Pedwar i’w Gwylio – Focus Wales 2018

CHRIS ROBERTS

logo focues

Fyddai bob amser yn edrych ymlaen at Fis Mai; cychwyn tymor y gwyliau! Ac un o’r rhai cyntaf yn y calendr yng Nghymru ydi FOCUS Wales yn Wrecsam. Gan ddefnyddio lleoliadau ar hyd y dref mae dros 200 o artistiaid yn mynd i fod yn perfformio dros dridiau’r ŵyl. Gyda phwyslais mawr ar fod yn ŵyl i ddarganfod cerddoriaeth newydd mae’n gallu bod yn anodd gwybod lle i ddechrau wrth ddewis pwy i’w gweld, ond, peidiwch â phoeni, mae Sôn am Sîn yma i helpu a dyma bedwar o ein pigion ni.


Chroma

Central Station / Dydd Iau 10fed o Fai / 20:15

Mae’r triawd roc o Bontypridd yn denu dilynwyr newydd gyda phob gig. Maent yn fand byw tynn ofnadwy gyda dealltwriaeth amlwg rhwng y cerddorion. Mae carisma Katie Hall y prif leisydd yn gryfder amlwg iddynt ond mae Liam a Zac, y gitarydd a’r drymiwr hefyd yn cael eu cyfle i fod yn ganolbwynt Chroma yn ystod eu set. Bydd Mis Mai yn gweld y band yn mynd ymlaen i chwarae yn Great Escape Festival a BBC Music’s Biggest Weekend sydd yn arwydd da eu bod nhw’n yn creu argraff ar bobl ddylanwadol yn y byd cerddoriaeth!


Virgin Kola

Un Deg Un / Dydd Gwener 11eg o Fai / 18:10

Dwi’n dipyn o sucker am fandiau sydd yn defnyddio hiwmor yn eu lyrics. Dim syndod felly fod sengl diweddaraf Virgin Kola am goginio wyau i ddarpar gariad wedi dal fy sylw. Mae’r ddeuawd o Wrecsam, sydd yn disgrifio eu cerddoriaeth fel pop amgen, yn siŵr o’ch gneud chi ddawnsio a gwenu, rheswm da i’w dal nhw yn Un Deg Un Nos Wener felly!


Boy Azooga

Central Station / Dydd Gwener 11eg o Fai / 00:00

Band y foment o blith line-yp y gwŷl, efallai, ydi Boy Azooga. Gyda’r senglau, Face Behind her Cigarette a Loner Boogie yn atynnu llawer o sylw i’r band, bydd yr hype train yn tynnu mewn i Central Station yn Wrecsam nos Wener. Bydd cyfle yn FOCUS Wales i gael rhagflas ar albym cyntaf y band 1,2 Kung Fu, cyn iddo ddod allan fis Mehefin. Mae’n debyg fydd pawb yn siarad amdanynt wythnos nesaf gydag ymddangosiad ar Later..with Jools Holland ar y gweill. Byddwch yn siŵr o edrych yn cŵl o flaen eich ffrindiau os allwch chi ddweud eich bod wedi eu gweld nhw’n barod! Yn ôl y sôn Boy Azooga oedd y band oedd pawb eisiau cael mewn i’w gweld nhw yn Diwrnod Darganfod Sŵn llynedd ac roedd eu gìg diweddar yn Clwb Ifor Bach wedi gwerthu allan, felly ewch draw mewn da bryd i osgoi siom.


Hana 2K

Tŷ Pawb / Dydd Sadwrn 12fed o Fai / 13:30

Pop ffres a cyfoes o Benarth yw’r ffordd berffaith i gychwyn eich diwrnod olaf yn Focus Wales. Mae cerddoriaeth Hana am berthnasau a phŵer merched yn swnio fel Spice Girls a Britney Spears wedi eu llusgo i 2018 drwy Calvin Harris a MK. Mi fydd Hana2K yn perfformio yn Tŷ Pawb, lleoliad newydd i’r ŵyl. Fe agorodd y ganolfan gelfyddydau newydd yn gynharach eleni felly mae’n gyfle da i gael busnesu o gwmpas hefyd!

I weld rhestr cyflawn o pwy sydd yn chwarae, pryd a lle, ewch draw i www.focuswales.com

Oes gan gerddorion Cymru dueddiad i’w chwarae hi’n saff er mwyn plesio eraill?

Mae’r drafodaeth am gyflwr beirniadaeth gerddorol yng Nghymru yn parhau, ac mae Elis Derby yn defnyddio ei erthygl gyntaf ar gyfer SaS er mwyn ei dweud hi fel y mae hi am y mater.

Elis Derby.jpg

ELIS DERBY

Heb amheuaeth bu 2017 yn flwyddyn hynod ffrwythlon i gerddoriaeth Gymraeg, o gyweithiau newydd gan rai o’n grwpiau mwyaf adnabyddus (Yws Gwynedd a’r Eira yn enghreifftiau), i’r holl fandiau newydd cyffrous ddaeth i’r amlwg, megis Serol Serol, Pasta Hull, Adwaith, a Gwilym; beth fydd gan 2018 i’w gynnig felly?

Wrth gwrs, wrth greu a rhyddhau cynnyrch, mae ymateb cynulleidfa yn cael ei ystyried o ddifrif gan y mwyafrif o artistiaid – boed ar ffurf ffigyrau gwerthiant, nifer y gwrandawiadau ar safleoedd ffrydio, neu faint y dorf sydd yn mynd i gigs. Does dim modd osgoi beirniadaeth, boed yn bositif neu negatif, ond dwi’n teimlo ar adegau bod gennym dueddiad fel Cymry i ganmol artistiaid am eu gwaith, heb boeni llawer am ei ansawdd, ‘oherwydd ei fod o’n Gymraeg’, a dyma sy’n codi’r cwestiwn; oes rhaid i hyn fod?

Mae’r Gymraeg yn un o ieithoedd hynaf Ewrop ac yn hollbwysig i’n hunaniaeth fel cenedl, felly yn naturiol, mae sicrhau ei pharhad yn flaenoriaeth, e.e. drwy gefnogi mentrau iaith, busnesau Cymraeg lleol, ac wrth gwrs, drwy ei defnyddio o ddydd i ddydd. Mae hi’n ymddangos bod annog a chefnogi artistiaid Cymraeg yn hanfodol i sicrhau ei pharhad. Ydi hi felly yn anfoesol i gyflwyno beirniadaeth negyddol, neu fynd yn erbyn cynnyrch a gyflwynir yn y Gymraeg? Mewn gwlad mor fach gyda diwylliant mor gyfoethog, a ddylsen ni fod yn cefnogi ac edrych allan am ein gilydd yn hytrach ‘na ffeindio esgus i wrthdaro?

O brofiad personol yn perfformio/recordio yn y Gymraeg, rwy’n gallu gwerthfawrogi beirniadaeth, hyd yn oed os yw’n anffafriol. Wedi’r cyfan, mae gan bawb yr hawl i leisio barn, a gall beirniadaeth wael arwain at eich datblygiad fel cerddor, a’ch galluogi i ddysgu o’ch camgymeriadau. Mae gan yr agwedd bod angen cefnogi a chanmol rhywbeth ar y sail ei fod o yn Gymraeg y potensial i fod yn hynod niweidiol i ddiwylliant Cymru, gyda’r cyfryngau yn dueddol o anwybyddu neu hyd yn oed geisio tawelu unrhyw un sy’n lleisio barn sydd yn groes i beth maent eisiau ei glywed. Un enghraifft sydd wedi ei drafod ar y blog yma yn barod yw’r stŵr yn dilyn uwchlwythiad ‘Geith Bryn Fon Fynd i Ffwcio’ i Soundcloud gan Pasta Hull. Roedd yr ymateb yn un cymysg: nifer yn diawlio unrhyw un oedd â’r wyneb i ddweud gair drwg am “Bryn ni”, ac eraill yn ei ystyried fel chwa o awyr iach am beidio’i chwarae hi’n saff drwy greu cynnyrch ‘radio gyfeillgar’.

Wrth edrych ar hanes cerddoriaeth yr ugeinfed ganrif yn gyffredinol, roedd y genres cerddoriaeth sy’n cael eu hystyried erbyn heddiw fel rhai hanfodol i’r holl ddatblygiad, ar y pryd yn mynd yn groes i’r ‘prif lif’. Er enghraifft, roedd caneuon Roc a Rol y 50au ar y pryd yn cael eu gweld yn rhywbeth bygythiol i’r genhedlaeth hŷn, ond yn eithriadol o gyffrous i bobl yn eu harddegau. Roedd hi’n sefyllfa debyg pan ymddangosodd cerddoriaeth punk ynghanol y 70au, ac yn y 90au roedd yna bwysau i ddewis ar ochr pwy yr oeddech chi; Blur ta Oasis?

Gwrthdaro a thrafodaeth o fewn y sin gerddorol sy’n ei gwneud yn ddifyr ac yn iach, gan ei fod o leiaf yn ysbrydoli mwy i gyfrannu, gan achosi esblygiad cyson. Hyd yn oed yng Nghymru, motif band fel Edward H. Dafis oedd bod yn wrthbwynt i’r caneuon acwstig poblogaidd oedd o gwmpas ar y pryd, gan synnu cynulleidfaoedd gyda’u perfformiadau bywiog, eu synau gitar trwm a’u lyrics awgrymog. Ac yn ddiweddarach, ymddangosodd bandiau fel yr Anrhefn i drio ‘topio’ hynny gyda lyrics mwy eithafol. Erbyn hyn wrth gwrs, mae’r ddau fand hwn yn cael eu hystyried fel rhai o fandiau gorau Cymru erioed. Daw enghraifft mwy diweddar o Ŵyl Gwydir 2014 (heddwch i’w llwch): clywed Iwan Fôn o’r Reu yn sgrechian i’r meic yn ystod eu perfformiad, “Pwy sy’n licio Bromas? ACHOS DWI FFOCIN DDIM!”, gan gyfeirio at y band o Gaerfyrddin. Mewn gwlad sydd ar adegau yn ymddangos fel cenedl sy’n gaeth i nostalgia, mi ddylien ni fod yn croesawu syniadau newydd yn hytrach na’u distewi. Gallwch hyd yn oed ei ddehongli fel codi ymwybyddiaeth! Pam bod angen mynd dros ben llestri pan gyflwynir barn sydd yn mynd yn erbyn y graen? Cyn belled â bod artistiaid Cymraeg dal i ryddhau cynnyrch, be di’r otch?

