Adolygiad: 1, 2, Kung Fu gan Boy Azooga

Owain Williams

Nid yw albwm cyntaf Boy Azooga yn albwm cyntaf arferol. Owain Williams sydd yn egluro pam!

Boy-Azooga-1-2-Kung-Fu

Pan laniodd Loner Boogie ar fy rhestr chwarae, doedd dim modd ei symud nac anghofio’r melodi disco amlwg.  Y riffs trwm, y dryms dwys a’r geiriau heintus oddi ar y trac hwn greodd y wefr i danio’r disgwyliadau am yr albwm oedd i ddod. Ers hynny, mae’r albwm wedi byw yn fy nghlustiau am dair wythnos – sydd yn ei hun yn profi bod 1, 2, Kung Fu yn cyrraedd uchelfannau’r awgrymiadau cynnar. Mae rhai yn ‘laru ar yr ‘indie kids’ sy’n honni eu bod yn gyfarwydd ag artist misoedd os nad blynyddoedd o flaen llaw eu dyfodiad o’r sîn tanddaearol, tra bod eraill yn ymuno a’r don yn ddiymwybod – a dyma’n union sydd wedi digwydd gyda Boy Azooga. Er mai mis Mehefin yn unig ydi hi, gweler honiadau’n barod bod albwm o arddulliau cymysg y pedwarawd o Gaerdydd yn haeddu clod a chydnabyddiaeth arbennig. Yn fwriadol, ysgrifennaf yr adolygiad yma cryn dipyn o amser wedi rhyddhad yr albwm – am y rheswm ei bod hi’n gasgliad o ganeuon sy’n gwthio sawl ffin ddychmygol cerddoriaeth ac felly’n cymryd llawer mwy na’r gwrandawiad cyntaf i’w gwerthfawrogi’n gyfan.

Yn ôl pob tebyg, rydych yn gyfarwydd â churiad ffync-roc Face Behind Her Cigarette ond dilynai Davey Newington a’i gyd-gerddorion lwybr annisgwyl gyda’r albwm, sydd yn ein tynnu i aml-gyfeiriad gan gynnwys elfennau o psychedelia, jazz a’r pop-synth poblogaidd cyfoes – arddulliau sydd wedi chwalu fy nisgwyliadau’n llwyr. Mae posib dadlau mai ‘mixtape’ yw’r albwm wrth i’r traciau’n llifo i mewn i’w gilydd yn ddiymdrech gan ei gwneud yn amhosib gwrando ar y caneuon yn annibynnol. Wrth wneud gwaith cefndirol am Boy Azooga, sylweddolais mai dyma’n union oedd y bwriad –  creu cyfanwaith o arddulliau ac offeryniaeth gyferbyniol, sydd yn llwyddo rhywsut i blethu efo’i gilydd i doddi’n clustiau. Dyna sy’n ei gwneud yn albwm mor ddiddorol.

Breakfast Epiphany sy’n agor yr albwm ac yn ein croesawu’n gynnes – y synau adeiladol a pharadwysaidd yn ein llusgo i mewn i daze anymwybodol sy’n ein dal yn synfyfyrio’n bell wrth ailadrodd y geiriau ‘Gotta take my time ‘til time takes mine away’ –  geiriau ddaeth i ffrwyth tra oedd Newington yn byta ei Weetabix – sy’n dangos bod Newington yn ‘ysgrifennwr’ naturiol. Dilynir y dechreuad breuddwydiol i’r swnami o ffrwydradau pyncaidd gan Loner Boogie a Face Behind Her Cigarette. Gellir dadlau mai albwm arbrofol yw 1, 2, Kung Fu gyda’r traciau pontio megis Walking Thompson’s Park yn rheoli tempo’r casgliad – ac er eu bod yn plethu’r prif ganeuon, i mi, maent yn amharu ar yr alwbm fel cyfanwaith.

