Pedwar i’w Gwylio – Sŵn 2019

CHRIS ROBERTS

SwnFestivalLogoPink

Mae Caerdydd wastad yn llawn o fwrlwm cerddorol gyda gigs yn digwydd yn ddyddiol ar hyd a lled y ddinas, ond mae hyd yn oed fwy o gyffro na’r arfer penwythnos yma wrth i ŵyl Sŵn gymryd drosodd nifer o leoliadau’r brifddinas. Rydym wrth ein boddau yn crwydro rhai o lefydd gigs gorau Caerdydd o ganol y prynhawn nes oriau mân y bore yn gwylio hen ffefrynnau, ac wrth gwrs yn darganfod ffefrynnau newydd. Un o uchafbwyntiau’r flwyddyn yw darganfod hoff fand newydd yn Sŵn! Mae rhywbeth i bawb dros y penwythnos, a gyda 147 o artistiaid yn chwarae tydi o ddim bob amser yn hawdd dewis pwy i weld. Dyma rhai o dips Sôn am Sîn..


The Comet is Coming

Clwb Ifor Bach / Nos Wener, 18fed Hydref / 00:30 

Boed chi wrth eich bodd gyda’r symudiad cyffrous o Jazz Prydeinig ar hyn o bryd neu erioed wedi gwrando ar eiliad ohono, dio’r ots, Clwb Ifor Bach ydi’r lle i fod Nos Wener.  Cyfuna The Comet is Coming rhai o’r elfennau gorau o fyd hip-hop a cherddoriaeth ddawns gyda jazz i greu sain sydd yn gorfodi pawb sydd yn ei glywed i symud. Mae eu setiau hwyr wedi bod yn hit ar draws y wlad o Glastonbury i Greenman yr haf yma. Fydd hi’n barti a hanner.

 


Hyll

Old Market Tavern / Nos Sadwrn, 19eg o Hydref / 20:15

Mae Hyll wedi bod un o hoff fandiau Sôn am Sîn ers rhyddhau eu EP cyntaf yn 2017, ac mae eu record fer newydd, Rhamant wedi cadarnhau’r cariad yna ymhellach. Gyda chaneuon mwy sentimental i’w rhoi yn eu set gyferbyn a riffs trwm eu gwaith cynnar allwn ni ddim disgwyl i weld y band yn perfformio yn eu dinas gartref. Mae Dydd a Nos yn siŵr o fod yn foment; fydd gennym ni tissues os fyddwch chi angen un!

 


Squid

Clwb Ifor Bach / Dydd Sul 20fed o Hydref / 17:30

Os ydych chi wedi gwrando hyd yn oed ychydig ar Six Music yn ystod y misoedd diwethaf mae yno siawns go lew eich bod chi wedi clywed Squid. Mae’r band yn ffefrynnau draw yno gyda Steve Lamaq yn gefnogwr brwd. Mae gan y band o Brighton egni heintus a lot i’w ddweud. Byddent yn dod i Sŵn ar ganol daith o’r D.U. sydd wedi gwerthu allan felly byddent yn siŵr o ddenu dipyn o dorf i Glwb Ifor Bach. Mae eu sŵn wedi ei ddisgrifio fel cyfuniad o pync a disco, be well?! Gaddo na fyddwch chi’n bored a rhy ofn deud..

 


Kim Hon

The Moon / Nos Sul, 20fed o Hydref / 22:00

Ers eu gig gyntaf ar gychwyn y flwyddyn mae gwybodusion cerddoriaeth Cymru wedi bod yn deud fod Kîm Hon yn un o’r bandiau i’w gwylio. Er hynny, cymharol brin mae’r cyfleodd wedi bod i’w gweld nhw hyd yma. Roedd Twti Ffrwti yn un o anthemau’r haf ac mae’r sengl newydd Nofio Efo’r Fishis yn cyfleu sŵn gwyrdroëdig y band yn berffaith. Efallai bod y gerddoriaeth ddim yr un mor drwm a Y Reu ond peidiwch poeni mae Iwan Fôn yn frontman mor gyffrous ac erioed. Dyma ffordd o orffen Sŵn efo bang!

 

Gallwch weld yr amserlen llawn a bachu’ch tocyn o swnfest.com 

EP Newydd Hyll

Mae Hyll wedi rhyddhau eu EP newydd nhw, ‘RHAMANT’. Cyfle i wrando am y tro cyntaf yma ar Sôn am Sîn!

hyllrhamant

Dros gyfnod y Nadolig yn 2017, mi aeth Chris a Geth yn fyw ar Facebook er mwyn cyhoeddi pwy oedd enillwyr Gwobrau SaS – eich hoff wobrau di-nod di-sail di-banel. Digwydd bod, yn ystod y flwyddyn honno, roedd un band wedi rhyddhau EP adawodd farc gwirioneddol ar y ddau ohonom ni, a digon oedd y marc hwnnw i gyfiawnhau rhoi dwy wobr iddyn nhw – un i’r EP, a’r llall i’r lyric yma – ‘Mae gen i ddeg sigaret i bara am byth os da chi’n credu mewn hud a lletchwith’. Byth ers hynny, mae enw Hyll wedi bod ar flaen ein tafodau ni, ac wedi’n gadael ni ddisgwyl yn eiddgar am fwy o gynnyrch ganddyn nhw.

Os nad oeddech chi ddigon blaengar i ddal y sengl ‘Diwedd Gwanwyn Tragwyddol Max Rockatansky’ ‘nôl yn 2016, mae’n debyg mai’r EP hwnnw oedd y tro cyntaf i chi glywed y band o Gaerdydd, pan y bu iddyn nhw ddatgan nad oes yna unrhyw beth tebyg i Ganja Cartref Mam. Os nad oedd Efrog Newydd, Efrog Newydd yn rhan o’ch rhestrau chwarae chi’n fuan wedyn, mae angen i ni eistedd i lawr i siarad.

Ar wahân i’r sengl Womanby, ddaeth allan yn gynharach eleni, dydan ni heb gael clywed rhyw lawer ganddyn nhw, ond peidiwch â phoeni – rydan ni’n cael o wefr o newid hynny, gan mai yma, ar Sôn am Sîn, ar y dudalen yma, y mae’r ffrwd cyntaf o’r EP newydd yn cael ei ryddhau!

Beth allwch chi ddisgwyl ar Rhamant? Mwy o lyrics craff dros riffs gitâr bachog? Cywir. Mae’r sain indie ysgafn yn parhau yn ‘Sai’n Siŵr’ ac yn ‘Gwrthgymdeithasu’, ac yn cynnig rhywbeth bach mwy myfyriol ar gyfer ‘Dydd a Nos’. Wedi dweud hynny, os ydych chi’n chwilio am rhywbeth ychydig yn wahanol, maen nhw’n mentro i fyd blŵs-roc trymach ar gyfer ‘Dyn Sbwriel’. A hithau’n ddwy flynedd ers yr EP cyntaf, cofnod o hanes pobl ifanc ychydig yn hŷn sydd yma, ond maen nhw’n parhau i fod yn ffres ac yn gyfredol, yn wirion ac yn ddifrifol.

Os ydych chi’n mwynhau beth ydych chi’n ei glywed ar y dudalen hon – pam na ewch chi i’w gweld nhw’n lansio’r EP draw yng Nghlwb Ifor Bach yng Nghaerdydd ar y 12fed o Orffennaf? Mae band cyffrous arall o’r ddinas, Sybs, yn ymuno â nhw, yn ogystal â’r band newydd Haze. Wrth gwrs, Garmon fydd yn darparu’r tiwns.

 

Bydd Rhamant ar gael o’r holl lefydd arferol ar y 12fed o Orffennaf.

Mae ‘na Barrot, Gwdihw a Buffalo yn cerdded mewn i far…

GARMON AB ION
… Mae’r bar di cau.