SAIN 2018: Los Blancos

GETHIN GRIFFITHS
Sain Sigrid fydd yn nodweddu cerddoriaeth 2018 yn ôl y BBC, ond ar ôl rhoi gwobr i Los Blancos fel band i’w gwylio yn ystod y flwyddyn i ddod, eu sain nhw sydd yn denu sylw SaS!

_61C0273.jpg

Ers y tro cyntaf i ni glywed Los Blancos yn yr Hen Lew Du, Aberystwyth, fis Chwefror diwethaf, roeddem ni’n gwybod yn syth eu bod nhw’n wahanol. Roedd ‘na gymhariaethau cyffrous yn sbarduno ein trafodaeth yn syth.. Radiohead cynnar.. ‘Dy nhw’n fwy punky na hynny? Grunge? Beth bynnag yr oedd o, roedd o’n gwneud rhywbeth i ni…


YR AELODAU

Fel aelod o Y Gwyryf a Tymbal, mae Gwyn Rosser, yn gerddor cyfarwydd i’r dilynwyr mwyaf craff, ac er i Alffa ddatgan yn gyson mai Tymbal yw un o’u prif ddylanwadau nhw fel band, mae Los Blancos yn gyfle iddo gyrraedd clustiau mwy o wrandawyr nac erioed o’r blaen. Mae ei lais, ei leferydd a’r ffordd y mae’n ymestyn ei eiriau’n cynnig ei hun yn berffaith i’r sain slacyr hwn, fydd yn ôl ein gwobrau ni, yn dod i amlygrwydd pellach yn ystod y flwyddyn fawr sydd o’n blaenau.

Mae unig aelod arall Tymbal, Emyr, yn ogystal â Dewi ac Osian, yn ymuno â Gwyn fel pedwar o ffrindiau ers dyddiau ysgol. Er ein bod ni wedi penderfynu eu bod yn creu synau slac, mae yna baradocs yn y ffaith bod eu cyfeillgarwch yn tynnhau’r holl beth, yn dechnegol os nad yn gysyniadol.

_61C0373.jpg


EU CANEUON HYD YN HYN

Unwaith eto, nid yw’r gair slacyr yn rhoi digon o glod i’r pedwar am eu gallu i ysgrifennu ac adeiladu caneuon. Mae ‘na rywbeth ffres am y ffordd y maen nhw’n strwythuro eu caneuon ac yn cuddio’r hooks yn y mannau perffaith ar gyfer chwarae a’n disgwyliadau. Mae pawb wedi bod yn barod iawn i’w cymharu â’r Velvet Underground yn ddiweddar, hefyd, a lle’r ydw i’n deall hynny, mae dylanwad y Velvets yn tueddu i effeithio ar bob band indie o’r math hwn. I mi, mae’r sain yn ffres ac yn gyffrous, ac am fod yn nodweddu 2018, gobeithio.

Mae pedair cân, ar ryw ffurf neu’i gilydd, ar gael i’w clywed ar SoundCloud.

Clarach

Os ydych chi’n ymlacio ar draeth Clarach, ger Aberystwyth, rhywbryd dros yr haf, rhowch y gân yma yn eich clustiau. Hon oedd y gân gyntaf i ni ei chlywed ar record ganddynt, ac mi’r oedd clywed y sain hamddenol yma am y tro cyntaf yn dal dychymyg yn syth. Fodd bynnag, mae ‘na ryw sinigaeth eironig yn perthyn i’r geiriau, sydd yn gwneud i chi feddwl ychydig yn ddyfnach. Mae’n anodd credu mai demo ydy hon!

Mae’n Anodd Deffro Un

Roedd 2017 yn flwyddyn dda am lyrics clyfar, bachog, ac mae hon yn ffitio yn y categori hwnnw yn berffaith. Uchafbwynt y gân, heb os, yw’r linell, ‘Mae’n anodd deffro un sy’n esgus cysgu’. A dweud y gwir, mae’n anodd prosesu’r fath ddatganiad, ac mae’n gwneud i chi ystyried os yw’n golygu rhywbeth o gwbl, ond mae’n adlewyrchu eironi crafog y band yn berffaith. Hon oedd y gân gyntaf i ni ei chlywed ganddynt ar sianel SoundCloud Libertino, ac mae disgrifiad y label o’r band ac o’r gân yn werth i’w ddarllen. 

 

Datgysylltu

Er mai ‘Aros o Gwmpas’ gan Omaloma ennillodd ein gwobr fel cân orau 2017, ac yn gwbl haeddiannol o wobr Selar fis nesaf (gobeithio), hon oedd y gân gafodd y mwyaf o argraff arna’ i yn ystod y flwyddyn. Mae hynny’n ddatganiad mawr i’w ddweud, yn enwedig gan mai ym mis Rhagfyr y bu iddi gael ei uwchlwytho ar SoundCloud, ond mae hon yn gwneud rhywbeth i mi nad ydw i’n gallu ei egluro. Mae ‘na rywbeth am y ffordd y maen nhw’n adeiladu tensiwn anhygoel drwy’r gân, a’r groove llac cyffredinol sydd yn rhedeg drwyddi, yn gwneud hon yn glasur yn barod. Fedra’ i ddim disgwyl clywed hon yn fyw.

 

Chwarter i Dri

Mae ‘na rai sydd eisiau bod yn wahanol, does, ac mae ‘na rai, heb os, am ddweud ‘Well gen i Chwarter i Dri, fy hun’. Byddwch fel ‘na, ‘ta. ‘Dw i’m yn gweld bai arna chi, gan bod yr ochr arall i’r sengl ddwbl yn cynnig rhywbeth gwahanol i Datgysylltu. Mae ‘na naws fwy hwyliog i hon, ac er nad oes geiriau i’r gytgan, mae modd canu hefo hi os ewch chi ar fws heb do o gwmpas y ddinas ac anghofio am eich bywyd a’ch poenau. Fodd bynnag, unwaith eto, mae’r geiriau’n llawer tywyllach na’r disgwyl, ac mae’n apelio at yr athronwyr mwy dwys yn ein plith, yn ogystal â’r indie kid arwynebol.


EU LABEL

Ers sefydlu eu hunain fel Decidedly Records yn ystod misoedd olaf 2016, mae label Libertino wedi datblygu i fod yn label anhygoel o gyffrous. Ers ail sefydlu o dan yr enw newydd, ac ers iddynt arwyddo nifer fawr o artistiaid gwych dros y flwyddyn ddiwethaf, mae eu hagwedd a’u hallbwn wedi creu argraff ar y cyfryngau a’r gynulleidfa fel ei gilydd. Mae’r bartneriaeth rhwng Libertino a Los Blancos yn un perffaith, gan bod y ddau yn cynrychioli meddylfryd eang a blaengar sydd wedi trawsnewid y ffordd y mae rhywun yn meddwl am gerddoriaeth yn y presennol. Mae Los Blancos yn ymuno ag artistiaid fel Adwaith, Argrph a Papur Wal i enwi dim ond rhai, ac mae’n rhaid iddynt ryddhau mwy o bethau ar ffurfiau ehangach na SoundCloud dros y misoedd nesaf i fwy o bobl gael mwynhau eu cynnyrch anhygoel ar raddfa fwy.

Libertino


BETH SYDD I DDOD?

Er bod Datgysylltu a Chwarter i Dri i’w clywed ar SoundCloud yn barod, bydd y band yn ail ryddhau’r sengl ddwbl fel rhan o Ddydd Miwsig Cymru, ar y 9fed o Chwefror eleni. Yna, yn ôl Libertino, bydd yna ddwy sengl i ddod dros yr haf, ac albwm, gobeithio, erbyn diwedd y flwyddyn. Os y daw’r holl gynnyrch yma i gyd allan yn ystod y flwyddyn, does gen i ddim amheuaeth mai sain Los Blancos fydd sain 2018.

Los Blancos.jpg

Lluniau o Los Blancos gan The Shoot

Os ydych chi yn ardal Caerdydd ac eisiau profi sain 2018 yn fyw, ewch i Glwb Ifor bach nos Iau yma! Bydd Los Blancos yn rhannu llwyfan â Breichiau Hir, Y Sybs a DJ Break My Heel.

Welodd ‘na neb 2017 yn dod… ac oes modd rhagweld 2018?

GETHIN GRIFFITHS

‘Da ni’n siarad mewn seiniau. Space Pop. Slacker Rock. ‘Da ni’n siarad am Gaerfyrddin, am Llanrwst, am Gaerdydd. ‘Da ni’n sôn am Libertino. ‘Da ni’n sôn am Neb, ond yn sôn am bawb, yn cynnwys merched. ‘Da ni’n sôn am Aros o Gwmpas, heb aros yn ein hunfan. ‘Da ni’n sôn am ddyfodol Ffarout, yn nwylo Los Blancos, Cadno a Hyll. ‘Da ni’n sôn am sîn sydd yn adnewyddu ei hun, Adwaith ar ôl Adwaith. ‘Da ni’n sôn am Ani Glass. Class. ‘Da ni’n sôn am y Pasta, y Pys a’r Papur, yr Alffa a’r Omaloma. Does neb yn ein rheoli ni, a ni sydd yn gyfrifol am ein ffawd ein hunain. Chwalu bob dim. Smash ‘em. Mae unrhyw beth yn bosib. Mi allwch chi wneud deg sigarét bara’ am byth, hyd yn oed. Mae’r allt, hir, serth, a’r pwysau trwm yn eich dwylo yn Hen Hanes, ac mae egni newydd, gobeithiol 2017 yn barod i’w orfodi ei hun ar gynfas wag 2018. Achw met.