Gan gamu yn ôl o’u senglau cynharach a ddisgrifir fel ‘intense afropunk-inspired party-prog’ gen Too Many Blogs, mae Jerry yn seiliedig ar rhythm arafach gydag alaw feddal ac ysgafn yn rhedeg drwyddi. Amlyga’r elfen o ddiniweidrwydd sy’n perthyn i lais amrwd Davey Newington – cyferbyniad llwyr i Loner Boogie.  Mae’n amlwg gweld bod dylanwadau personol Boy Azooga wedi treiddio i lawr i’r albwm gan bod elfennau o synau prif artistiaid y cylch indie heddiw i’w clywed ar hyd yr un ar ddeg trac – mae llonyddwch Hangover Square a’r emosiynol Waitin yn bennaf yn llwyddo i fy atgoffa o gerddoriaeth gynnar Tame Impala neu’r MacDemarco cyfoes, ac i raddau synau niwliog SFA.

Dw i’n dwyn y linell ‘why does the song have to end why can’t I ever comprehend?’ gan Jerry, fel adlewyrchiad o’r hyn dw i’n ei deimlo ar ddiwedd y 35 munud hwn. Yn ychwanegol i hyn, diddorol yw nodi bod y melodïau breuddwydiol yn cuddio’r elfen dywyllach sydd i’r caneuon wrth i Newington rannu mewn cyfweliad diweddar fod yr enwau rhyfedd sydd i’w gweld ar yr albwm yn cysgodi themâu trwm sy’n cynnwys unigrwydd, marwolaeth a phryder. Sitting On The First Rock From The Sun sydd yn dod â’r albwm i ben, ac mewn ffordd mae hi’n symbolaidd o’r holl synau sydd yn 1, 2, Kung Fu.

Mae’n albwm sydd yn mynnu amynedd a sawl gwrandawiad cyn iddi dyfu arnoch, ond anaml iawn y gwelwch chi albwm cyntaf gan artist sydd yn llwyddo i blethu naws amrwd ac arbrofol i’r un graddau ag albwm cyntaf Boy Azooga.

Ai ymdrech i ddenu cynulleidfa newydd yn unig yw albwm newydd I Fight Lions?

GETHIN GRIFFITHS

Mae albwm ddiweddaraf I Fight Lions yn siŵr o ennill cynulleidfa iddyn nhw, yn enwedig gan eu bod bellach ar label Côsh. Ond ydy Be Sy’n Wir yn diystyru hanes cerddorol y band yn gyfan gwbl? Gethin Griffiths sydd yn ystyried nostalgia, emo pop a dyfodol grŵp o fechgyn sydd wedi bod yn cynhyrchu cerddoriaeth ers blynyddoedd erbyn hyn…

IFL Album

Rhywsut, mae’n teimlo fel bod I Fight Lions wedi bodoli erioed. Mae ‘na lawer o bethau wedi newid, a thueddiadau cerddorol newydd wedi dod ac wedi mynd, ond ar ryw ffurf neu’i gilydd, mae Hywel Pitts a’i gyfoedion wedi parhau i greu cerddoriaeth rhywle yn y cefndir.

Er i fandiau Cymraeg y degawd hwn gael eu sefydlu ar gymysgedd o hangofyrs deng mlynedd Big Leaves ac Anweledig, riffs Two Door Cinema Club a geiriau a thôn llais Alex Turner a’r Arctic Monkeys, mae’r preseb y cafodd I Fight Lions eu geni ynddo yn perthyn i stabl gwbl wahanol – ac i wlad gwbl wahanol, hefyd. Nid stâd feddyliol unigolyn mewn tref ôl-ddiwydiannol nac arsylwadau o ddiwylliant clybiau nos ein dinasoedd oedd yn llywio eu raison-d’être, ond ffrwydradau dramatig a theatrig o emosiynau cymysg a oedd yn deillio o du draw i Fôr yr Iwerydd.

Awn yn ôl i 2006. Yn union fel petai cerddoriaeth vaudeville a music hall yr ugeinfed ganrif cynnar wedi geni babi â cherddoriaeth grunge ac ôl-bync yr Unol Daleithiau, ffurfiwyd ffenomenon ac is-ddiwylliant oedd yn ddigon gwahanol ac unigolyddol i achosi grwpiau o blant ysgol i wahanu eu hunain oddi wrth y gweddill, ond eto, heb os, yn ddigon cyffredin i ymddangos yn y siartiau ac i effeithio ar ddiwylliant yn ehangach. Erbyn y flwyddyn honno, roedd yr emos a’r goths yn llenwi pob cornel ar fuarth pob ysgol uwchradd yn y wlad, ac er bod elfennau o’r diwylliant hwnnw yn wirioneddol dywyll ac yn arddel arferion eithaf sinistr, dim ond hyd at yr ambell faneg streipiog di-fysedd a’r esgidiau Vans du oedd y mwyafrif o’r dilynwyr yn fodlon mynd, diolch byth. Ydw, mi’r ydw i’n siarad o brofiad.