Depressing yntydi. Llwm iawn a ddweud y gwir a dyw’r sefyllfa ddim chwaith yn gwneud llawer o synnwyr. Ychydig dros flwyddyn yn ôl roedd clybiau nos a bariau Caerdydd dan yr argraff eu bod yn gymharol ddiogel dan oruchwyliaeth newydd y Cyngor a Sound Diplomacy.Wedi protest, gorymdaith ac apêl fe gafodd Caerdydd ei bedyddio fel Dinas Gerdd: roedden ni yn barod i gamu yn hyderus yn  ôl traed San Fran a Vancouver ond ar yr un pryd i ddilyn ein cwys ein hunain. Fe gafon ni seremoni hyd yn oed yn llawn pwysigion y Cyngor, perchnogion clybiau, cerddorion, hyrwyddwyr a datblygwyr. Roedd ’na fap wedi ei greu, a lansiad. Ac roedd ’na fuddsoddiad ariannol. £75000 o bunnoedd wedi ei neilltuo ar gyfer tendar a oedd yn ôl y sôn i arwain y maes.  A be mae’r £75,000 wedi llwyddo i’w wneud? Dim ond achosi i’r map ddyddio a chreu drwg deimlad. Rydyn ni mewn gwaeth sefyllfa nawr nac oedden ni cyn i’r cwmni yma o Lundain (Sound Diplomacy) gyrraedd.

buffalo

Mae effaith cau y drysau yma yn mynd i fod yn un pell gyrhaeddol; fe fydd yn fwy na cholli lleoliad i fynd i weld band yn fyw. Heb y lleoliadau yma sut y mae artistiaid i fod i ddatblygu? Heb y lleoliadau yma ble mae’r sbardun i symud allan o’r stafell ymarfer a chwilio am gynulleidfa? Heb y lleoliadau yma does dim unman i chware felly be di’r pwynt? Ble mae’r artistiaid yma fod i gael yr hyder i drio pethau newydd? Yn lle da ni fod i glywed y “peth mawr nesa”? Yn lle da ni fod i greu atgofion? Cwrdd ag eneidiau hoff cytûn? Yn y pendraw heb y clybiau yma fydd yr ystod eang o gerddoriaeth y mae pawb yn ei frolio ddim yn para llawer yn hirach. Ac wrth gwrs y mae bywoliaeth degau ar ddegau o bobl yn cael ei ddinistrio yn ei sgil a Chaerdydd yn ymdebygu i unrhyw ddinas arall sy’n gorfoleddu ac ymdrybaeddu mewn unffurfiaeth.

Dwi’n llwyr ymwybodol fod yna ffactorau eraill yn ymwneud â chlybiau yn cau ac felly y mae hi ychydig yn annheg i mi bwyntio bys yn uniongyrchol at y Cyngor a Sound Diplomacy fel cnewyllyn y broblem ond mae’n amlwg bod buddsoddiad y Cyngor yn llawn ffaeleddau, ac gallent fod wedi gwario’r arian mewn modd callach. Dwi’n ymwybodol ein bod yn byw mewn cyfnod lle mae gwrando ar gerddoriaeth gymaint haws ac yn fwy hygyrch ac felly falle bod llai yn mynychu gigiau- ond nid dim ond gwrando wnewch chi’n wrth fynychu gig.  ’Da chi’n byw’r gerddoriaeth –  dwi’n llwyr ymwybodol bod hwnna yn swnio fel llinell gawslyd o ffilm ond mae na elfen o wirionedd iddo. Gyda’r clybiau yma yn cau dwi’n gweld cenedlaethau’r dyfodol yn colli ar brofiadau ffurfiannol hanfodol. Felly cefnogwch eich clybiau lleol, mynychwch y gigs, a dangoswch eich dicter bod rhan hanfodol o ddiwylliant Cymru dan fygythiad.

Ai ymdrech i ddenu cynulleidfa newydd yn unig yw albwm newydd I Fight Lions?

GETHIN GRIFFITHS

Mae albwm ddiweddaraf I Fight Lions yn siŵr o ennill cynulleidfa iddyn nhw, yn enwedig gan eu bod bellach ar label Côsh. Ond ydy Be Sy’n Wir yn diystyru hanes cerddorol y band yn gyfan gwbl? Gethin Griffiths sydd yn ystyried nostalgia, emo pop a dyfodol grŵp o fechgyn sydd wedi bod yn cynhyrchu cerddoriaeth ers blynyddoedd erbyn hyn…

IFL Album

Rhywsut, mae’n teimlo fel bod I Fight Lions wedi bodoli erioed. Mae ‘na lawer o bethau wedi newid, a thueddiadau cerddorol newydd wedi dod ac wedi mynd, ond ar ryw ffurf neu’i gilydd, mae Hywel Pitts a’i gyfoedion wedi parhau i greu cerddoriaeth rhywle yn y cefndir.

Er i fandiau Cymraeg y degawd hwn gael eu sefydlu ar gymysgedd o hangofyrs deng mlynedd Big Leaves ac Anweledig, riffs Two Door Cinema Club a geiriau a thôn llais Alex Turner a’r Arctic Monkeys, mae’r preseb y cafodd I Fight Lions eu geni ynddo yn perthyn i stabl gwbl wahanol – ac i wlad gwbl wahanol, hefyd. Nid stâd feddyliol unigolyn mewn tref ôl-ddiwydiannol nac arsylwadau o ddiwylliant clybiau nos ein dinasoedd oedd yn llywio eu raison-d’être, ond ffrwydradau dramatig a theatrig o emosiynau cymysg a oedd yn deillio o du draw i Fôr yr Iwerydd.

Awn yn ôl i 2006. Yn union fel petai cerddoriaeth vaudeville a music hall yr ugeinfed ganrif cynnar wedi geni babi â cherddoriaeth grunge ac ôl-bync yr Unol Daleithiau, ffurfiwyd ffenomenon ac is-ddiwylliant oedd yn ddigon gwahanol ac unigolyddol i achosi grwpiau o blant ysgol i wahanu eu hunain oddi wrth y gweddill, ond eto, heb os, yn ddigon cyffredin i ymddangos yn y siartiau ac i effeithio ar ddiwylliant yn ehangach. Erbyn y flwyddyn honno, roedd yr emos a’r goths yn llenwi pob cornel ar fuarth pob ysgol uwchradd yn y wlad, ac er bod elfennau o’r diwylliant hwnnw yn wirioneddol dywyll ac yn arddel arferion eithaf sinistr, dim ond hyd at yr ambell faneg streipiog di-fysedd a’r esgidiau Vans du oedd y mwyafrif o’r dilynwyr yn fodlon mynd, diolch byth. Ydw, mi’r ydw i’n siarad o brofiad.

Er bod y rhai â’r egos mwyaf yn ymwrthod ag unrhyw ymdrech i’w categoreiddio dan y fath ddiwylliant, gyda rhai yn mynnu eu bod nhw’n scene kids, eraill yn taeru eu bod nhw’n gwrando ar albwm cyntaf Bowling for Soup, ac eraill yn troi eu clustffonau i fyny i’r eithaf er mwyn profi eu bod nhw’n gwrando ar Slipknot, does yna ddim amheuaeth mai cerddoriaeth bandiau fel My Chemical Romance, Fall Out Boy, Panic! At The Disco a Paramore oedd yn gyfrifol am aelodaeth y nifer helaeth o’i ddilynwyr. I’r bandiau o’r math olaf hwnnw y mae I Fight Lions yn ddyledus iddyn nhw, sef y bandiau hynny oedd yn cymryd chwalfa emosiynol a bloeddiadau rhwystredig eu cyfoedion trymach ac yn ei gyfuno gyda cherddoriaeth bop melodig a fuasai bron yn gweddu i lwyfannau Broadway.

Heb os, yr albwm a ddaeth a’r gerddoriaeth yma i sylw y nifer fwyaf o bobl ar y pryd oedd The Black Parade gan My Chemical Romance, a hoeliodd 2006 fel blwyddyn a welodd cerddoriaeth emo pop y genhedlaeth honno yn cyrraedd uchelfannau na fu iddi ei gyrraedd wedyn. Mae rhai nad oedd yn cysylltu hefo’r diwylliant hwn o gwbl yn edrych yn ôl erbyn hyn arni yn ffafriol, ac mae ‘Welcome To The Black Parade’ a ‘Teenagers’ yn ddwy enghraifft o’r marc y bu iddynt ei saernïo ar y prif lif.

Yn y blynyddoedd a ddaeth i ddilyn, fforchiodd y diwylliant i amryw o lefydd, a bu i’r prif lif symud yn eu blaenau yn ddigon sydyn. Ond, doedd hynny ddim yn golygu nad oedd grwpiau penodol o bobl yn fodlon cario’r ffagl ar hyd lwybrau llawer culach. Dyma ble mae I Fight Lions, gydag enwau ac aelodau amrywiol, wedi bod yn byw ers blynyddoedd. Gan ryddhau cynnyrch yn gyson, a drwy gigio ar hyd a lled y wlad i gynulleidfa o gyd ddilynwyr cerddoriaeth o’r fath, mae’n teimlo fel eu bod wedi bod yn rhan o is-ddiwylliant nad ydym yn clywed amdano yn aml, ond un sydd wedi bodoli y tu ôl i’r llen ers deng mlynedd a mwy.