Welodd ‘na neb 2017 yn dod. Heblaw am isymwybod Gruff Libertino, efallai. Mae popeth yn teimlo’n ffres, a’r peth gorau am yr holl beth yw’r ffaith nad yw’r gorau y tu ôl i ni. Mae mwy i ddod gan y don newydd o artistiaid sydd yn brwydro’n galed i fod yn gyfoes ac yn gyfredol, ac yn gwrthod setlo ar hen soffa gyfarwydd SRG y blynyddoedd a fu. Lle awn ni rwan, ar ôl cyrraedd y ‘brig’? Newid y ‘brig’, dyna be’. Dydy popeth ddim yn berffaith ac yn bur, ac mae dylanwadau artistiaid fel Tame Impala a Mac DeMarco mor amlwg â theulu o bengwins yn y Sahara, ond ‘da ni’n mynd i rywle. Efallai fy mod i wedi cyffroi’n ormodol am ambell artist, ond dyna sy’n wych. Mae artistiaid yn chwilio am eich emosiynau chi ac yn barod i’ch tywys ar daith, nid yn barod i gyfeilio eich taith flynyddol i gae’r Eisteddfod. Lle awn ni rwan? Dim syniad. Mae angen mwy o gigs, mae angen mwy o gyfleoedd i glywed y cyffro a sbardunodd y newid yn 2017 yn fyw o’n blaenau. Mae angen mwy o albyms, mae angen mwy o back catalogue i sbio’n ôl mewn pum mlynedd. Dw i isio barnu pumed albwm Los Blancos am fod yn rhy poppy yn 2025. Dw i isio canmol Adwaith am gofleidio hip hop yn eu pedwerydd albwm. Dw i isio clywed albwm back to basics Yr Eira, dw i isio clywed Fleur De Lys yn troi pennau’r beirniaid mwyaf llym ar ôl rhyddhau eu seithfed albwm gysyniadol. Dw i isio gweld pethau’n Datblygu ac yn adnewyddu cyn chwalu. Dw i isio casau, dw i isio gwironi.


‘Dw i wedi ceisio gorfodi rhyw naratif ar y flwyddyn, fel ymateb, ac fel gwrthwyneb i’r hyn a fu, ac efallai nad ydych yn cytuno. Efallai eich bod yn meddwl bod 2017 wedi bod yn flwyddyn ‘ddiddorol’, ac yn flwyddyn o ambell diwn. Gwych, cawn adael 2017 yn y fan a’r lle. Ond i mi, mi fuaswn i wrth fy modd yn meddwl  ein bod ni wedi dechrau rhywbeth pwysig a chyffrous, a mewn gwirionedd, os mae ‘na ddigon o bobl yn barod i wthio’r naratif hwn ac yn barod i brofi hyn yn wir, dyma’n union wnaiff ddigwydd. Dim amheuaeth. ‘Alla i ddim meddwl am 2017 heb feddwl am y dyfodol. Ym mhob ffordd, mi o’n i’n caru, casau a theimlo dim byd am 2017.

Efo be? Efo chips.


Yn ôl yr arfer, bydd Chris yn ceisio ateb cwestiynau Geth ac yn rhagweld beth fydd yn digwydd yn 2018 yn fuan… Beth ydych chi’n ei feddwl??

Pedwar i’w Gwylio – Nadolig 2017

CHRIS ROBERTS

4ig dolig.jpg

Gyda’r diwrnod mawr drosodd am flwyddyn arall, mae hi’n bryd i ni ddechrau meddwl am sut i lenwi’r amser yn y bit bach od ‘na rhwng ‘Dolig a’r flwyddyn newydd. Ar hyd a lled Cymru wsos yma ma ‘na lwythi o gigs gwych yn digwydd i’n diddanu. Dyma bedwar o fy mhigion i!


Y Reu, Alffa, Gwilym

Clwb Cymdeithasol Llanberis 28.12.17 19:00

Oce, ella mod i ‘chydig bach yn biased efo hon, ond dwi wir yn meddwl y bydd hi’n noson wych. Mae Y Reu yn un o fandiau byw mwyaf trydanol y sîn ar hyn o bryd ac ma’ hon yn gyfle eithaf prin i’w gweld nhw yn chwarae. Alffa enillodd Brwydr y Bandiau Maes B ‘leni ac fel pob band da ma’r deuawd blws-roc yn gwella gyda phob gig. Band diweddaraf label Côsh ydi Gwilym ac mae hon yn gyfle da i gael cip ar y band newydd. Hefyd, mi fydda i a Geth yn sbinio tiwns rhwng y bandia – mi fydd o’n wych!


Omaloma, Phalcons, Lastigband, Serol Serol, Bitw

Clwb Llanrwst 28.12.17 19:00

Space pop oedd y gair ar wefusau pob ffan o gerddoriaeth Gymraeg yn 2017, a dyma gyfle i weld rhai o’r bandiau sydd ar flaen y gad yn y maes hwnnw. ‘Aros o Gwmpas‘ ydi’r gân sydd wedi dod a Omaloma i sylw’r genedl eleni, ond nid one hit wonder mohonynt o bell ffordd. Byddwch yn barod am set llawn o bop perffaith. Un o fy hoff ganeuon i o 2017 ydi ‘Idle Ways‘ gan Phalcons, ac i ddweud y gwir, dydw i ddim yn gwybod rhyw lawer amdanynt. Maen nhw’n ymddangos i fod yn ychydig o supergroup felly dwi’n siŵr y byddan nhw werth eu gweld. Fel y ddau sydd yn chwarae ar eu hôl nhw, band arall o lwch Sen Segur ydi Lastigband. Mae eu roc arbrofol fel y clywir ar eu EP, Torpido am wneud set ddiddorol. Prin yw’r cyfleoedd wedi bod i weld Serol Serol ers ymddangosiad y band dros yr haf felly pam ddim manteisio ar y siawns i’w gweld nhw’n chwarae ar dir cartref? Yr artist a atgyfododd Clwb Senglau Sain, Bitw fydd yn agor y noson. Lein-yp enfawr yn Llanrwst, 5 band am £10! Bargen os fuodd yno un erioed!


Ffug, Hyll, Los Blancos

Y Parrot, Caerfyrddin 29.12.17 19:30

Oes mai space pop fydd yn cynhyrfu Llanrwst, pync-roc fydd sŵn Caerfyrddin nos Wener. Ffug ydi prif fand y noson ac mae’u cyfuniad o gerddoriaeth felodig a geiriau craff Iolo James bob amser yn gwneud set gofiadwy. Cyfuniad tebyg ydi apêl Hyll, mae eu EP nhw yn un o uchafbwyntiau cerddorol y flwyddyn ac yn werth ei weld yn fyw. Los Blancos fydd yn agor y noson, dwi heb stopio gwrando ar eu sengl ddwbl ddiweddar Datgysylltu/Chwarter i Dri ers iddo ddod allan, mae’r band yn addo bod mwy i ddod yn 2018 felly bydd hon yn gyfle da i’w gweld nhw cyn y bydd pawb arall yn siarad amdanynt!


Yr Eira, Fleur De Lys, Cpt.Smith

Canolfan Hermon, 29.12.17 20:00

Ma’ na rhywbeth bach i bawb ar y lein-yp yma yn Hermon. Yn cloi blwyddyn arbennig iddynt ar ôl rhyddhau eu albym cyntaf bydd Yr Eira yn camu i’r llwyfan gyda’r sŵn indie enfawr maent wedi bod yn ei berffeithio dros y ha’. Mae Fleur De Lys yn cynnig caneuon pop bachog a digon o showmanship gan eu prif leisydd Rhys Edwards. Bydd pync-roc Cpt Smith yn agor y noson, ac yn siŵr o wneud i galonnau a meddyliau Sir Benfro rasio!


Dipyn o ddewis yma i chi felly, a llawer mwy yn digwydd ar hyd y wlad hefyd. Os nad ydych chi yn gallu ffeindio rwbath ‘da chi isio’i weld yna dwi’m yn rhy siŵr pam eich bod chi’n darllen hwn, i fod yn onest!

 

O Na! Mai’n Ddolig Eto – Ydy caneuon Nadoligaidd yn hapus, go iawn?

GETHIN GRIFFITHS

Hanner Pei

Mae ‘na rai yn honni nad oes yna ddigon o feirniadu’n digwydd rhwng cloriau Y Selar. Beth bynnag ddywedwch chi, mae adolygiad Gwilym ‘Herod’ Dwyfor o gân Nadolig Glain Rhys yn y rhifyn diwethaf yn brathu’r cig oddi ar y twrci ac yn ei boeri’n ôl i’r ceirw. Yn gwbl ddi-flewyn-ar-dafod, mae Gwilym yn penderfynu gwneud yr union beth sydd ddim yn digwydd yn ddigon aml mewn beirniadaeth o ganeuon Cymraeg, sef cymryd rôl gwbl hunanol ac unigolyddol a dweud ‘Dydw i ddim yn hoffi hwn’, ‘Dydy hon ddim ar fy nghyfer i’. Efallai bod y frawddeg ar y diwedd sydd yn sôn am lwyddiant tebygol y gân ar y radio yn dangos nad yw ei gydwybod yn gwbl glir, ond yn sicr dyma ni gam i’r cyfeiriad cywir. Beth sydd ei angen rwan ydi rhywun sydd yn caru’r gân i ysgrifennu un arall a chwalu Ebeneser Dwyfor yn racs.

