hawlio’i lle fel un o’r uchafbwyntiau yn sicr. Mae’n syndod i mi, bob tro’r ydw i’n eu gweld nhw mewn gig, fod y criw ieuengaf yn gwybod pob gair o bob cân, a hyd yn oed yn canu’r llinellau offerynnol a’r lleisiau cefndirol a.y.y.b. Dim ond cadarnhau hyn wnaeth 2015 i mi.

Er hyn, ‘dw i’n meddwl mai un o’r pethau gorau am 2015 oedd yr hyn oedd yn digwydd y tu allan i brif ffrwd y ‘tri mawr’. Rhyddhawyd EP gan lawer o grwpiau am y tro cyntaf – Fleur De Lys, Chwalfa, Terfysg, Y Cledrau, Tymbal, Patrobas, yn enghreifftiau da. Roedd yn wych gweld grwpiau a oedd wedi treulio 2014 yn gweithio ar eu crefft a magu profiad ar lwyfan yn rhyddhau cynnyrch o’r diwedd. Ers iddynt ennill Brwydr y Bandiau Maes B 2014, hefyd, roedd llawer o sylw’n cael ei roi i Ysgol Sul, ac mae eu EP hwy, Huno, eto yn brawf o’u llwyddiant dros y ddwy flynedd diwethaf. Ac ar nodyn hollol amherthnasol – oes ‘na rywun yn meddwl bo llinell gynta’ ‘Dwi ar Dân’ yn swnio fel llinell gyntaf ‘Don’t You Want Me’, Human League? ‘You were working as a waitress in a cocktail bar? Na? ‘Ta waeth.. Mae amrywiaeth cerddorol yr EPs yn haeddu adolygiadau unigol.. Dyma ble fydd Sôn am Sîn yn dod yn handi..

Does dim modd sôn am artistiaid mwyaf llwyddiannus y flwyddyn heb sôn am Gwenno. Yn enillydd Albwm y Flwyddyn yn yr Eisteddfod, ac yn cipio’r Wobr Gerddoriaeth Gymraeg am ei champwaith Y Dydd Olaf, roedd 2015 yn sicr yn rhoi Gwenno ar lwyfan uwch na’i chyfoedion. Yn wir, cyrhaeddodd ei llwyddiant yn llawer pellach na ffiniau Cymru – mae blog holl wybodus Pitchfork yn rhoi 8/10 iddi am ei champwaith.

Yn amlwg, ble fuasai’r artistiaid hyn heb gyfle i ymarfer eu crefft ar lwyfan? Gyda chymaint o ryddhau yn mynd ymlaen, roedd rhaid cael cyfle i hyrwyddo, ac felly bu i 2015 elwa’n fawr o hyn. Roedd y ffans yn disgwyl y mwyaf o Haf 2015 (Nôl yn… na?), ac mi’r oeddwn i hefyd. Roeddwn i wedi disgwyl i Maes B fod yn gracar, ac mi fuodd hi. Roedd set Candelas yn ‘set Maes B’ berffaith – Drama, golau, sioe, guest appearance, hen ganeuon annisgwyl, gorffen hefo singalong. Anhygoel – er ‘mod i wedi blino’n lân, a henaint-gadael-coleg yn dweud arna’ i, mi ges i werthfawrogi’r holl beth o’r cefn. Mae’r ‘Steddfod i gyd, a dweud y gwir, mor bwysig i gerddoriaeth bop Gymraeg y dyddia’ yma. Unwaith eto, fodd bynnag, roedd y wefr i’w theimlo yn yr annisgwyl. Doeddwn i byth byth yn meddwl y buaswn i’n dod adre’ o Feifod, wedi setiau anhygoel gan y ‘tri mawr’, a pherfformiad ffefryn personol, Jarman, mai fy uchafbwynt i oedd atgyfodiad Yr Ods. Doeddan nhw ddim di marw, dwi’n dallt hynny, ond mi’r oeddwn i wedi peidio eu gweld nhw am ddigon hir i fod yn cael y teimlad anhygoel na o ail ddarganfod rhywbeth oeddech chi’n hoff ohono ers talwm. Mi’r o’n i mor smug yn canu ‘Someone told me I was wrong…’ tra’r oedd y criw ieuengaf yn syllu arna’ fi’n wirion. Class of 2011.

‘Fedra’ i ddim peidio meddwl am Gŵyl Arall, hefyd. Roedd y castell yn lleoliad anhygoel. Ac unwaith eto (you’ve guessed it)… cafwyd ambell i berfformiad annisgwyl arall. Mi fydda’ i’n diolch i’r Ŵyl am fy nghyflwyno i HMS Morris, Anelog â’u tebyg. Roedd Nesdi Jones a’i bhangra-pop yn rhywbeth hollol newydd, hefyd. Ond dim ond Iwan Huws fentrodd ganu Whitney Houston, a chofiwch hynny. Ni chefais fy siomi, ‘chwaith, gan fy ymweliad cyntaf i Ŵyl Crug Mawr. Er nad oedd y lle’n llawn, ac roedd ambell i grŵp yn chwarae i un neu ddau o bobl ar brydiau, roedd hynny’n ychwanegu at yr ymdeimlad agos, cynnes oedd yno. A ‘dw i’n meddwl y dylai BOB gŵyl gael makeshift Clwb Nos sydd wedi ei wneud allan o hen awyren.

Yn olaf, hefyd, fel boi o ochra’ C’narfon, roedd gweld lleoliad newydd yn y dref yn cael ei defnyddio yn grêt. Roedd y ffaith fod dwy noson o gigs gan Yws Gwynedd a Sŵnami wedi gwerthu pob tocyn yn Neuadd y Farchnad yn sicr yn uchafbwynt, doeddwn i ddim yn meddwl y buasai hynny’n bosib. Er hyn – rhaid pwysleisio, mae’n bwysig ein bod ni yn trin y neuadd fel lleoliad arall, nid yr unig leoliad. Mae lle i fwy nac un lleoliad yn ‘Dre, a ‘dw i’n gobeithio y bydd 2016 yn brawf o hynny.

Felly, dyna i chi fy mlwyddyn yn fras! Os oes gennych chi uchafbwynt sydd wedi ei hepgor o’r rhestr uchod (ac mae ‘na lawer o ohonynt!!), yna d’wedwch! Cysylltwch â ni ar Facebook, Twitter, E-bost, neu ar waelod y dudalen hon.