I Fight Lions

Mae’n hawdd edrych ar Be Sy’n Wir fel ymdrech gan I Fight Lions i rwydo cynulleidfa bandiau Cymraeg eraill am y tro cyntaf. Wrth gwrs, mae eu penderfyniad i ymuno â theulu Côsh yn symbol o newid o ryw fath, ac roedd sain eu sengl gyntaf, ‘Calon Dan Glo’ yn fwy o deyrnged i roc ysgafn Dire Straits a Fleetwood Mac nag i’w dylanwadau arferol, ond nid yw’r albwm yn cuddio’r dystiolaeth o’u gwreiddiau nac yn claddu eu tystysgrif geni dan eu hunaniaeth newydd o bell ffordd. Mae edrych arni fel rhyw fath o boblogeiddio neu dynnu i’r prif lif yn ddadansoddiad naïf ac yn un sydd yn profi ein hobsesiwn â’r labeli y mae bandiau yn arwyddo iddyn nhw yn hytrach na’r gerddoriaeth ei hun.

Does dim ond yn rhaid gwrando ar agoriad eu trac cyntaf i sylweddoli nad ydynt wedi symud yn rhy bell o’r sain cabaret tywyll sydd wedi ffurfio eu sain ar hyd y blynyddoedd. Er bod adran leisiol agoriadol Diwedd y Byd yn atgoffa rhywun o ‘Madrach’ gan Derwyddon Dr Gonzo, cawn ein hatgoffa o linellau lleisiol unigryw Hywel Pitts wrth i’r bennill ein tywys ar daith sy’n swnio fel trên o amgylch tŷ arswyd, cyn i’r gytgan olaf ein taro ag un o linellau symlaf a mwyaf gonest yr albwm – ‘Tydw i ddim yn dda ar hyn o bryd, y gwir ‘di, dwi heb fod ers hir’. Mae’r newid rhwng cyweirnod lleiaf y bennill a chyweirnod mwyaf y gytgan, fel yn Casanova o’r albwm diwethaf, yn cynnal rhyw fath o eironi ac yn ychwanegu at yr holl ddrama sydd yn bodoli yn y math hwn o gerddoriaeth.

Er bod rhagarweiniad Adweithiau yn swnio ychydig yn debyg i gerddoriaeth roc y bandiau mwyaf canol y ffordd dros y blynyddoedd diwethaf, mae caneuon fel Llwch ar yr Aelwyd yn cynnwys elfennau cerddorol sydd yn nodweddiadol iawn o gerddoriaeth I Fight Lions. Ynghyd â 3300, mae Llwch ar yr Aelwyd bron fel rhyw ddawns olaf ar raglen high school Americanaidd o’r 2000au, ac mae’r alawon yn ddyfeisgar ac yn wahanol. Mae’r tensiwn yn esgyn yn y geiriau ‘Di’r lle ma ddim run fath…’, a does yna ddim llawer o fandiau o gwmpas fyddai wedi defnyddio’r alaw honno yn yr un modd. A dweud y gwir, mae’r tebygrwydd hwn i gerddoriaeth ar deledu Americanaidd yn ymestyn drwy’r albwm, a boed hynny’n fwriadol neu beidio, gallwch dderbyn maddeuant am feddwl bod lleisiau cefndirol Diwedd y Byd yn dod yn syth o un o themâu Michael Corcoran i un o raglenni Dan Schneider (Drake & Josh, The Amanda Show a.y.y.b.).

Mae’r holl beth bron yn ymylu ar fod yn seimllyd, a bron yn troi yn eich stumog os oeddech chi wedi cael eich magu ar y diwylliant milkshake-aidd hwnnw. Mae rhywun yn gofyn, hefyd, os ydy’r math yma o beth yn gyfredol ac yn berthnasol i ni o gwbl. Beth mae Calon Dan Glo yn ei ddweud am 2018, yn hytrach na 2006?

Os ydym ni’n ei ddehongli fel pastiche, fel rhyw fath o gyfeiriadaeth bwriadol at y math hwn o gerddoriaeth oedd yn gefndir mor bwysig i rwystredigaeth carfan o bobl ifanc yn ôl yn y degawd diwethaf, efallai mai dyma ble mae’r ateb. Efallai ein bod ni i gyd yn darganfod rhyw fath o gysur yn yr isymwybod wrth ailweld â’r man gwan hwn yn ein gorffennol, ac mae’r ffaith bod The Incredibles 2 yn profi i fod mor boblogaidd yn ein sinemâu gan bobl oedd yn cofio’r ffilm gyntaf efallai yn enghraifft arall o hyn. Beth bynnag yw eich barn am y math hwn o pastiche, mae cryfder ym mhersonoliaeth I Fight Lions yn rhoi stamp unigryw arnyn nhw ymysg eu cyfoedion ar hyn o bryd. Wrth iddynt barhau â’u taith newydd ar label newydd, gyda chynulleidfa newydd yn eu golwg, mae’n rhaid i’r sain barhau yn unigryw, a heb os, bydd yn rhaid i I Fight Lions ddarganfod ffordd o swyno eu dilynwyr diweddar gyda’u personoliaeth yn hytrach na phlygu i’w gofynion nhw.

Ydy hi’n bryd i ni stopio siarad am y Sîn Roc Gymraeg?

GETHIN GRIFFITHS
Yn naturiol, rydym ni’n defnyddio’r term ‘Sîn Roc Gymraeg’ ar nifer fawr o achlysuron. Ond ydy’r term poblogaidd hwn yn cynrychioli’r hyn sydd yn digwydd go iawn? Gethin Griffiths sydd yn gwerthuso’r modd yr ydym ni’n mynnu categoreiddio’r gerddoriaeth drwy’r defnydd o’r tri gair hynny…

Ers tri degawd a mwy, rydym ni wrth ein boddau’n trafod y ‘Sîn Roc Gymraeg’. Fodd bynnag, yn ôl yn y chwedegau a’r saithdegau cynnar, mewn cylchgronau fel Asbri a Sŵn, mi fyddech chi’n llawer mwy tebygol o weld rhywun yn cyfeirio at y ‘Byd Pop Cymraeg’. Yna, yng nghyfnod Sgrech, a diwedd y saithdegau, efallai y buasech chi’n arddel y ‘Byd Roc Cymraeg’. Erbyn cyfnod Sothach, a’r cyfnod nodedig hwnnw ar ddechrau’r nawdegau, roedd y ‘Byd’ bellach yn ‘Sîn’, a bu i’r term ‘Sîn Roc Gymraeg’ gael ei saernïo yn ein pennau am ddegawdau i ddod.

Er y gwahaniaethau yn y geiriau a ddefnyddir, yr un peth y maen nhw ei gyd yn ceisio ei gyfleu mewn gwirionedd. Rydym ni i gyd yn gwybod neu’n disgwyl ein bod ni’n gwybod beth mae’r termau hynny yn eu golygu, ond ydyn nhw’n gwneud synnwyr, go iawn? Os ydych chi’n edrych ar hyn ar lefel semantig, sef ar lefel y geiriau eu hunain a’u hystyron, mae ‘na broblemau’n codi, ac am ryw reswm, prin iawn yw’r trafodaethau hynny sydd yn ystyried y problemau hyn. Beth am wahanu’r tri gair er mwyn dadansoddi’r amwysedd y tu ôl i ein hoff derm cerddorol, ‘Sîn Roc Gymraeg’…


Sîn

Dyma’r gair cyntaf, ac ar un lefel, y gair mwyaf dadleuol. Beth yn union yw Sîn? Beth yn union sydd yn rhaid i Sîn ei gael i fod yn Sîn, ar wahân i barodrwydd gorawyddus ambell un i ddefnyddio’r gair ar bob achlysur? Rydym ni, wrth gwrs, wedi defnyddio’r term yn helaeth ar ein blog, a does dim modd cuddio’r ffaith ei fod yn rhan bwysig o’r enw (!), ond oes angen i ni ddarganfod ffordd arall o ddadansoddi’r hyn sydd yn digwydd o’n cwmpas?