Fodd bynnag, ydi Glain Rhys yn stwffio’r twrci â’r stwffin anghywir gyda ‘Adre dros ‘Dolig’? Ydy ei thaith i fyny’r A470 i fwynhau holl clichés yr Ŵyl yn rhy gyfleus ac yn rhy hapus i wneud cân Nadolig dda? Boed eich bod yn grefyddol neu beidio, mae pobl wedi chwilio am esgus i anghofio am galedwch y gaeaf a diwrnodau byrraf y flwyddyn ers erioed. Mae pobl yn gwneud ati i fod yn hapus, i fwyta ac i yfed gwerth eu pwysau eu hunain o fwyd a diod, er mwyn creu ymdeimlad ffantasïol o ddathlu. Nid yw’n syndod, felly, nad caneuon arferol y flwyddyn sydd yn cael eu chwarae yr adeg yma, ond caneuon Nadoligaidd glam rock â’u cytganau enfawr. Ond wrth fwynhau’r caneuon hyn tra’n gwenu a dawnsio’n braf, ydym ni’n anwybyddu gwir emosiwn yr anthemau hyn?

Sylwch ar rai o’r ffefrynnau… Beth am ‘Last Christmas’? Cân am rywun sydd wedi ymddiried mewn rhywun sydd wedi eu gadael nhw i lawr, siawns? W – festive. Er mai dim ond ‘ti’ mae Mariah Carey eisiau dros y Nadolig, mae’n swnio’n debyg iawn na fyddi ‘di’ yno iddi hi y Nadolig hwn. ‘I Wish it Could Be Christmas Every Day’ medd Wizzard – yr hyn a gaiff ei amlygu yma yw’r ffaith NAD ydy hi’n ‘Ddolig bob dydd. Dymunwn. Dydy’r Waitresses ddim yn swnio fel eu bod nhw’n mwynhau’r holl lapio ‘na ‘chwaith.

Beth am y gân y mae Glain Rhys yn ddyledus iddi, ‘Driving Home for Christmas’?. Er y gerddoriaeth lounge-aidd, mae Chris Rea yn sownd o’i goryn i’w sawdl mewn tagfeydd (ddim hanner mor catchy â ‘top to toe in tailbacks’), ac yn gorfod canu iddo’i hun i achub ei hun rhag road rage. Mae Glain yn cyfeirio ei hun at ‘Blue Christmas’, Elvis Presley. Dydi Elvis ddim yn swnio’n rhy hapus i fi. Ble mae dechrau hefo ‘Fairytale of New York’? Chwerw-felys, ta be’? Does ‘na ddim llawer o ddathlu’n digwydd wrth i’r Pogues a Kirsty MacColl daflu geiriau dadleuol ar ei gilydd am bedwar munud a hanner.

Dydy Frizbee ddim yn dal eu hunain yn ôl wrth ddatgan ‘O Na! Mai’n Ddolig Eto’, chwaith. Rhaid oedd i Hanner Pei wenwyno eu hunain gyda top shelf cyfan yn ‘Nadolig Alcoholig’. Mae’r Bandana, hyd yn oed, yn lladd Siôn Corn.

Er yr holl ganeuon trist sydd wedi eu gorchuddio mewn mins peis a chaws, mae yna ambell eithriad, wrth gwrs. Does ‘na’m llawer o falais yn cuddio wrth i Slade a Shaky ddymuno Nadolig Llawen, nac wrth i Cliff Richard odli ‘Wine’ hefo ‘Rhyme’. Eironi. Does ‘na ddim llawer o dristwch yn perthyn i lawer o ganeuon ysgafn y traddodiad Americanaidd, chwaith, gyda ‘White Christmas’, ‘Winter Wonderland’ a ‘Santa Claus is Coming To Town’ yn cyflwyno breuddwydion Nadoligaidd, Disney-aidd i glustiau cenedl ifanc oedd yn byw’r freuddwyd ffug o ddydd i ddydd. Efallai, fodd bynnag, bod eironi yn perthyn i’r rhain, hyd yn oed, gan ein bod yn gwybod mai ffantasi siwgrllyd yw’r cyfan. Efallai bod Nadolig Gwilym Dwyfor yn rhy debyg i Nadolig Glain Rhys iddo ddarganfod rhywbeth newydd yn y gân?

Mae hyn yn profi, felly, bod angen ychydig o edge i gân Nadolig chwedlonol o dda, sydd yn gwneud yn siŵr bod y Scrooges sych, yn ogystal â’r rhai ohonom sydd yn cerdded i lawr y stryd fawr â het santa, siwmper â golau arni, yn bwyta mins peis, yn cael ein cyffroi ganddi. Dydw i ddim am frysio i awgrymu ein bod ni angen mwy o ganeuon Nadoligaidd ‘chwaith…

Traciau Amgen Criw SaS!

Ar ôl yr holl drafod am gerddoriaeth amgen, mae’n bryd i gyfranwyr Sôn am Sîn roi eu pennau ar y bloc a phleidleisio ar gyfer Siart Amgen Rhys Mwyn. Nid yw’n syndod eu bod i gyd wedi mynd ar drywydd gwbl wahanol i’w gilydd…

Y Cyrff.jpg

Y Cyrff oedd enillwyr y llynedd, gyda’u hanthem amrwd ‘Anwybyddwch Ni‘ (Llun: BBC).


Aled Huw Russell

OSHH – Hen Hanesion

Dwi’n caru’r gân yma gan bod dylanwad fy hoff fand Cymraeg yn treiddio drwyddi. Gallaf glywed y tebygrwydd rhwng Hen Hanesion a chân fel ‘Cau Dy Lygaid’ gan Yr Ods, cân arafach y mae Osian yn ei harwain, tra bod Griff Lynch yn tueddu tuag at ddylanwadau mwy synth-pop. Mae awyrgylch chwedlaidd Big Leaves i’w deimlo yn y gân, ond er hyn, mae’r alawon synth yr ydym ni’n eu cysylltu hefo’r Ods yn amlwg i’w clywed.


Bethany Celyn

Gwenno – Chwyldro

Lle mae dechrau sôn am Gwenno? Ymestynna ei dylanwad tu hwnt i Gymru gyda nifer yn gwirioni ar yr hyn mae hi wedi cyflawni. A be mae Gwenno Saunders wedi cyflawni, gofynnwch chi? Mae hi wedi creu soundscape unigryw ei hun, bron fel byd cerddorol arall lle y gallai herio patriarchaeth a thraddodiad a myfyrio sut brofiad yw byw o fewn cymdeithas leiafrifol. A theimlwn wefr y campwaith hwn ar ei ucha’ yn Chwyldro, cȃn gyffrous sy’n sicr yn haeddu ei lle ar siart amgen.


Chris Roberts

FFUG – Llosgwch y Ty i Lawr

Fe wnaeth Ffug (neu Y Ffug fel yr oeddent yn galw eu hunain bryd hynny) gorddi’r dyfroedd cryn dipyn wedi iddynt ennill Brwydr y Bandiau C2 yn 2013. Tra bod eu beirniadaeth o’r gymdeithas Gymraeg yn Cariad Dosbarth Canol Cymru wedi denu’r penawdau, Llosgwch y tŷ i Lawr ydi’r gân sydd yn sefyll allan i mi ar yr EP Cofiwch Dryweryn. Maent yn sianelu ysbryd punk rock bandiau fel y Clash wrth i’r gerddoriaeth upbeat, poppy wrthgyferbynnu yn llwyr gyda chyfarwyddiadau tywyll y prif leisydd. Clywir hefyd rwystredigaeth Iolo hefo’r disgwyliadau uchel sydd yn cael ei roi arno – “cofiwch wneud pob peth sy’n dda a dim byd anghywir.” Fel gweddill yr EP, dwi’n teimlo fod Llosgwch y Tŷ i Lawr yn dal yn berffaith y cyfnod anodd o drio ffurfio hunaniaeth eich hun yn eich arddegau wrth sylweddoli na allwch chi blesio pawb. Mae’n hawdd anghofio gymaint oedd yr Cofiwch Dryweryn yn sefyll allan ar y pryd o ran yr hyn oedd gan y band i’w ddweud – fe agorodd Ffug y drws i lawer o fandiau’r sîn heddiw fel Hyll a Adwaith i allu canu yn ddi-flewyn-ar-dafod. Mae’r gân hon yn un o’n caneuon amgen gorau gan ei bod hi’n llawn agwedd, ddim yn cymryd ei hun ormod o ddifri, ac wedi cael effaith wirioneddol ar y sîn yng Nghymru.


Elan Grug Muse

Anweledig – 6.5.99

Dwi’n rhy ifanc i gofio y bleidlais dros ddatganoli, a sefydlu’r senedd, ac eto mae’r state-of-the-union, llif yr ymwybod yma wastad yn gneud i fi aros a gwrando. Mae hi’n bryfoclyd a gonest, yn anesmwytho ac yn herio. I fi, mae hi’n dal rhywfaint o’r cymhlethdod, rhwystredigaeth a’r gwrthddeud hynny sydd ynghlwm â bod yn Gymro neu Gymraes.


Elin Wyn Erfyl

Adwaith – Lipstick Coch

Mae Adwaith yn arbennig. Ers gweld nhw’n perfformio yn un o nosweithiau Twrw yn Clwb Ifor Bach dwi’n hooked. Dyma fand ifanc ac unigryw gyda cherddoriaeth llond Ohrwurms a geiriau clyfar – fedrai’m disgwyl iddyn nhw ryddhau mwy.