Er bod y rhai â’r egos mwyaf yn ymwrthod ag unrhyw ymdrech i’w categoreiddio dan y fath ddiwylliant, gyda rhai yn mynnu eu bod nhw’n scene kids, eraill yn taeru eu bod nhw’n gwrando ar albwm cyntaf Bowling for Soup, ac eraill yn troi eu clustffonau i fyny i’r eithaf er mwyn profi eu bod nhw’n gwrando ar Slipknot, does yna ddim amheuaeth mai cerddoriaeth bandiau fel My Chemical Romance, Fall Out Boy, Panic! At The Disco a Paramore oedd yn gyfrifol am aelodaeth y nifer helaeth o’i ddilynwyr. I’r bandiau o’r math olaf hwnnw y mae I Fight Lions yn ddyledus iddyn nhw, sef y bandiau hynny oedd yn cymryd chwalfa emosiynol a bloeddiadau rhwystredig eu cyfoedion trymach ac yn ei gyfuno gyda cherddoriaeth bop melodig a fuasai bron yn gweddu i lwyfannau Broadway.

Heb os, yr albwm a ddaeth a’r gerddoriaeth yma i sylw y nifer fwyaf o bobl ar y pryd oedd The Black Parade gan My Chemical Romance, a hoeliodd 2006 fel blwyddyn a welodd cerddoriaeth emo pop y genhedlaeth honno yn cyrraedd uchelfannau na fu iddi ei gyrraedd wedyn. Mae rhai nad oedd yn cysylltu hefo’r diwylliant hwn o gwbl yn edrych yn ôl erbyn hyn arni yn ffafriol, ac mae ‘Welcome To The Black Parade’ a ‘Teenagers’ yn ddwy enghraifft o’r marc y bu iddynt ei saernïo ar y prif lif.

Yn y blynyddoedd a ddaeth i ddilyn, fforchiodd y diwylliant i amryw o lefydd, a bu i’r prif lif symud yn eu blaenau yn ddigon sydyn. Ond, doedd hynny ddim yn golygu nad oedd grwpiau penodol o bobl yn fodlon cario’r ffagl ar hyd lwybrau llawer culach. Dyma ble mae I Fight Lions, gydag enwau ac aelodau amrywiol, wedi bod yn byw ers blynyddoedd. Gan ryddhau cynnyrch yn gyson, a drwy gigio ar hyd a lled y wlad i gynulleidfa o gyd ddilynwyr cerddoriaeth o’r fath, mae’n teimlo fel eu bod wedi bod yn rhan o is-ddiwylliant nad ydym yn clywed amdano yn aml, ond un sydd wedi bodoli y tu ôl i’r llen ers deng mlynedd a mwy.

I Fight Lions

Mae’n hawdd edrych ar Be Sy’n Wir fel ymdrech gan I Fight Lions i rwydo cynulleidfa bandiau Cymraeg eraill am y tro cyntaf. Wrth gwrs, mae eu penderfyniad i ymuno â theulu Côsh yn symbol o newid o ryw fath, ac roedd sain eu sengl gyntaf, ‘Calon Dan Glo’ yn fwy o deyrnged i roc ysgafn Dire Straits a Fleetwood Mac nag i’w dylanwadau arferol, ond nid yw’r albwm yn cuddio’r dystiolaeth o’u gwreiddiau nac yn claddu eu tystysgrif geni dan eu hunaniaeth newydd o bell ffordd. Mae edrych arni fel rhyw fath o boblogeiddio neu dynnu i’r prif lif yn ddadansoddiad naïf ac yn un sydd yn profi ein hobsesiwn â’r labeli y mae bandiau yn arwyddo iddyn nhw yn hytrach na’r gerddoriaeth ei hun.