Y prif broblem sydd yn codi o’r defnydd o’r gair ydy’r broblem ddaearyddol – hynny yw, ble mae’r Sîn? Fel arfer, mae rhywun yn clywed am scenes penodol mewn dinasoedd penodol, e.e. Merseybeat, Madchester, Bristol Sound, Seattle Sound, ac mae’n teimlo fel petai yna fwy o ffiniau amlwg i’r termau hyn. Yn ei llyfr ‘Blerwytirhwng?’, mae Sarah Hill yn dadansoddi’r broblem hon drwy ddisgrifio Cymru fel ‘cyfres o gymunedau dychmygol’, yn hytrach nac un lle. Golyga hynny bod pocedi o’r wlad sydd yn siarad Cymraeg, a lle mae’r ‘sîn’ yn ‘digwydd’, yn ynysoedd o gymunedau wedi eu gwasgaru ar hyd a lled y 20,000 km2 a mwy sydd yn perthyn i’r wlad. I arbed hynny rhag swnio fel meddylfryd adferaidd, hen ffasiwn, gallai’r cymunedau hyn fodoli yn unrhyw le yn y wlad, boed hynny mewn ardal sydd yn bennaf ddi-Gymraeg, dim ond i unrhyw weithgaredd fod yn digwydd yno.

Er hyn, mae hynny’n teimlo fel rhyw gyfiawnhad blêr sydd bron yn diystyru daearyddiaeth yn gyfan gwbl. Beth am y ‘sîn’ oedd yn bodoli ym Methesda yn yr wythdegau, a’r un peth yn Aberteifi? Mae’r ffaith bod y gweithgareddau hyn yn digwydd mewn trefi penodol yn gyfiawnhad mwy teilwng o ddefnyddio’r term. Beth am yr hyn sydd wedi bod yn digwydd yng Nghaerfyrddin dros y ddwy flynedd diwethaf, o amgylch y Parrot a label Libertino? Ai fel is-sîns neu is-ddiwylliannau y dylid categoreiddio y rhain?

Mae amser yn bwynt arall. Gellid diffinio sîn Bethesda a sîn Caerfyrddin yn ôl eu hamser, yn union fel Madchester neu Grunge. Er nad oes modd diffinio’r blynyddoedd yn union, mae rhywun yn gallu rhoi dyddiadau bras i ddechrau a diwedd eu cyfnodau. Beth am y ‘Sîn Roc Gymraeg’? A ddechreuodd y ‘Sîn Roc’ gyda’r Blew ac Edward H. yn ôl ar droad y Saithdegau, gan barhau wedyn dros ddegawdau o ailffurfio ac ail ddiffinio ei hun fel Doctor Who? Pwy sydd yn ystyried y sîn heddiw fel rhan o’r un sîn â Crys, Rhiannon Tomos neu’r Cyrff?

Yr elfen cymdeithasol mwyaf anffodus sydd yn codi yn sgîl y defnydd o’r term ydy’r syniad yma o fod yn ‘gymwys’ i fod yn ‘rhan o’r sîn’. Rydym ni’n clywed rhai o hyd yn dweud pethau hurt fel ‘wel, ti’n officially rhan o’r SRG ‘wan’, ond beth mae hynny yn ei feddwl, yn union? Ydy unrhyw un sydd yn creu cerddoriaeth Gymraeg yn rhan o’r grŵp elitaidd yma? Ydy’r super fans, h.y. y rhai sydd yn mynd i gigs ar wahân i Maes B, yn ‘rhan’? Mae’n wych cael ‘bod yn rhan’, ond pa fath o neges yw hynny i’r rhai sydd ddim yn credu eu bod nhw? Y gwirionedd yw, does dim ffasiwn beth yn bodoli ag aelodaeth i’r sîn, ond mae’r defnydd o’r term hwnnw yn mynd i awgrymu o hyd bod yna rhyw elfen o hynny yn perthyn i’r holl beth.

Fodd bynnag, yr hyn am y ‘Sîn Roc Gymraeg’ sydd yn ymdebygu i unrhyw ‘sîn’ arall yw’r ffaith bod holl artistiaid sydd yn creu cerddoriaeth yn yr iaith Gymraeg yn tueddu i ddibynnu ar yr un rhestr o labeli, lleoliadau perfformio a chyhoeddiadau cerddorol. Mae hynny’n gwbl ddealladwy, gan nad oes gan gerddoriaeth Gymraeg yr un cefnogaeth ariannol â cherddoriaeth Saesneg ei iaith, a hynny o ganlyniad i lawer o elfennau cymdeithasol a gwleidyddol dros y blynyddoedd. Mae’n debyg bod ideoleg yn perthyn i’r cysyniad hwn o ‘Sîn’, yn enwedig wrth gyfeirio at y diwydiant mwy pwerus sydd yn bodoli yn Lloegr a’r UDA. Awgryma hynny y caiff y ‘sîn’ ei ddiffinio, nid ganddo ei hun, ond gan rywbeth arall o’r tu allan. Hynny yw, ‘dydi’r Sîn Roc Gymraeg ddim yn perthyn i’r diwydiant mawr Eingl-Americanaidd’. Sîn, neu ddiwylliant, arall yw’r Sîn Roc Gymraeg yn y cyd destun hwn.

Yn ogystal â hynny, mae rhywun yn mynd i drin yr hyn sydd yn digwydd fel microcosm, a’r hyn sydd yn digwydd yn cael ei gymharu gyda’i hun yn unig. Drwy gymharu ag artistiaid Cymraeg yn unig, caiff hanfod cerddoriaeth boblogaidd yn y lle cyntaf ei ddiystyru’n llwyr. Wrth gwrs, mae’r holl syniad o gerddoriaeth boblogaidd yn deillio o gymysgedd o nifer o ddylanwadau cerddorol ar hyd a lled y byd. Rhywbeth byd-eang yw cerddoriaeth boblogaidd sydd yn nodweddiadol o gyfnod o gymysgu diwylliannol, globaleiddio ac ôl-foderniaeth. Mae trin y ‘Sîn Roc Gymraeg’ fel ‘bydysawd cerddorol’ ar ei ben ei hun yn golygu nad yw cerddoriaeth yr artistiaid hyn yn cael ei osod mewn cyd destun ehangach. Mae pob band y gallech eu henwi yn cael eu dylanwadu gan artistiaid o ar hyd a lled y byd, ac maent yn haeddu cael eu trafod a’u cymharu yn nhermau’r artistiaid hynny hefyd, yn ogystal â’u cyd artistiaid Cymraeg. Wrth i fwy a mwy o artistiaid Cymraeg rannu llwyfannau hefo artistiaid rhyngwladol mewn gwyliau ar hyd a lled Cymru, Lloegr a chyfandir Ewrop, nid ‘alltudion’ o’r Sîn Roc Gymraeg yw’r rheiny, ond artistiaid sydd yn rhan o’r un symudiad cerddorol byd eang â’r rhai sydd o’u cwmpas. Nid ‘benthyg’ yr artistiaid hyn ydym ni i’r byd, ond yn syml, bod yn ddigon lwcus i’w rhannu a’u mwynhau mewn iaith yr ydym ni’n digwydd bod yn ddigon lwcus i’w siarad.

Nid oes modd dadlau bod yr hyn a welir yma yn ymdebygu i ‘Sîn’ mewn nifer o ffyrdd, ac ei fod yn arddangos llawer o’r elfennau hynny ar brydiau. Ond, nid yn y diffiniad y mae’r broblem, ond yn y term ei hun. Drwy beidio â thrafod gwerth y term yn gyson, mae rhywun yn mynd i’w ddefnyddio heb feddwl, ac yn llawer mwy tebygol o or-symleiddio a chyffredinoli’r hyn sydd yn mynd yn ei flaen. Dyma sydd yn ein hannog i ddweud pethau fel bod y ‘sîn yn iach ar hyn o bryd’, neu ‘mae’r sîn yn llewyrchus iawn’, neu’r gwaethaf oll, ‘mae’r sîn yn mynd drwy oes aur unwaith eto’. Beth mae hynny yn ei feddwl, yn union? Mae hynny’n destun erthygl arall, mae’n debyg.

Yn syml, mae trafod cerddoriaeth Gymraeg dan un anadl yn iawn, os mai dyma beth yw eich nôd, ond oes angen i ni ddarganfod ffordd well o gwmpasu’r hyn sydd yn digwydd go iawn, yn hytrach na chloi’r holl beth mewn term sydd yn dod yn teimlo’n hen ffasiwn ac yn amherthnasol?


Roc

Y broblem fwyaf am gwmpasu holl artistiaid Cymraeg ei hiaith yng Nghymru o dan yr un categori yw’r amrywiaeth eang o gerddoriaeth sydd yn cael ei chreu ganddynt. Ydy’r pegwn mwyaf canol y ffordd hwnnw (os allai ‘canol y ffordd’ fod yn begwn o gwbl) sydd yn cynnwys bandiau fel Calfari a Fleur de Lys yn perthyn i’r un categori â cherddoriaeth arbrofol Pasta Hull a Tri Hŵr Doeth?