Gethin Griffiths

Tynal Tywyll – Y Bywyd Braf

Mae’r ymdeimlad o nostalgia yn un od. Yn enwedig pan nad ydy o’n eich tywys chi i rywle penodol yn eich hanes. Fel milenydd (os oes yna ffasiwn air), mae pellafion fy nghof yn ymestyn i droad y mileniwm, ac am ryw reswm, mae meddwl am y cyfnod hwnnw’n gwneud i mi deimlo’n reit od. Y darlun erchyll hwnnw o Blair a’r frenhines yn croesi eu dwylo ar nos galan, llinynnau oesol John Barry yn cael eu bastardeiddio gan Robbie Williams, a chyfnod newydd o obaith ffug.

Yn fwy penodol a mwy cerddorol na hynny, un offeryn sydd yn fy atgoffa o’r cyfnod hwn yw’r piano. Nid baledi cawslyd na solos jazzy hir, chwaith, ond stabs cordiol dros gerddoriaeth ddawns. Unwaith eto, wrth gwrs, roedd cerddoriaeth House, a cherddoriaeth Piano House yn benodol, yn perthyn i hanner cyntaf a chanol y nawdegau, efallai, sydd yn ychwanegu at yr ymdeimlad hwn o ‘nostalgia ffug’ heb un ‘amser penodol’. Wel, mae’r gân hon yn dod o 1992 – cyn i mi gael fy ngeni, felly mae’n rhaid iddo fo fod yn ffug! Y gân, yw ‘Y Bywyd Braf’ gan Tynal Tywyll, er ei bod hi’n rhoi nod go amlwg i’r Happy Mondays.

I unrhyw un arall, mae’r uchod yn swnio fel nonsens llwyr. Ond dyma all cerddoriaeth amgen wneud weithiau… Gan nad yw ‘Bywyd Braf’ yn cael ei chwarae hyd syrffed gan y byd a’i gi, mae modd iddi olygu rhywbeth personol i mi, na chaiff fyth ei ddifetha gan wrandawyr carioci y 40 mawr.


Rhys Dafis

Los Blancos – Clarach

Gallen i fod wedi dewis cân gan rywun fel Ffa Coffi Pawb, Jarman, Datblygu neu hyd yn oed Meic Stevens, ond gan taw ‘nghwyn mwyaf i am y ‘40 Mawr’ yw bod nhw’n ailadrodd yr un hen crap flwyddyn ar ôl blwyddyn yn hytrach na cherddoriaeth gan fandie ifanc, bydde hynny ychydig yn rhagrithiol. Felly dwi wedi penderfynu mynd am gân gan un o fandie newydd mwya cyffrous y sîn ar y funud, sef Clarach gan Los Blancos, cynnyrch diweddara indie production line Caerfyrddin. Maen nhw wedi bod yn y stiwdio yn ddiweddar a dwi’n edrych mlaen yn arw i glywed y stwff newydd.

Dwi’n hoffi’r sengl newydd, ‘Mae’n Anodd Deffro Un’, ond fy hoff gân i heb os yw ‘Clarach’. Mae hi’n gân digon syml, ond mae ganddi gytgan ffantastig a geirie gwych. Dwi’n methu helpu ei chymharu hi ychydig gyda ‘Far Rockaway’ gan Iwan Llwyd yn y ffordd mae hi’n creu darlun ffantasïol o rywle sydd mewn gwirionedd yn ychydig o dwll. Ac am hynny’n unig, mae’n haeddu lle ar y siart.


Marged Gwenllian

Anelog – Melynllyn

Mae’r gân i gyd yn llifo’n ddiymdrech, ac mai’n llwyddo i fy ngwneud i’n hollol ymlaciedig bob tro. Mae’r gitârs a’r lleisiau meddal yn plethu’n wych, a’r “www”s yn freuddwydiol a hyfryd. Mae hi’n datblygu rhywfaint wrth fynd ymlaen, drwy ehangu ar y riffs yn lle’r ailadrodd hamddenol a geir ar y cychwyn, ond ddim yn ormodol chwaith nes ei bod hi’n mynd yn rhy brysur a byrlymus. Maen nhw hefyd yn cyflwyno mwy o offerynnau electronig wrth fynd ymlaen sy’n rhoi sŵn gwahanol a newydd i’r gân, ac mae’n sicr yn gweithio. Nid yw’r offerynnau’n tynnu sylw fel synau anarferol o gwbl, oni bai dy fod ti’n gwrando allan amdanynt yn y cefndir. Mae’n bosib nad ydy’r clashes yn harmoni’r “www”s yn cael eu llwyr werthfawrogi tan y’i ceir nhw’n acapella ar y diwedd, ac mae’r rheiny’n hyfryd ar y diwedd yn coroni cân wych.


Miriam Elin Jones

Llwybr Llaethog ac Ifor ap Glyn – Fydd y Chwyldro Ddim ar y Teledu, Gyfaill

Does yna’r un siart amgen yn gyflawn heb brenhinoedd amgen y sin gerddorol Gymraeg, sef Llwybr Llaethog. Dewisais hon am ei bod yn addasiad Cymreig o feirniadaeth Gil Scott-Heron o’n byd materol ac am ei bod yn dy gicio’n galed yn dy gylla dosbarth canol gyda sass yn diferu o berfformiad spoken word Ifor ap Glyn.


Owain Williams

Hyll – Efrog Newydd, Efrog Newydd

Yn ffres ar gyfer Haf 2017, oedd EP y band roc amrwd a chyfoes o’r ddinas fawr, Hyll. Er bod sawl cân wedi fy nharo’n syth, y tiwn ‘Efrog Newydd, Efrog Newydd’ sy’n sefyll allan fwyaf. Mae’r arddull yn fy atgoffa o The Strokes neu’r Libertines, ac mae’r alaw fachog a chofiadwy yn ei gwneud hi’n anodd osgoi chwibanu’r tiwn ar ôl y gwrandawiad cyntaf.  ‘Dw i’n gefnogwr mawr o’r cyfuniad clyfar rhwng y naws hafaidd, cynnes, a’r geiriau treiddgar a gobeithiol. Mae’r geiriau hynny, i mi, yn cyfleu’r thema o ddianc, ac mae’r llinell ‘Dwi ‘di deud o’r blaen does dim byd yn digwydd, ysmygu trwy’r dydd yn siarad am y tywydd’ yn sicr yn dal sylw. Gobeithio bod albwm ar y gorwel gan y dinasyddion.


Ydych chi’n cytuno? Ydy’ch hoff gân amgen chi wedi cael ei hanwybyddu? Cofiwch adael i ni wybod isod, a chofiwch adael i griw rhaglen Recordiau Rhys Mwyn wybod drwy ebostio rhysmwyn@bbc.co.uk.

Beth yw ‘Cerddoriaeth Amgen’ i ni?

Ar y 18fed o Ragfyr eleni, bydd rhaglen Recordiau Rhys Mwyn yn cyhoeddi eu ‘Siart Amgen’ flynyddol. Mae Gethin Griffiths yn gweld cyfle perffaith yma i feddwl ychydig yn ddyfnach ac ystyried beth yw ‘amgen’ yn union?
Datblygu

Datblygu: Ymddangosodd y band dadleuol a blaengar deirgwaith yn siart y llynedd.

GETHIN GRIFFITHS

Mae llawer o sôn wedi bod ar y blog yn ddiweddar am gyflwr a thueddiadau cyffredinol cerddoriaeth Gymraeg yn 2017. Mae rhywun yn pendroni sut y bydd Cymru, ugain mlynedd o rwan, yn cofio’r flwyddyn gerddorol hon? Pa mor bwysig oedd 2017 i’r sîn? Er mwyn ceisio ateb y cwestiwn hwn, mae’n rhaid gosod fframwaith ar yr hyn sydd wedi bod yn digwydd dros y blynyddoedd diwethaf. Rydw i’n hoff (yn or-hoff, efallai) o roi pethau mewn cyfnodau. Mae’n duedd academaidd a newyddiadurol, sydd yn gallu codi mwy o broblemau yn aml na’r hyn y mae’n ei ddatrys, ond er mwyn deall beth sydd wedi digwydd yn ystod y flwyddyn hon, rhaid edrych arni mewn cymhariaeth â’r blynyddoedd a fu.

Er nad ydw i’n hoffi pwysleisio pwysigrwydd yr Eisteddfod i’r sîn yn ormodol, gellir dadlau bod dwy Eisteddfod yn gweithio’n berffaith fel dau ben i gyfnod pwysig yn hanes cerddoriaeth yng Nghymru. Er i’r diwylliant fod yn bragu’n dawel ers tua 2009, mi ddigwyddodd yna rywbeth yn Eisteddfod Dinbych 2013, ddaeth a phopeth ynghyd. Heb os, roedd Sŵnami a Candelas wedi creu cynnwrf newydd yn y sîn, er eu bod yn gweithio ar sylfeini Yr Ods, Hud a’r Bandana. Ar ôl i Gymru ddygymod â dirywiad ‘Cŵl Cymru’ yn negawd cyntaf y mileniwm, roedd cenhedlaeth newydd o fandiau’n codi, nad oedd erioed wedi derbyn sachau o arian PRS, a oedd yn troi at fandiau fel yr Arctic Monkeys a Two Door Cinema Club yn hytrach na’r Super Furries a’r Gorky’s fel eu prif ddylanwadau. Denodd y bandiau hyn lawer o griwiau ifanc i’w gigs, a daeth wynebau newydd drwy ddrysau gigs ar hyd a lled y wlad.
Wedi tair mlynedd o ryddhau cynnyrch o safon eithriadol o uchel, fel Bodoli’n Ddistaw (2014) a Sŵnami (2015), ac ar ôl i ambell artist, fel Yws Gwynedd a’r Eira, wneud y mwyaf o’r hinsawdd newydd hwn, daeth sîn yr indie kids Cymraeg i oed mewn un digwyddiad yn Eisteddfod y Fenni, 2016. Wrth i’r bandiau hyn gael cyfle i chwarae ar lwyfan y Pafiliwn, gyda cherddorfa, roedd yn symbol clir i mi mai dyma oedd y norm rwan, ac mai dyma oedd ein ‘prif lif’ ni.