Does dim ond yn rhaid gwrando ar agoriad eu trac cyntaf i sylweddoli nad ydynt wedi symud yn rhy bell o’r sain cabaret tywyll sydd wedi ffurfio eu sain ar hyd y blynyddoedd. Er bod adran leisiol agoriadol Diwedd y Byd yn atgoffa rhywun o ‘Madrach’ gan Derwyddon Dr Gonzo, cawn ein hatgoffa o linellau lleisiol unigryw Hywel Pitts wrth i’r bennill ein tywys ar daith sy’n swnio fel trên o amgylch tŷ arswyd, cyn i’r gytgan olaf ein taro ag un o linellau symlaf a mwyaf gonest yr albwm – ‘Tydw i ddim yn dda ar hyn o bryd, y gwir ‘di, dwi heb fod ers hir’. Mae’r newid rhwng cyweirnod lleiaf y bennill a chyweirnod mwyaf y gytgan, fel yn Casanova o’r albwm diwethaf, yn cynnal rhyw fath o eironi ac yn ychwanegu at yr holl ddrama sydd yn bodoli yn y math hwn o gerddoriaeth.

Er bod rhagarweiniad Adweithiau yn swnio ychydig yn debyg i gerddoriaeth roc y bandiau mwyaf canol y ffordd dros y blynyddoedd diwethaf, mae caneuon fel Llwch ar yr Aelwyd yn cynnwys elfennau cerddorol sydd yn nodweddiadol iawn o gerddoriaeth I Fight Lions. Ynghyd â 3300, mae Llwch ar yr Aelwyd bron fel rhyw ddawns olaf ar raglen high school Americanaidd o’r 2000au, ac mae’r alawon yn ddyfeisgar ac yn wahanol. Mae’r tensiwn yn esgyn yn y geiriau ‘Di’r lle ma ddim run fath…’, a does yna ddim llawer o fandiau o gwmpas fyddai wedi defnyddio’r alaw honno yn yr un modd. A dweud y gwir, mae’r tebygrwydd hwn i gerddoriaeth ar deledu Americanaidd yn ymestyn drwy’r albwm, a boed hynny’n fwriadol neu beidio, gallwch dderbyn maddeuant am feddwl bod lleisiau cefndirol Diwedd y Byd yn dod yn syth o un o themâu Michael Corcoran i un o raglenni Dan Schneider (Drake & Josh, The Amanda Show a.y.y.b.).

Mae’r holl beth bron yn ymylu ar fod yn seimllyd, a bron yn troi yn eich stumog os oeddech chi wedi cael eich magu ar y diwylliant milkshake-aidd hwnnw. Mae rhywun yn gofyn, hefyd, os ydy’r math yma o beth yn gyfredol ac yn berthnasol i ni o gwbl. Beth mae Calon Dan Glo yn ei ddweud am 2018, yn hytrach na 2006?

Os ydym ni’n ei ddehongli fel pastiche, fel rhyw fath o gyfeiriadaeth bwriadol at y math hwn o gerddoriaeth oedd yn gefndir mor bwysig i rwystredigaeth carfan o bobl ifanc yn ôl yn y degawd diwethaf, efallai mai dyma ble mae’r ateb. Efallai ein bod ni i gyd yn darganfod rhyw fath o gysur yn yr isymwybod wrth ailweld â’r man gwan hwn yn ein gorffennol, ac mae’r ffaith bod The Incredibles 2 yn profi i fod mor boblogaidd yn ein sinemâu gan bobl oedd yn cofio’r ffilm gyntaf efallai yn enghraifft arall o hyn. Beth bynnag yw eich barn am y math hwn o pastiche, mae cryfder ym mhersonoliaeth I Fight Lions yn rhoi stamp unigryw arnyn nhw ymysg eu cyfoedion ar hyn o bryd. Wrth iddynt barhau â’u taith newydd ar label newydd, gyda chynulleidfa newydd yn eu golwg, mae’n rhaid i’r sain barhau yn unigryw, a heb os, bydd yn rhaid i I Fight Lions ddarganfod ffordd o swyno eu dilynwyr diweddar gyda’u personoliaeth yn hytrach na phlygu i’w gofynion nhw.