Mae’r broblem hon yn perthyn i’r categoreiddio cyffredinol o bopeth fel ‘cerddoriaeth roc’. Heb os, y gerddoriaeth mwyaf poblogaidd, neu’r gerddoriaeth sydd wedi cael y mwyaf o sylw dros y blynyddoedd diwethaf, yw cerddoriaeth indie. Mae’r term hwnnw yn ei hun yn codi mwy o gwestiynau na’r gair ‘roc’, hyd yn oed, ond eto’n llwyddo i ddisgrifio’r hyn sydd yn digwydd mewn ffordd ychydig mwy cyfredol.

Unwaith eto, efallai mai pwrpas y gair ‘roc’ yw i ddiffinio’r elfennau hynny sydd ddim yn bodoli yma. Hynny yw, efallai mai ymdrech oedd defnyddio genre fel rhan o’r term i wahaniaethu’r gerddoriaeth oddi wrth gerddoriaeth canu gwlad neu berfformiadau noson lawen.

Fodd bynnag, yr ymdeimlad sydd yn cael ei greu yma yw bod cerddoriaeth ‘roc’ rhywsut yn ddilys ac yn ddisgwyliedig, ac unrhyw fath arall o gerddoriaeth, fel cerddoriaeth electronig neu hip hop, yn fathau ‘eraill’ o gerddoriaeth. Daw hynny â goblygiadau o ran rhywedd hefyd, a’r cysyniad yma o ‘roc gwrywaidd’ fel norm cymdeithasol – golyga bod unrhyw fath arall o gerddoriaeth yn cael ei ddiffinio gan ei gyswllt neu ei ddiffyg cyswllt â’r norm yma. Mae hynny, unwaith eto, yn rywbeth arall i ysgrifennu amdano!

Y gwir yma yw nad yw’r Sîn Roc Gymraeg heb fod yn ‘Sîn Roc’ ers blynyddoedd maith. Os yw’r term hwn i fod i gwmpasu dros hanner can mlynedd o weithgaredd cerddorol, yna dylid ystyried cael gwared o unrhyw genre ohono gan ei fod yn sicr o fynd yn gwbl amherthnasol yn gyflym iawn.


Cymraeg

Yn syml, ydy ‘FEMME’ gan Adwaith, neu ‘Light Me Up’ gan Candelas yn cyfri fel caneuon neu ‘ddigwyddiadau’ sydd yn rhan o’r Sîn Roc Gymraeg? Oni ddylai caneuon Saesneg eu hiaith fod yn rhan o ‘Sîn Roc Gymreig?’. Mae’r cwestiynau hyn yn rai anodd iawn o ystyried bod mwyafrif o allbwn cerddorol y ddau artist hynny erbyn hyn wedi bod drwy gyfrwng yr iaith Gymraeg.

Does dim problem o gwbl gan lawer o ddilynwyr cerddoriaeth Gymraeg bod artistiaid yn creu cerddoriaeth Saesneg erbyn hyn – er bod hynny yn destun dadlau mawr yn ôl yn y nawdegau yng nghyfnod Super Furry Animals a Catatonia. Anaml iawn y bydd rhywun yn cwyno am fand Cymraeg yn creu cân Saesneg y dyddiau hyn, ac os yw hynny’n wir, nid yw’n cael ei ddatgan yn y cyfryngau o gwbl, bron.

Unwaith eto – nid yn y gweithgaredd mae’r broblem yma, ond yn y term. Wrth gwrs y bydd rhai o artistiaid Cymru, yn enwedig y rheiny sydd yn teimlo eu bod nhw’n dod o gefndiroedd dwyieithog neu hyd yn oed uniaith Saesneg, yn creu cerddoriaeth Saesneg. Ond yn sicr, ni ddylai’r hyn y maen nhw yn ei greu y tu allan i ffiniau ieithyddol yr iaith Gymraeg olygu eu bod nhw’n bodoli mewn byd diwylliannol gwbl annibynnol i’r un y maen nhw yn bodoli ynddo pan y maen nhw’n creu cerddoriaeth Gymraeg. Nid yw’r term yn cynrychioli yn union beth sydd yn mynd yn ei flaen yma, felly.

Mae cerddoriaeth Gymraeg yn bodoli yn yr un modd â cherddoriaeth o unrhyw iaith arall. Mae rhywun yn gwrando ar yr artistiaid hyn law yn llaw â’i gilydd, yn enwedig os ydych chi’n gwrando ar gerddoriaeth ar raglenni fel Spotify, ac yn ystyried y caneuon i fod yn rhan o’r un ‘peth’. Os yw sengl newydd Yr Eira yn cael ei rhyddhau, pam y dylid ei chymharu â’r ‘Sîn Roc Gymraeg’ yn unig? Er mwyn deall gwir bwysigrwydd Adwaith, rhaid eu hystyried fel rhan o’r byd diwylliannol ehangach, nid Cymru yn unig. Pan ewch chi draw i weld eich hoff fand Cymraeg yn perfformio yng ngwyliau mwyaf Cymru neu Lloegr yr haf yma, barnwch nhw’n union fel yr ydych yn barnu unrhyw fand arall o unrhyw wlad.

Does dim problem mewn trafod cerddoriaeth boblogaidd Gymraeg o dan un anadl, ond, onid ydy hi’n amser i ni stopio cywasgu’r holl beth i mewn i’r gawell gyfyngedig sydd yn cael ei chreu wrth ddefnyddio’r term ‘Sîn Roc Gymraeg’?

Mae’r erthygl uchod yn addasiad o draethawd o’r enw ‘Sôn am Sîn: Lleoli’r Sîn Roc Gymraeg’ a ysgrifennwyd gan Gethin yn 2015. 

Caiff yr adran agoriadol sydd yn cyfeirio at dermau amrywiol a ddefnyddir mewn cylchgronau gwahanol ei seilio ar waith ymchwil a wnaed yn wreiddiol gan Dr Craig Owen Jones.

Pedwar i’w Gwylio – Focus Wales 2018

CHRIS ROBERTS

logo focues

Fyddai bob amser yn edrych ymlaen at Fis Mai; cychwyn tymor y gwyliau! Ac un o’r rhai cyntaf yn y calendr yng Nghymru ydi FOCUS Wales yn Wrecsam. Gan ddefnyddio lleoliadau ar hyd y dref mae dros 200 o artistiaid yn mynd i fod yn perfformio dros dridiau’r ŵyl. Gyda phwyslais mawr ar fod yn ŵyl i ddarganfod cerddoriaeth newydd mae’n gallu bod yn anodd gwybod lle i ddechrau wrth ddewis pwy i’w gweld, ond, peidiwch â phoeni, mae Sôn am Sîn yma i helpu a dyma bedwar o ein pigion ni.


Chroma

Central Station / Dydd Iau 10fed o Fai / 20:15

Mae’r triawd roc o Bontypridd yn denu dilynwyr newydd gyda phob gig. Maent yn fand byw tynn ofnadwy gyda dealltwriaeth amlwg rhwng y cerddorion. Mae carisma Katie Hall y prif leisydd yn gryfder amlwg iddynt ond mae Liam a Zac, y gitarydd a’r drymiwr hefyd yn cael eu cyfle i fod yn ganolbwynt Chroma yn ystod eu set. Bydd Mis Mai yn gweld y band yn mynd ymlaen i chwarae yn Great Escape Festival a BBC Music’s Biggest Weekend sydd yn arwydd da eu bod nhw’n creu argraff ar bobl ddylanwadol yn y byd cerddoriaeth!


Virgin Kola

Un Deg Un / Dydd Gwener 11eg o Fai / 18:10

Dwi’n dipyn o sucker am fandiau sydd yn defnyddio hiwmor yn eu lyrics. Dim syndod felly fod sengl diweddaraf Virgin Kola am goginio wyau i ddarpar gariad wedi dal fy sylw. Mae’r ddeuawd o Wrecsam, sydd yn disgrifio eu cerddoriaeth fel pop amgen, yn siŵr o’ch gneud chi ddawnsio a gwenu, rheswm da i’w dal nhw yn Un Deg Un Nos Wener felly!