Erbyn Eisteddfod 2016, roedd yr artistiaid hyn, yn enwedig Sŵnami, yn tawelu yn sylweddol o ran rhyddhau cynnyrch a pherfformio’n fyw, a chafwyd yr ymdeimlad cyfarwydd hwnnw fod y bandiau hyn wedi cyrraedd brig y sîn, a dyna ni. Fodd bynnag, yr hyn nad oeddwn i’n ei sylweddoli ar y pryd, oedd bod rhywbeth newydd ar droed. Gosodwyd y llawr. Ie, y llawr. Roedd cryfder diwylliant yr indie kids (neu’r ‘indie boys’, yn hytrach), yn lawr ddigon cadarn i gynnal diwylliant newydd, tanddaearol, a oedd yn prysur wasgu eu bysedd drwy’r tyllau yn y pren. Roedd gan y criw a oedd yn bloeddio o dan y trawstiau gwestiynau i’w gofyn, materion i’w codi â’r math o ddiwylliant a grëwyd dros y blynyddoedd diwethaf. Pam indie? Ydi riffs ar y gitârs yn hanfodol bwysig? Oes angen i bawb wisgo catalog Topman a River Island? Ac wrth gwrs, Ble Mae’r Merched?…

2017 oedd y flwyddyn lle y chwalwyd y llawr hwnnw. Daeth labeli fel Libertino a JigCal i herio’r tresi ac i gyflwyno meddylfryd gwbl wahanol. Wrth iddynt wrthwynebu rhywbeth, boed yn fwriadol neu beidio, roedd modd eu cymharu. Wrth eu cymharu, gellir dweud eu bod nhw’n ‘rywbeth arall’, neu yn syml, yn ‘Amgen’.


Beth yw ‘Amgen’?

Ond ydy’r term hwn yn golygu unrhywbeth, go iawn? Mae’r term, yn ei hanfod, yn broblemus. Mae’n derm hynod gymharol, sydd yn dibynnu ar ffactorau eraill o’i gwmpas. Os yw cerddoriaeth yn amgen, neu os yw’r diwylliant yn danddaearol, rhaid cael ‘norm’ i wthio yn ei erbyn, a rhaid cael rhywbeth sydd uwchben y ddaear. Er mwyn diffinio’r amgen, felly, rhaid diffinio’r ‘norm’ a’r ‘prif lif’.

Yn nhermau’r cyfnod a drafodwyd ynghynt, Sŵnami, Candelas ac Yws Gwynedd yw’r prif lif. Ond, mae hynny’n trin y Sîn Roc Gymraeg fel ffenomen sydd yn gweithio’n annibynnol heb unrhyw ddylanwad arall arni. Nid oes unrhyw ffan o’r sîn hyd y gwn i yn gwrando ar gerddoriaeth Gymraeg yn unig drwy gydol y flwyddyn, ac felly, rhaid cydnabod y diwydiant Eingl-Americanaidd mawr, brawychus hwnnw sydd yn cuddio’n y cefndir. Os mai’r diwylliant hwnnw, neu gerddoriaeth y siartiau Prydeinig yw’r prif lif, ydy holl gynnyrch cerddorol Cymraeg ei iaith yn ‘amgen’? Ydy Bryn Fôn yn canu am blwyf Llanllyfni yn ei iaith ei hun yn weithred radical, rwan, gan nad yw’n cyd-fynd â’r norm? Nac ydy siŵr, ‘dw i’n clywed hipsters y wlad yn ei ddweud.

Oes angen trafodaeth am genre yma felly? Ai canon roc clasurol, y dynion a’r gitârs yw’r norm? Ai cerddoriaeth radio-gyfeillgar Calfari a Fleur de Lys yw’r brif afon sy’n llifo drwy ein sîn? Rhaid darganfod rhyw fath o ddynodydd seinyddol sy’n galluogi i ni wahaniaethu rhwng y prif lif a’r amgen, ond mae’n hynod anodd gwneud hynny. Heb os, ni fuasai unrhyw un yn mentro cyhuddo Adwaith o fod yn rhan o unrhyw brif lif, ond eto, caneuon ag offeryniaeth draddodiadol, a chaneuon pop tri munud â nifer cyfyngedig o gordiau ydyn nhw i bob pwrpas. Nid oes modd tynnu’r gerddoriaeth allan o’i gyd-destun, fodd bynnag, ac mae’r geiriau a’r neges a chaiff ei chyfleu yn gymaint o ran o’r pecyn â’r nodweddion cerddorol hyn. Ond, rydym yn parhau i fethu ateb y cwestiwn.

Oes rhaid meddwl yn all-gerddorol, felly? Oes rhaid neilltuo’r hyn yr ydym ni yn ei glywed a chanolbwyntio ar bwrpas a gwerth y gerddoriaeth? Mae’n gwbl rhesymol i awgrymu bod cerddorion amgen yn barod iawn i gysylltu eu hunain â’r term hwnnw. Mae cerddor ‘amgen’, yn aml, yn llawer mwy parod i ddatgan ei phwrpas/ei bwrpas o fewn sîn, ac mewn ffordd, yn gorfodi’r gynulleidfa i’w gosod/i’w osod yn y math hwnnw o gategori. Er enghraifft, un o’r cwynion mwyaf oedd gan Datblygu yn ystod eu dyddiau cynnar oedd y ffaith nad oedd BBC Radio Cymru yn rhoi sylw haeddiannol iddynt. Ond y gwirionedd yw, roedd hynny’n siwtio’r grŵp a’u meddylfryd, gan eu bod yn gosod eu hunain ar wahân i ddiwylliant traddodiadol y wlad. Ydy grŵp yn gorfod datgan eu bod yn ‘amgen’, rhywsut, iddynt gael eu hadnabod felly?

Gellir mynd i siarad am ‘ddilysrwydd’ [‘authenticity’], wedyn. Mae’n rhaid cael cydnabyddiaeth gan gyd-gerddorion a’r wasg amgen er mwyn cadarnhau lle’r artist yn y byd hwnnw. Gyda hyn, daw y perygl o ‘werthu allan’, pe bai’r artist hwnnw’n mynd yn rhy boblogaidd, neu’n bradychu unrhyw elfen o’r byd tanddaearol.


Yr ateb, mewn gwirionedd, yw bod y term cymharol hwn yn gwbl ddi-werth wrth geisio ei ddefnyddio yn rhy gyffredinol. Rhaid cael rhywbeth penodol, rhyw ddynodydd amlwg, i gymharu ag ef er mwyn deall yr ‘arall’, neu’r ‘amgen’. Mi ddywedodd rhywun wrthaf i, sydd yn ffan mawr o gerddoriaeth Gymraeg, mai gair 2017 yw ‘amgen’, ac rwy’n gweld yn union beth mae’n ei olygu. Iddo fo, mae grwpiau newydd 2017 yn gwrthwynebu neu’n cynnig rhywbeth gwahanol i’r hyn ddaeth ynghynt. Iddo fo, felly, cerddoriaeth cyfnod yr indie kids yw’r prif lif, a cherddoriaeth 2017 yw’r ‘amgen’. Yn syml – er mwyn diffinio’r amgen, rhaid diffinio’r prif lif yn gyntaf.


Y ‘Siart Amgen’

RHys

Llun: BBC

Mae Siart Amgen Rhys Mwyn yn amlwg yn rhyw fath o gefnder mwy ‘edgy’ i’r 40 Mawr, y siart a gyhoeddir yn flynyddol ym mis Awst. Pwrpas y 40 Mawr yw i ddarganfod hoff gerddoriaeth Gymraeg y boblogaeth, a thrwy annog pobl i bleidleisio am dair o’u hoff ganeuon, ceir yma adlewyrchiad o dueddiadau gwrando cyffredinol y pleidleiswyr hyn. Er y gellid dadlau nad yw gosod canolfannau mewn dwy Eisteddfod a’r Sioe Frenhinol yn adlewyrchu Cymry Cymraeg o bob math, dyma yw’r prif lif y mae Rhys Mwyn yn gosod ei hun yn ei erbyn yn yr achos hwn.

Gan nad ydym ni wedi gosod diffiniad pendant i ‘gerddoriaeth amgen’, mae rhywun yn pendroni sut mae penderfynu ar amodau’r siart hwn. Ni allai unrhyw un honni mai ‘unrhywbeth sydd ddim yn y 40 mawr’ yw’r amod – roedd ennillwyr siart y llynedd, sef Y Cyrff, yn rhif 25 yn y 40 mawr hefyd. Felly, ydym ni’n gorfod dechrau siarad am ‘gerddoriaeth dda’ (‘good music’), yma? Ai’r gwybodusion, y ‘cerddorion a’r gwrandawyr go iawn’ sydd yn gyfrifol am y siart amgen hon? Er ei bod yn ceisio tynnu’n erbyn y graen, ac er y ddelwedd werinol, gwrthsefydliadol, ydy hyn, yn eironig, yn weithred uchel ael?

Mae’r prif lif, sef y 40 Mawr a’r hyn a geir ei chwarae ar Radio Cymru yn ystod y dydd, yn gwbl amlwg ac eglur. Fodd bynnag, mae penderfynu ar ddilysrwydd cynnwys cerddorol y Siart Amgen ei hun yn llawer mwy amwys. Does dim ond rhaid gwrando ar ddewisiadau Ani Glass ar y rhaglen, yma, i ddod i ddeall hyn. Mae’r drafodaeth i gyd, bron, am ddiffinio’r prif lif, yn hytrach na’r amgen. Yn wir, mae hi’n dewis fersiwn Llwybr Llaethog o un o ganeuon Meic Stevens, ac er bod cerddoriaeth y ‘swynwr o Solfach’ yn anodd i ddiffinio ei hun, mae’n deg i awgrymu bod Llwybr Llaethog yn agosach o lawer at y pegwn ‘amgen’ hwn. Defnyddir yr un gân, yr un geiriau a’r un alawon, ond rŵan, caiff y gân ei gosod mewn amgylchedd, sefyllfa a chyd-destun gwbl wahanol. Llwybr Llaethog, eu hideoleg a’u raison d’être hwy sydd yn gyfrifol am osod y rheolau yma, rŵan, nid Meic Stevens, ac felly caiff yr ‘amgen’ ei ail ddiffinio unwaith eto.