Adolygiad: Babelsberg gan Gruff Rhys

ELIS DERBY

Babelsberg

Llun: gruffrhys.com

Mae Gruff Rhys yn ffigwr cyfarwydd yn y byd cerddoriaeth yng Nghymru a thu hwnt ers degawdau bellach – o fod yn brif leisydd Ffa Coffi Pawb yn yr 80au, cyn symyd ymlaen i’r Super Furry Animals yng nghanol bwrlwm Britpop, mae o dal wrthi’n parhau ryddhau cynnyrch hyd heddiw, a nid yw’n dangos unrhyw arwydd o redeg allan o stêm. Ers rhyddhau ei gasgliad unigol cyntaf nôl yn 2005, Yr Atal Genhedlaeth, mae Gruff Rhys wedi bod ddigon ffodus i gydweithio gyda rhai o ffigyrau amlycaf y byd cerddoriaeth, o fod yn gwneud ymddangosiad ar albwm Plastic Beach (2011) gan Gorillaz, i fod yn perfformio yn King’s Cross yn Llundain wrth ochr Paul McCartney fel rhan o African Express. Babelsberg yw ei gynnig diweddaraf i’w ganon o waith, ac mae hi’n saff dweud nad yw hi’n siomi.

Mewn oes lle mae’n ymddangos bod llwyddiant artist yn cael ei ddehongli ar sail ffigyrau gwerthiant yn hytrach na sgil cerddorol, mae ‘na bwysau ar artistiaid i ryddhau cynnyrch sydd am blesio gorsafoedd radio, ac i ffitio i mewn i’r “prif lif”. Cymerwch rywun fel David Bowie; rhywun nad oedd yn deilwng i’r rheolau, a’n dewis gwthio ffiniau dros setlo ar sŵn penodol. Mae ‘na rywbeth am Gruff Rhys sydd yn fy atgoffa o Bowie – gyda pob albwm yn cynnig rhywbeth gwahanol, yn ogystal â gallu’r ddau i blethu alawon gyda cordiau annisgwyl. Mae Babelsberg yn cynnig ystod eang o arddulliau cerddorol, ond hefyd yn llwyddo i greu teimlad o undod rhwng bob trac, hynny yw, eu bod yn perthyn i’w gilydd mewn steil ac arddull, sydd yn ddipyn o gamp o ystyried y cymysgedd o steiliau gwahanol. Mae’r trac agoriadol, Frontier Man, er enghraifft, yn fy atgoffa o un o draciau cynnar Neil Young. Yn ogystal â bod yn ddechrau gwych i’r albwm, gyda’i alaw bachog yn siwtio llais bariton Gruff Rhys i’r dim, mae hi’n rhoi syniad i’r gwrandawyr o beth sydd i’w ddisgwyl. Dyma’r cip cyntaf y cawn i seiniau hyfryd y gerddorfa sydd yn gynnwysiedig yn y cefndir drwy gydol yr albwm. Rwyf wastad wedi bod yn hoff o’r syniad o gyfuno’r sŵn symffonig sydd gan gerddorfa i’w gynnig gyda chaneuon pop. Mae’n dechneg sy’n cael ei ddefnyddio gan wahanol gerddorion er mwyn rhoi cig ar asgwrn, fel petai, neu i gael swn fwy ‘llawn’ i’w gweithiau. Yn sicr, yn yr achos hwn, mae sain y gerddorfa a chyfansoddiadau Gruff yn plethu’n berffaith, hyd yn oed yn mynd mor bell a rhoi naws Country & Western i’w ganeuon ar adegau – rhywbeth na fuaswn byth wedi ei ddisgwyl gan frontman SFA.