Boy Azooga

Central Station / Dydd Gwener 11eg o Fai / 00:00

Band y foment o blith line-yp yr wŷl, efallai, ydi Boy Azooga. Gyda’r senglau, Face Behind her Cigarette a Loner Boogie yn atynnu llawer o sylw i’r band, bydd yr hype train yn tynnu mewn i Central Station yn Wrecsam nos Wener. Bydd cyfle yn FOCUS Wales i gael rhagflas ar albym cyntaf y band 1,2 Kung Fu, cyn iddo ddod allan fis Mehefin. Mae’n debyg fydd pawb yn siarad amdanynt wythnos nesaf gydag ymddangosiad ar Later..with Jools Holland ar y gweill. Byddwch yn siŵr o edrych yn cŵl o flaen eich ffrindiau os allwch chi ddweud eich bod wedi eu gweld nhw’n barod! Yn ôl y sôn Boy Azooga oedd y band oedd pawb eisiau cael mewn i’w gweld nhw yn Diwrnod Darganfod Sŵn llynedd ac roedd eu gìg diweddar yn Clwb Ifor Bach wedi gwerthu allan, felly ewch draw mewn da bryd i osgoi siom.


Hana 2K

Tŷ Pawb / Dydd Sadwrn 12fed o Fai / 13:30

Pop ffres a cyfoes o Benarth yw’r ffordd berffaith i gychwyn eich diwrnod olaf yn Focus Wales. Mae cerddoriaeth Hana am berthnasau a phŵer merched yn swnio fel Spice Girls a Britney Spears wedi eu llusgo i 2018 drwy Calvin Harris a MK. Mi fydd Hana2K yn perfformio yn Tŷ Pawb, lleoliad newydd i’r ŵyl. Fe agorodd y ganolfan gelfyddydau newydd yn gynharach eleni felly mae’n gyfle da i gael busnesu o gwmpas hefyd!

I weld rhestr cyflawn o pwy sydd yn chwarae, pryd a lle, ewch draw i www.focuswales.com

Oes gan gerddorion Cymru dueddiad i’w chwarae hi’n saff er mwyn plesio eraill?

Mae’r drafodaeth am gyflwr beirniadaeth gerddorol yng Nghymru yn parhau, ac mae Elis Derby yn defnyddio ei erthygl gyntaf ar gyfer SaS er mwyn ei dweud hi fel y mae hi am y mater.

Elis Derby.jpg

ELIS DERBY

Heb amheuaeth bu 2017 yn flwyddyn hynod ffrwythlon i gerddoriaeth Gymraeg, o gyweithiau newydd gan rai o’n grwpiau mwyaf adnabyddus (Yws Gwynedd a’r Eira yn enghreifftiau), i’r holl fandiau newydd cyffrous ddaeth i’r amlwg, megis Serol Serol, Pasta Hull, Adwaith, a Gwilym; beth fydd gan 2018 i’w gynnig felly?

Wrth gwrs, wrth greu a rhyddhau cynnyrch, mae ymateb cynulleidfa yn cael ei ystyried o ddifrif gan y mwyafrif o artistiaid – boed ar ffurf ffigyrau gwerthiant, nifer y gwrandawiadau ar safleoedd ffrydio, neu faint y dorf sydd yn mynd i gigs. Does dim modd osgoi beirniadaeth, boed yn bositif neu negatif, ond dwi’n teimlo ar adegau bod gennym dueddiad fel Cymry i ganmol artistiaid am eu gwaith, heb boeni llawer am ei ansawdd, ‘oherwydd ei fod o’n Gymraeg’, a dyma sy’n codi’r cwestiwn; oes rhaid i hyn fod?

Mae’r Gymraeg yn un o ieithoedd hynaf Ewrop ac yn hollbwysig i’n hunaniaeth fel cenedl, felly yn naturiol, mae sicrhau ei pharhad yn flaenoriaeth, e.e. drwy gefnogi mentrau iaith, busnesau Cymraeg lleol, ac wrth gwrs, drwy ei defnyddio o ddydd i ddydd. Mae hi’n ymddangos bod annog a chefnogi artistiaid Cymraeg yn hanfodol i sicrhau ei pharhad. Ydi hi felly yn anfoesol i gyflwyno beirniadaeth negyddol, neu fynd yn erbyn cynnyrch a gyflwynir yn y Gymraeg? Mewn gwlad mor fach gyda diwylliant mor gyfoethog, a ddylsen ni fod yn cefnogi ac edrych allan am ein gilydd yn hytrach ‘na ffeindio esgus i wrthdaro?

O brofiad personol yn perfformio/recordio yn y Gymraeg, rwy’n gallu gwerthfawrogi beirniadaeth, hyd yn oed os yw’n anffafriol. Wedi’r cyfan, mae gan bawb yr hawl i leisio barn, a gall beirniadaeth wael arwain at eich datblygiad fel cerddor, a’ch galluogi i ddysgu o’ch camgymeriadau. Mae gan yr agwedd bod angen cefnogi a chanmol rhywbeth ar y sail ei fod o yn Gymraeg y potensial i fod yn hynod niweidiol i ddiwylliant Cymru, gyda’r cyfryngau yn dueddol o anwybyddu neu hyd yn oed geisio tawelu unrhyw un sy’n lleisio barn sydd yn groes i beth maent eisiau ei glywed. Un enghraifft sydd wedi ei drafod ar y blog yma yn barod yw’r stŵr yn dilyn uwchlwythiad ‘Geith Bryn Fon Fynd i Ffwcio’ i Soundcloud gan Pasta Hull. Roedd yr ymateb yn un cymysg: nifer yn diawlio unrhyw un oedd â’r wyneb i ddweud gair drwg am “Bryn ni”, ac eraill yn ei ystyried fel chwa o awyr iach am beidio’i chwarae hi’n saff drwy greu cynnyrch ‘radio gyfeillgar’.

Wrth edrych ar hanes cerddoriaeth yr ugeinfed ganrif yn gyffredinol, roedd y genres cerddoriaeth sy’n cael eu hystyried erbyn heddiw fel rhai hanfodol i’r holl ddatblygiad, ar y pryd yn mynd yn groes i’r ‘prif lif’. Er enghraifft, roedd caneuon Roc a Rol y 50au ar y pryd yn cael eu gweld yn rhywbeth bygythiol i’r genhedlaeth hŷn, ond yn eithriadol o gyffrous i bobl yn eu harddegau. Roedd hi’n sefyllfa debyg pan ymddangosodd cerddoriaeth punk ynghanol y 70au, ac yn y 90au roedd yna bwysau i ddewis ar ochr pwy yr oeddech chi; Blur ta Oasis?

Gwrthdaro a thrafodaeth o fewn y sin gerddorol sy’n ei gwneud yn ddifyr ac yn iach, gan ei fod o leiaf yn ysbrydoli mwy i gyfrannu, gan achosi esblygiad cyson. Hyd yn oed yng Nghymru, motif band fel Edward H. Dafis oedd bod yn wrthbwynt i’r caneuon acwstig poblogaidd oedd o gwmpas ar y pryd, gan synnu cynulleidfaoedd gyda’u perfformiadau bywiog, eu synau gitar trwm a’u lyrics awgrymog. Ac yn ddiweddarach, ymddangosodd bandiau fel yr Anrhefn i drio ‘topio’ hynny gyda lyrics mwy eithafol. Erbyn hyn wrth gwrs, mae’r ddau fand hwn yn cael eu hystyried fel rhai o fandiau gorau Cymru erioed. Daw enghraifft mwy diweddar o Ŵyl Gwydir 2014 (heddwch i’w llwch): clywed Iwan Fôn o’r Reu yn sgrechian i’r meic yn ystod eu perfformiad, “Pwy sy’n licio Bromas? ACHOS DWI FFOCIN DDIM!”, gan gyfeirio at y band o Gaerfyrddin. Mewn gwlad sydd ar adegau yn ymddangos fel cenedl sy’n gaeth i nostalgia, mi ddylien ni fod yn croesawu syniadau newydd yn hytrach na’u distewi. Gallwch hyd yn oed ei ddehongli fel codi ymwybyddiaeth! Pam bod angen mynd dros ben llestri pan gyflwynir barn sydd yn mynd yn erbyn y graen? Cyn belled â bod artistiaid Cymraeg dal i ryddhau cynnyrch, be di’r otch?

SAIN 2018: Los Blancos

GETHIN GRIFFITHS
Sain Sigrid fydd yn nodweddu cerddoriaeth 2018 yn ôl y BBC, ond ar ôl rhoi gwobr i Los Blancos fel band i’w gwylio yn ystod y flwyddyn i ddod, eu sain nhw sydd yn denu sylw SaS!