Y Siglen

I gadw’r cydbwysedd cosmig hwn sydd mor anodd i’w weld, ei ddiffinio a’i werthuso, mae’n rhaid i’r prif lif a’r amgen gario ymlaen i wthio yn erbyn ei gilydd, a chreu siglen fregus. Dim ond gronyn bach o egni sydd ei angen i wyro’r siglen tuag at un pegwn neu’i gilydd, ond eto, mae darganfod y siglen hwnnw yn y lle cyntaf bron yn amhosib. Oes mwy nac un siglen, yn dibynnu ar yr amgylchedd a’r cyd-destun?

Yr hyn y mae’r erthygl hon yn ceisio ei brofi, yw’r ffaith bod hynny’n ddewis unigolyddol, ac yn ddewis sydd yn dibynnu ar nifer fawr o ffactorau. Bydd y siart amgen yn creu ei gofod ei hun, ei chyd-destun ei hun a’i reolau ei hun, felly, fydd yn creu diffiniad newydd o’r gair ‘Amgen’ ar ei chyfer. Er mai mwynhau’r tiwns fyddwn ni, does dim byd yn bod mewn ceisio meddwl ychydig yn athronyddol cyn y Nadolig fel hyn!

Er mwyn sicrhau y bydd y siart yn deg ac yn adlewyrchu amrywiaeth mewn meddylfryd, amrywiaeth yng nghefndiroedd y pleidleiswyr, a hefyd, amrywiaeth yn y gerddoriaeth ei hun, mae’n rhaid i ni gyd bleidleisio. Gallwch wneud hynny drwy ebostio rhysmwyn@bbc.co.uk.

Gwyliwch allan hefyd am ddewisiadau amgen a phleidleisiau cyfranwyr SaS, fydd yn cael eu cyhoeddi wythnos i heddiw!

O’r Llwybr Llaethog: Beth yw ‘Space Pop’?

GETHIN GRIFFITHS

Yn dilyn rhyddhau ail sengl Serol Serol, ‘Aelwyd’, mae cyfnod ‘Space Pop’ ein sîn yn parhau. Gethin Griffiths sydd yn archwilio ystyr y term a’r hyn y mae yn ei olygu i ni. 

Yn aml, dwi’n meddwl mai cryfder mwyaf ffuglen wyddonol yw ei allu i adlewyrchu realiti. Er i’r ffeithiau, y dechnoleg, a gwyddoniaeth yr holl beth fod yn gwbl ddychmygol ac afrealistig, mae yna neges, yn aml, sydd yn taro deuddeg i ni feidrolion y ddaear. Rhyw fath o rybudd ydyw mewn gwirionedd, ac er ein bod ni i gyd yn hoffi dianc i ryw fydysawd paralel neu’i gilydd ar brydiau, cawn yn aml ein saethu’n ôl i bresennol y blaned las ar ein pennau.

Mae hynny’n wir am y gofod sydd yn bodoli uwch ein pennau go iawn hefyd, i bob pwrpas. Mae’n hawdd rhamantu am yr hyn sydd y tu hwnt i’r wybren, yn aml gan bod y llonyddwch hwnnw’n antidot heddychlon i frwydrau’r byd sydd ohoni. Mae nhw’n dweud yn aml mai nid y lleuad oedd prif ddarganfyddiad prosiect Apollo, ond y ddaear, ac mai’r peth mwyaf trawiadol i’r gofodwyr hynny oedd gweld y blaned o’r tu allan am y tro cyntaf. Gall y rhai sydd yn poeni am argyfwng ein amgylchedd gyfeirio at y profiad hwn, ac amlygu pa mor fregus yw’r belen hon sydd yn gwbl hanfodol i’n bodolaeth. Mae’n holl ddealltwriaeth ni o’r gofod a’r hyn sydd yn digwydd y tu hwnt i’n dychymyg yn cadarnhau ein dealltwriaeth ni o’n hunain, ac nid ein dealltwriaeth ni o’r bydysawd yn unig.


A dyma pam mae dyfodiad ‘Space Pop’ fel genre yn y sîn eleni o ddiddordeb i mi. Pam y mae’r artistiaid hyn sydd yn ei greu mor barod i’w arddel a’i ddefnyddio fel cefndir i’w celfyddyd?

Mewn gwirionedd, mae diwylliant daearol, cyfalafol, sydd yn seiliedig ar y gofod yn bodoli ers dros hanner canrif. Yn dilyn yr Ail Ryfel Byd, yn enwedig ar ôl gollwng dau fom niwclear ar Siapan, roedd ein byd yn paratoi ei hun am newidiadau enfawr. Roedd technoleg yr ugeinfed ganrif wedi galluogi i ddynoliaeth gynnal dau gyfnod erchyll o waedlyd yn ystod ei degawdau cynnar, a doedd dim stop ar y datblygiad.

Yn wir, erbyn troad y pumdegau, roedd bygythiad gwirioneddol am drydydd cyfnod o’r fath, ond roedd gallu erbyn hyn i ddifa dynoliaeth gyfan ag arfau mwy pwerus na welwyd erioed o’r blaen. Roedd y pris dynol hwnnw i dalu yn ormod o lawer i ddau brif bŵer y byd, yr UDA a’r Undeb Sofietaidd, ac felly cafwyd brwydr o fath gwahanol iawn. Bygythiadau oedd popeth erbyn hyn – pwyntia di dy arfau tuag ata i, ac fe bwyntiau innau fy rhai i yn ôl. Parhaodd hyn am flynyddoedd maith, a phawb yn symud eu ffigyrau’n ofalus iawn ar hyd y bwrdd gwyddbwyll.

Un o brif elfennau’r gêm honno oedd datblygu technoleg wyddonol. Gan gychwyn ym 1955, gyrrodd y ddwy wlad eu lloerennau cyntaf i’r gofod, gan ddatgan eu bod mewn ‘Ras i’r Gofod’, neu i ddefnyddio’r term Saesneg llawer mwy bachog, y Space Race. Rwsia lwyddodd i yrru’r dyn cyntaf, Yuri Gagarin, i’r gofod ym 1961, ond erbyn 1969, roedd gan America ddyn ar y lleuad. Boed eich bod yn gredwr o hynny neu beidio, does dim dwywaith amdani bod yr uchelgais a’r holl daith yn gwbl gyffrous.

Ni ellir disgwyl i hynny beidio treiddio i ddiwylliant y cyfnod. Erbyn y chwedegau, roedd NASA yn frand yn ogystal ag asiantaeth, ac roedd plant y byd i gyd eisiau bod yn ofodwyr wedi iddynt dyfu i fyny. Nid ffuglen wyddonol oedd teithio i’r gofod mwyach, ond realiti, ac roedd hynny’n chwa o awyr iach i lawer, er gwaethaf gwreiddiau sinistr yr holl ymgyrch. Roedd cerddoriaeth yn adlewyrchu hefyd, gydag artistiaid fel David Bowie yn arddel y cysyniadau gwyddonol hyn yn aml yn ei gerddoriaeth. Mae pawb yn ‘nabod ‘Space Oddity’ – cân am Major Tom yn gadael y byd, a hwyrach, yn methu â dychwelyd, a beth am ‘Life on Mars’? A holl albwm Ziggy Stardust and the Spiders from Mars?

Mi allwn ni sôn am gerddoriaeth gelf hefyd, beth am finimaliaeth a cherddoriaeth ambient Brian Eno? Mae mwynder maith y gofod, lle nad yw amser yn bodoli yn yr un ystyr ag yma ar y ddaear, yn annog i rywun feddwl am lonyddwch, am synau mawr, eang, sydd yn newid yn araf. Mae trefniannau llinynnol enfawr Bowie yn gwneud yr un peth – adlewyrchu’r gofod yn seinyddol.

Ceisia rai alw cerddoriaeth prog rock Pink Floyd yn ‘Space Rock’, hefyd. Beth am Dark Side of the Moon? Beth am ganeuon fel ‘Us and Them’, neu’r ‘Great Gig in the Sky’? Mae popeth yn edrych am allan, er mwyn deall beth sydd yn digwydd i ni ar y tu mewn.


Sut mae cerddoriaeth Omaloma, Serol Serol, ac efallai Griff Lynch, yn ffitio i’r llinach hwn, felly? Mae Oes y Gofod ar ben ers hanner canrif, felly sut y mae hyn yn berthnasol i ni heddiw?

Mae’r ateb, i mi, yn bodoli ym mharagraff cyntaf yr erthygl. Mae synau syntheseisiedig, retro, yr artistiaid hyn yn mynd â ni yn ôl i’r cyfnod hwn lle’r oedd pobl yn chwilio am ystyr, ac yn ysu i gael gwybod lle’r oedden nhw’n ffitio yn y gofod. Beth oedd ein pwrpas ni yma, fel pinau bach yn y das wair anferth o ‘ddim byd’ oedd o’n cwmpas ni? Ac mae hynny’n ein tynnu ni i’r ddaear.

Mae ‘Aros o Gwmpas’, er enghraifft, yn swnio fel taith arallfydol i ryw fyd o liwiau a siapiau a llongau gofod yn hedfan o gwmpas. Ond ymgorfforiad o deimlad person wrth ddatblygu teimladau am berson arall nad ydyn nhw’n ei adnabod go iawn yw’r gân i bob pwrpas. Onid yw hynny’n beth hynod ddynol? Mewn unrhyw ddarn o ffuglen wyddoniaeth sydd wedi cydio – y pethau bach dynol hyn sydd yn ein atynnu ni tuag atynt yn y bôn.