_61C0273.jpg

Ers y tro cyntaf i ni glywed Los Blancos yn yr Hen Lew Du, Aberystwyth, fis Chwefror diwethaf, roeddem ni’n gwybod yn syth eu bod nhw’n wahanol. Roedd ‘na gymhariaethau cyffrous yn sbarduno ein trafodaeth yn syth.. Radiohead cynnar.. ‘Dy nhw’n fwy punky na hynny? Grunge? Beth bynnag yr oedd o, roedd o’n gwneud rhywbeth i ni…


YR AELODAU

Fel aelod o Y Gwyryf a Tymbal, mae Gwyn Rosser, yn gerddor cyfarwydd i’r dilynwyr mwyaf craff, ac er i Alffa ddatgan yn gyson mai Tymbal yw un o’u prif ddylanwadau nhw fel band, mae Los Blancos yn gyfle iddo gyrraedd clustiau mwy o wrandawyr nac erioed o’r blaen. Mae ei lais, ei leferydd a’r ffordd y mae’n ymestyn ei eiriau’n cynnig ei hun yn berffaith i’r sain slacyr hwn, fydd yn ôl ein gwobrau ni, yn dod i amlygrwydd pellach yn ystod y flwyddyn fawr sydd o’n blaenau.

Mae unig aelod arall Tymbal, Emyr, yn ogystal â Dewi ac Osian, yn ymuno â Gwyn fel pedwar o ffrindiau ers dyddiau ysgol. Er ein bod ni wedi penderfynu eu bod yn creu synau slac, mae yna baradocs yn y ffaith bod eu cyfeillgarwch yn tynnhau’r holl beth, yn dechnegol os nad yn gysyniadol.

_61C0373.jpg


EU CANEUON HYD YN HYN

Unwaith eto, nid yw’r gair slacyr yn rhoi digon o glod i’r pedwar am eu gallu i ysgrifennu ac adeiladu caneuon. Mae ‘na rywbeth ffres am y ffordd y maen nhw’n strwythuro eu caneuon ac yn cuddio’r hooks yn y mannau perffaith ar gyfer chwarae a’n disgwyliadau. Mae pawb wedi bod yn barod iawn i’w cymharu â’r Velvet Underground yn ddiweddar, hefyd, a lle’r ydw i’n deall hynny, mae dylanwad y Velvets yn tueddu i effeithio ar bob band indie o’r math hwn. I mi, mae’r sain yn ffres ac yn gyffrous, ac am fod yn nodweddu 2018, gobeithio.

Mae pedair cân, ar ryw ffurf neu’i gilydd, ar gael i’w clywed ar SoundCloud.

Clarach

Os ydych chi’n ymlacio ar draeth Clarach, ger Aberystwyth, rhywbryd dros yr haf, rhowch y gân yma yn eich clustiau. Hon oedd y gân gyntaf i ni ei chlywed ar record ganddynt, ac mi’r oedd clywed y sain hamddenol yma am y tro cyntaf yn dal dychymyg yn syth. Fodd bynnag, mae ‘na ryw sinigaeth eironig yn perthyn i’r geiriau, sydd yn gwneud i chi feddwl ychydig yn ddyfnach. Mae’n anodd credu mai demo ydy hon!

Mae’n Anodd Deffro Un

Roedd 2017 yn flwyddyn dda am lyrics clyfar, bachog, ac mae hon yn ffitio yn y categori hwnnw yn berffaith. Uchafbwynt y gân, heb os, yw’r linell, ‘Mae’n anodd deffro un sy’n esgus cysgu’. A dweud y gwir, mae’n anodd prosesu’r fath ddatganiad, ac mae’n gwneud i chi ystyried os yw’n golygu rhywbeth o gwbl, ond mae’n adlewyrchu eironi crafog y band yn berffaith. Hon oedd y gân gyntaf i ni ei chlywed ganddynt ar sianel SoundCloud Libertino, ac mae disgrifiad y label o’r band ac o’r gân yn werth i’w ddarllen. 

 

Datgysylltu

Er mai ‘Aros o Gwmpas’ gan Omaloma ennillodd ein gwobr fel cân orau 2017, ac yn gwbl haeddiannol o wobr Selar fis nesaf (gobeithio), hon oedd y gân gafodd y mwyaf o argraff arna’ i yn ystod y flwyddyn. Mae hynny’n ddatganiad mawr i’w ddweud, yn enwedig gan mai ym mis Rhagfyr y bu iddi gael ei uwchlwytho ar SoundCloud, ond mae hon yn gwneud rhywbeth i mi nad ydw i’n gallu ei egluro. Mae ‘na rywbeth am y ffordd y maen nhw’n adeiladu tensiwn anhygoel drwy’r gân, a’r groove llac cyffredinol sydd yn rhedeg drwyddi, yn gwneud hon yn glasur yn barod. Fedra’ i ddim disgwyl clywed hon yn fyw.

 

Chwarter i Dri

Mae ‘na rai sydd eisiau bod yn wahanol, does, ac mae ‘na rai, heb os, am ddweud ‘Well gen i Chwarter i Dri, fy hun’. Byddwch fel ‘na, ‘ta. ‘Dw i’m yn gweld bai arna chi, gan bod yr ochr arall i’r sengl ddwbl yn cynnig rhywbeth gwahanol i Datgysylltu. Mae ‘na naws fwy hwyliog i hon, ac er nad oes geiriau i’r gytgan, mae modd canu hefo hi os ewch chi ar fws heb do o gwmpas y ddinas ac anghofio am eich bywyd a’ch poenau. Fodd bynnag, unwaith eto, mae’r geiriau’n llawer tywyllach na’r disgwyl, ac mae’n apelio at yr athronwyr mwy dwys yn ein plith, yn ogystal â’r indie kid arwynebol.


EU LABEL

Ers sefydlu eu hunain fel Decidedly Records yn ystod misoedd olaf 2016, mae label Libertino wedi datblygu i fod yn label anhygoel o gyffrous. Ers ail sefydlu o dan yr enw newydd, ac ers iddynt arwyddo nifer fawr o artistiaid gwych dros y flwyddyn ddiwethaf, mae eu hagwedd a’u hallbwn wedi creu argraff ar y cyfryngau a’r gynulleidfa fel ei gilydd. Mae’r bartneriaeth rhwng Libertino a Los Blancos yn un perffaith, gan bod y ddau yn cynrychioli meddylfryd eang a blaengar sydd wedi trawsnewid y ffordd y mae rhywun yn meddwl am gerddoriaeth yn y presennol. Mae Los Blancos yn ymuno ag artistiaid fel Adwaith, Argrph a Papur Wal i enwi dim ond rhai, ac mae’n rhaid iddynt ryddhau mwy o bethau ar ffurfiau ehangach na SoundCloud dros y misoedd nesaf i fwy o bobl gael mwynhau eu cynnyrch anhygoel ar raddfa fwy.

Libertino


BETH SYDD I DDOD?

Er bod Datgysylltu a Chwarter i Dri i’w clywed ar SoundCloud yn barod, bydd y band yn ail ryddhau’r sengl ddwbl fel rhan o Ddydd Miwsig Cymru, ar y 9fed o Chwefror eleni. Yna, yn ôl Libertino, bydd yna ddwy sengl i ddod dros yr haf, ac albwm, gobeithio, erbyn diwedd y flwyddyn. Os y daw’r holl gynnyrch yma i gyd allan yn ystod y flwyddyn, does gen i ddim amheuaeth mai sain Los Blancos fydd sain 2018.

Los Blancos.jpg

Lluniau o Los Blancos gan The Shoot

Os ydych chi yn ardal Caerdydd ac eisiau profi sain 2018 yn fyw, ewch i Glwb Ifor bach nos Iau yma! Bydd Los Blancos yn rhannu llwyfan â Breichiau Hir, Y Sybs a DJ Break My Heel.

Welodd ‘na neb 2017 yn dod… ac oes modd rhagweld 2018?

GETHIN GRIFFITHS

‘Da ni’n siarad mewn seiniau. Space Pop. Slacker Rock. ‘Da ni’n siarad am Gaerfyrddin, am Llanrwst, am Gaerdydd. ‘Da ni’n sôn am Libertino. ‘Da ni’n sôn am Neb, ond yn sôn am bawb, yn cynnwys merched. ‘Da ni’n sôn am Aros o Gwmpas, heb aros yn ein hunfan. ‘Da ni’n sôn am ddyfodol Ffarout, yn nwylo Los Blancos, Cadno a Hyll. ‘Da ni’n sôn am sîn sydd yn adnewyddu ei hun, Adwaith ar ôl Adwaith. ‘Da ni’n sôn am Ani Glass. Class. ‘Da ni’n sôn am y Pasta, y Pys a’r Papur, yr Alffa a’r Omaloma. Does neb yn ein rheoli ni, a ni sydd yn gyfrifol am ein ffawd ein hunain. Chwalu bob dim. Smash ‘em. Mae unrhyw beth yn bosib. Mi allwch chi wneud deg sigarét bara’ am byth, hyd yn oed. Mae’r allt, hir, serth, a’r pwysau trwm yn eich dwylo yn Hen Hanes, ac mae egni newydd, gobeithiol 2017 yn barod i’w orfodi ei hun ar gynfas wag 2018. Achw met.


Welodd ‘na neb 2017 yn dod. Heblaw am isymwybod Gruff Libertino, efallai. Mae popeth yn teimlo’n ffres, a’r peth gorau am yr holl beth yw’r ffaith nad yw’r gorau y tu ôl i ni. Mae mwy i ddod gan y don newydd o artistiaid sydd yn brwydro’n galed i fod yn gyfoes ac yn gyfredol, ac yn gwrthod setlo ar hen soffa gyfarwydd SRG y blynyddoedd a fu. Lle awn ni rwan, ar ôl cyrraedd y ‘brig’? Newid y ‘brig’, dyna be’. Dydy popeth ddim yn berffaith ac yn bur, ac mae dylanwadau artistiaid fel Tame Impala a Mac DeMarco mor amlwg â theulu o bengwins yn y Sahara, ond ‘da ni’n mynd i rywle. Efallai fy mod i wedi cyffroi’n ormodol am ambell artist, ond dyna sy’n wych. Mae artistiaid yn chwilio am eich emosiynau chi ac yn barod i’ch tywys ar daith, nid yn barod i gyfeilio eich taith flynyddol i gae’r Eisteddfod. Lle awn ni rwan? Dim syniad. Mae angen mwy o gigs, mae angen mwy o gyfleoedd i glywed y cyffro a sbardunodd y newid yn 2017 yn fyw o’n blaenau. Mae angen mwy o albyms, mae angen mwy o back catalogue i sbio’n ôl mewn pum mlynedd. Dw i isio barnu pumed albwm Los Blancos am fod yn rhy poppy yn 2025. Dw i isio canmol Adwaith am gofleidio hip hop yn eu pedwerydd albwm. Dw i isio clywed albwm back to basics Yr Eira, dw i isio clywed Fleur De Lys yn troi pennau’r beirniaid mwyaf llym ar ôl rhyddhau eu seithfed albwm gysyniadol. Dw i isio gweld pethau’n Datblygu ac yn adnewyddu cyn chwalu. Dw i isio casau, dw i isio gwironi.


‘Dw i wedi ceisio gorfodi rhyw naratif ar y flwyddyn, fel ymateb, ac fel gwrthwyneb i’r hyn a fu, ac efallai nad ydych yn cytuno. Efallai eich bod yn meddwl bod 2017 wedi bod yn flwyddyn ‘ddiddorol’, ac yn flwyddyn o ambell diwn. Gwych, cawn adael 2017 yn y fan a’r lle. Ond i mi, mi fuaswn i wrth fy modd yn meddwl  ein bod ni wedi dechrau rhywbeth pwysig a chyffrous, a mewn gwirionedd, os mae ‘na ddigon o bobl yn barod i wthio’r naratif hwn ac yn barod i brofi hyn yn wir, dyma’n union wnaiff ddigwydd. Dim amheuaeth. ‘Alla i ddim meddwl am 2017 heb feddwl am y dyfodol. Ym mhob ffordd, mi o’n i’n caru, casau a theimlo dim byd am 2017.

Efo be? Efo chips.


Yn ôl yr arfer, bydd Chris yn ceisio ateb cwestiynau Geth ac yn rhagweld beth fydd yn digwydd yn 2018 yn fuan… Beth ydych chi’n ei feddwl??

Pedwar i’w Gwylio – Nadolig 2017

CHRIS ROBERTS

4ig dolig.jpg

Gyda’r diwrnod mawr drosodd am flwyddyn arall, mae hi’n bryd i ni ddechrau meddwl am sut i lenwi’r amser yn y bit bach od ‘na rhwng ‘Dolig a’r flwyddyn newydd. Ar hyd a lled Cymru wsos yma ma ‘na lwythi o gigs gwych yn digwydd i’n diddanu. Dyma bedwar o fy mhigion i!


Y Reu, Alffa, Gwilym

Clwb Cymdeithasol Llanberis 28.12.17 19:00

Oce, ella mod i ‘chydig bach yn biased efo hon, ond dwi wir yn meddwl y bydd hi’n noson wych. Mae Y Reu yn un o fandiau byw mwyaf trydanol y sîn ar hyn o bryd ac ma’ hon yn gyfle eithaf prin i’w gweld nhw yn chwarae. Alffa enillodd Brwydr y Bandiau Maes B ‘leni ac fel pob band da ma’r deuawd blws-roc yn gwella gyda phob gig. Band diweddaraf label Côsh ydi Gwilym ac mae hon yn gyfle da i gael cip ar y band newydd. Hefyd, mi fydda i a Geth yn sbinio tiwns rhwng y bandia – mi fydd o’n wych!


Omaloma, Phalcons, Lastigband, Serol Serol, Bitw

Clwb Llanrwst 28.12.17 19:00

Space pop oedd y gair ar wefusau pob ffan o gerddoriaeth Gymraeg yn 2017, a dyma gyfle i weld rhai o’r bandiau sydd ar flaen y gad yn y maes hwnnw. ‘Aros o Gwmpas‘ ydi’r gân sydd wedi dod a Omaloma i sylw’r genedl eleni, ond nid one hit wonder mohonynt o bell ffordd. Byddwch yn barod am set llawn o bop perffaith. Un o fy hoff ganeuon i o 2017 ydi ‘Idle Ways‘ gan Phalcons, ac i ddweud y gwir, dydw i ddim yn gwybod rhyw lawer amdanynt. Maen nhw’n ymddangos i fod yn ychydig o supergroup felly dwi’n siŵr y byddan nhw werth eu gweld. Fel y ddau sydd yn chwarae ar eu hôl nhw, band arall o lwch Sen Segur ydi Lastigband. Mae eu roc arbrofol fel y clywir ar eu EP, Torpido am wneud set ddiddorol. Prin yw’r cyfleoedd wedi bod i weld Serol Serol ers ymddangosiad y band dros yr haf felly pam ddim manteisio ar y siawns i’w gweld nhw’n chwarae ar dir cartref? Yr artist a atgyfododd Clwb Senglau Sain, Bitw fydd yn agor y noson. Lein-yp enfawr yn Llanrwst, 5 band am £10! Bargen os fuodd yno un erioed!


Ffug, Hyll, Los Blancos

Y Parrot, Caerfyrddin 29.12.17 19:30

Oes mai space pop fydd yn cynhyrfu Llanrwst, pync-roc fydd sŵn Caerfyrddin nos Wener. Ffug ydi prif fand y noson ac mae’u cyfuniad o gerddoriaeth felodig a geiriau craff Iolo James bob amser yn gwneud set gofiadwy. Cyfuniad tebyg ydi apêl Hyll, mae eu EP nhw yn un o uchafbwyntiau cerddorol y flwyddyn ac yn werth ei weld yn fyw. Los Blancos fydd yn agor y noson, dwi heb stopio gwrando ar eu sengl ddwbl ddiweddar Datgysylltu/Chwarter i Dri ers iddo ddod allan, mae’r band yn addo bod mwy i ddod yn 2018 felly bydd hon yn gyfle da i’w gweld nhw cyn y bydd pawb arall yn siarad amdanynt!


Yr Eira, Fleur De Lys, Cpt.Smith

Canolfan Hermon, 29.12.17 20:00

Ma’ na rhywbeth bach i bawb ar y lein-yp yma yn Hermon. Yn cloi blwyddyn arbennig iddynt ar ôl rhyddhau eu albym cyntaf bydd Yr Eira yn camu i’r llwyfan gyda’r sŵn indie enfawr maent wedi bod yn ei berffeithio dros y ha’. Mae Fleur De Lys yn cynnig caneuon pop bachog a digon o showmanship gan eu prif leisydd Rhys Edwards. Bydd pync-roc Cpt Smith yn agor y noson, ac yn siŵr o wneud i galonnau a meddyliau Sir Benfro rasio!


Dipyn o ddewis yma i chi felly, a llawer mwy yn digwydd ar hyd y wlad hefyd. Os nad ydych chi yn gallu ffeindio rwbath ‘da chi isio’i weld yna dwi’m yn rhy siŵr pam eich bod chi’n darllen hwn, i fod yn onest!