A dyma pam yr ydym ni’n caru Space Pop. Mae’n dweud mwy amdanom ni ein hunain nac y mae am unrhywbeth sydd y tu hwnt i’n ffurfafen. Dewch, awn ni ar daith hefo’r artistiaid hyn, ond peidiwch â phoeni, ewch chi’m yn rhy bell.


Pam y bydd Gig y Pafiliwn 2017 yn well na llynedd…

GETHIN GRIFFITHS

Gig Paf 2016

Llun: Daily Post

Roedd gig y pafiliwn yn Eisteddfod Genedlaethol y Fenni, 2016, yn uchafbwynt i lawer. Mi’r oedd rhai yn datgan mai dyma oedd digwyddiad mwyaf cyffrous y brifwyl ers blynyddoedd, gan anghofio’n llwyr am gig olaf Edward H yn Ninbych dair blynedd ynghynt. Mi’r oedd hi’n haf da ‘doedd? Rhwng yr Euros a bob dim – ac roedd hynny’n gosod y llwyfan yn wych i Candelas orffen y noson â Rhedeg i Paris, a phawb yn ymdrochi yn sain enw triphlyg Hal Robson-Kanu. Rhyw fath o ffordd o leddfu poen Brexit a dyfodiad Trump oedd hynny, efallai, ac roedd rhywun yn ymwybodol iawn bod y byd o’u cwmpas yn newid.

Ond mi’r oedd y ‘Steddfod yn newid o blaid yr ifanc. Pafiliwn newydd, syniad newydd, a cyfle i rafins Maes B hawlio cartref Sioned Grug (a cheidwaid y Pinot Grigio) a’u tops off. A dweud y gwir, roedd y babell newydd, stiwdio-aidd, yn gweithio’n llawer gwell – nid yn unig gan ei bod yn edrych yn llai gwag yn ystod yr adegau distawaf, ond hefyd gan ei bod yn galluogi i’r Eisteddfod gynnal y math hwn o ddigwyddiad oedd yn gofyn am reolaeth seinyddol mwy heriol. Nid yw ymdrechion yr Eisteddfod i wneud eu hunain yn gyfredol ac yn berthnasol yn cael eu hanwybyddu – ac er nad ydynt wedi cyrraedd y nod mewn ambell i le, mae hwn yn sicr yn gam cadarnhaol.

A dyna osododd y llwyfan i’r noson orau erioed. Mi agorodd Sŵnami’r noson a’u tiwns cyfarwydd – yn ogystal â cherddorfaethu celfydd Owain Llwyd ac mi blethodd y gerddorfa yn berffaith â cherddoriaeth amrywiol yr Ods, hefyd. Dim syndod, chwaith, bod Candelas wedi rhoi sioe a hanner i orffen. Mae’r cyfan yn hanes erbyn hyn – i’r rhai oedd yno, wrth gwrs. I’r rhai oedd ddim – beth am ddarllen ein blog a ysgrifennwyd yn fuan wedyn?


2017 yn trympio 2016?

Ni fydd modd ail-greu gwefr 2016, ni fydd modd ail-greu newydd-deb a ffresni y profiad o weld bandiau mwyaf y Sîn Roc Gymraeg yn cael eu cyfeilio gan ddegau o gerddorion arallfydol o dalentog. Ni fydd modd i 2017 achosi i’r un teimlad gronni ym mherfeddion y rhai a fuodd ddigon lwcus i fod yno yn y Fenni.

Ond, wedi dweud hynny, efallai bod hynny’n beth da. Fel pob ail gyfres wael a gomisinwyd heb feddwl gan S4C, fel pob chwaraewr pel-droed sydd yn dod tuag at ddiwedd eu gyrfa a dychwelyd i’w clwb gwreiddiol, israddol – mae gormod o’r un peth yn gallu mynd yn aneffeithiol. Ond bydd 2017 yn well na 2016 os y bydd yn sicrhau ei fod yn wahanol. Bydd pawb sydd wedi prynu tocyn eleni, ond heb fod yno llynedd, yn gwybod yn iawn nad ydyn nhw ar flaen y gad, ac yn gwybod yn iawn na fydd modd iddynt frolio mewn ugain mlynedd eu bod wedi bod yno pan blethodd y ‘Steddfod barchusrwydd y Pafiliwn ag anarchiaeth caeau Maes B am y tro cyntaf. Ond dydy hynny ddim yn golygu na fydd y rheiny’n gadael prif babell y brifwyl â gwên lydan ar eu hwynebau.


Pedwar Artist

Mae pedwar artist eleni, nid tri, ac er bod hynny’n teimlo fel gormod o ystyried bod tri wedi bod yn berffaith y llynedd, mae lle am fwy o amrywiaeth. Er i’r Eisteddfod ddod o dan y lach eleni am eu cynrychiolaeth o ferched y sîn yn lein-yp Maes B, mae’n hynod braf gweld merch yn hawlio’r llwyfan ym Môn. Ac am ferch i wneud hynny hefyd – rydym ni eisoes wedi clywed Alys Williams yn cael ei chyfeilio gan Gerddorfa’r BBC eleni, a bydd yn sicr yn brofiad anhygoel cael clywed y cyfuniad hwn yn fyw.

Mae Yr Eira wedi lansio eu halbym cyntaf nhw eleni – ac mae yna gryn feddwl wedi mynd y tu ôl i’w gwneuthuriad, i sicrhau bod modd eu gosod ar wahan i’w cyfoedion yn nhermau eu sain a’u cymeriad. Bydd yn ddiddorol gweld sut y bydd y caneuon newydd yma’n cyd-fynd â’r gerddorfa, a bydd yn rhaid iddynt sicrhau nad yw eu perfformiad yn un swil, gan achosi iddynt gael eu boddi gan y gerddorfa. Yn yr un modd, mae Yws Gwynedd yn ddewis poblogaidd i droedio’r llwyfan. Er ei fod, hefyd, yn un o’r artistiaid a ymddangosodd yn nathliadau’r BBC eleni, bydd tiwns oesol yr ‘ogyn o ‘Stiniog yn sicr o ysgwyd y Paf i’w seiliau.

Er hyn – heb os nac onibai, set llefarydd unig ein sîn Hip Hop yma yng Nghymru, Mr Phormula, fydd y mwyaf diddorol. Mae’r samplau offerynnol, cerddorfaol ar rai o draciau’r rapiwr – Un Ffordd, yn enwedig – yn cynnig eu hunain yn wych i’r Welsh Pops Orchestra. Mae cyfle i gerddor mwy amgen, er nad yw yn israddol o gwbl i’r gweddill, wneud ei farc ar y llwyfan – ac mae hwn yn gam hyd yn oed mwy radical i’r Eisteddfod na rhoi cyfle bandiau indi-roc i serennu yn eu prif babell.

Mae’r offeryniaeth ychydig yn wahanol hefyd – mae sï y bydd yr Welsh Pops yn dod ag adran chwyth hefo nhw y tro hyn. Rhodda hyn fwy o sgôp i Owain Llwyd greu trefniannau mwy arbrofol a chymhlethach. Er nad ydw i’n gymaint o ffan a’r clarinet, dywed, ag ydw i o’r corn Ffrengig, ac er na fydd sain yr obo yn achosi i un fod isio rhoi ei ffrind ar ei gefn a dawnsio’n wirion fel y gall y trombôn neu wneud hynny, ‘dw i’n siŵr y bydd modd iddynt fod yn hynod effeithiol.


Ail-Fyw y Fenni

Ond, i chwi’r rhai sydd am ail-fyw y llynedd ychydig bach yn eich pennau, neu i’r rhai ohono chi sydd am flas o’r hyn a ddigwyddodd draw yn y Fenni, na phoener. Nid yw’r holl beth MOR wahanol a hynny – yr un wynebau welwch chi fwy neu lai. Bydd Ifan Davies o Sŵnami yn dychwelyd unwaith eto gyda’r Eira ac Yws Gwynedd, ac Osian Williams o Candelas yn ymddangos gydag Alys Williams, gan drefnu rhannau’r gerddorfa i’w caneuon hi. Bydd y feiolinydd gor ddramatig y trydydd i mewn i’r chwith yn yr ail res yna eto eleni, a bydd wyneb cyfarwydd Owain Llwyd yn cadeirio’r llwyfan unwaith eto. Gewch chi smalio eich bod yn y Fenni hefyd, gan ddychmygu mai cannoedd o hwntws yw’r cannoedd o Fonwysion fydd o’ch cwmpas wythnos nesaf.

Ond os mai eich syniad o ‘well’ yw rhywbeth mwy amrywiol, mwy arbrofol, dyma gewch chi ym Modedern nos Iau nesaf. I’r rhai ohonoch sydd yn ysu am gael dod i weld ail gig y Paf, yn anffodus, mae’r tocynnau wedi hen fynd. I’r rhai ohonoch sydd yno – welwn ni chi am 8 o’r gloch! Er nad yw’r drefn swyddogol wedi cael ei chyhoeddi eto, mae SaS yn dyfalu mai dyma sut y bydd hi: Yr Eira i agor, i gynhesu’r gynulleidfa fel y gwnaeth Sŵnami llynedd, Alys Williams i ddilyn, a Mr Phormula i greu cynnwrf cyn i Yws Gwynedd gloi. Cawn wedyn adael y Paf yn feddw ac yn trafod os mai Super Furries yw’r dewis gorau ar gyfer Gig Paf 3.

Edrych ymlaen eto!

Ddim yn siŵr beth i’w wneud yn y ‘Steddfod ar wahân i’r gig yma? Eisiau rhywbeth ychydig yn wahanol? Dyma beth mae Chris Roberts yn ei awgrymu!