The Club yw’r ail drac i’w glywed, ac yn a fuasai’n ffitio’n daclus o fewn casgliad cynharach o ganeuon a ryddhawyd gan Gruff; yr hynod lwyddiannus American Interior nôl yn 2013. Mae hi’n gân sydd yn delio â’r syniad o gael eich gwrthod, ac yn gyferbyniad llwyr i’r naws hapus a gafodd ei gyfleu yn y trac cynt. Rwy’n sylwi bod nifer helaeth o ganeuon Gruff yn bodoli o safbwynt y person cyntaf, sydd yn rhoi elfen fwy personol i’w waith. Difyr hefyd yw nodi sut mae’r geiriau hunan dosturiol yn gwrthfynd a’r curiad ‘upbeat’ sydd yn perthyn i’r gân; rhywbeth rwyf wastad wedi ei ystyried yn dechneg clyfar a quirky yn y byd cyfansoddi. Mae yna naws 60au yn perthyn i’r drydedd trac, Oh Dear! gyda’r tempo cyflym a’r melodi cofiadwy yn fy atgoffa o sŵn rhai o fandiau y cyfnod, megis Herman’s Hermits, neu rhywun mwy diweddar fel the Last Shadow Puppets. Gallaf hefyd glywed dylanwad mwy gorllewinol yn y trac hwn, megis rhywbeth a’i glywir yn y cefndir mewn golygfa o ffilm cowbois. Ni fuaswn yn mynd mor bell a galw’r trac nesaf yn ddeuawd, ond does dim amheuaeth bod llais ysgafn Lisa Jen yn gweddu’n berffaith yn y cefndir gyda naws ysgafn Limited Edition Heart. Yn ddadleuol, dyma’r trac fwyaf bachog ar yr albwm, neu yn sicr, dyma un o’r alwawon yr oeddwn i yn bersonol yn chwibanu o gwmpas y lle ar ol ei glywed.

Take That Call yw un o uchafbwyntiau Babelsberg yn fy marn i. Rwy’n hoff iawn o’r dewis cordiau a’u strwythr, yn ogystal a’r solo gitar a glywir yn y canol, sydd yn swnio’n debyg i rywbeth y buasai’r Arctic Monkeys yn recordio. Eto, fel nifer o’r traciau, mae yno naws retro i’w ganfod yma, sydd yn arwain at ddadl sy’n cael ei drafod yn gyson. Mewn oes ble mae artistiaid yn cael eu hannog i dorri tir newydd gyda pob record, ac i beidio ail adrodd syniadau y gorffennol, gallwch ystyried gor ddefnydd o dechnegau traddodiadol recordio yn ffordd anffasiynnol o greu cynnyrch. Er enghraifft, i gael rhywbeth a wnaiff gyrraedd y siartiau heddiw, mae’n teimlo fel bod angen i’r caneuon fod yn deillio o’r un thema, offeryniaeth a’r un cynhyrchwyr. Tydi Gruff ddim yn dilyn y llwybr yma o bellffordd, ac yn parhau i gyfansoddi caneuon syml gyda alawon cofiadwy, gan mai dyna mae o’n gwybod fydd pawb eisiau ei glywed. Cymrwch enghraifft arall o waith diweddar Arctic Monkeys – heb os, eu halbwm diweddara’, Tranquility Base Hotel and Casino yw eu gwaith fwyaf arbrofol ers eu ffurfiad nôl yn 2002. Mae hyn wedi gadael nifer o wrandawyr yn groes eu barn, yn bennaf gan ei fod yn swnio’n rhy ddiarth i’r arfer, ac felly eu bod yn hiraethu am yr ‘hen’ arddulliau. Sna’m posib plesio pawb.

Same Old Song yw fy hoff gân ar y casgliad. Mae’r geiriau a’r alaw yn fy ngwneud yn genfigenus o sgil cyfansoddi Gruff – yn ogystal â’r ffaith mai yn fan hyn rwy’n edmygu’r gwaith cerddorfaol fwyaf. Pan i mi glywed y gân am y tro cyntaf, roedd yn un o’r rhai yr oedd rhaid i mi ei ail-chwarae yn syth, i mi gael ail-fyw y wefr a gefais o wrando am y tro cyntaf, ac felly yn amlwg, mae’n sefyll allan o fewn y rhestr chwarae ers hynny. Mae Drones In The City yn rhyw fath o drobwynt yn yr albwm, gan ddod a’r atmosffer i lawr am y tro. Cawn amser i gael ein gwynt nol atat, a ymlacio i’r seiniau hudol a chaiff eu cyfleu gan y trac araf hon. Tybiaf mai dyma sut buasai cân yn swnio petai Gruff Rhys yn mynd ati i ysgrifennu Rock Opera – a rwan fy mod wedi cael y darlun hwnnw yn fy mhen, hoffaf glywed un cyn gynted a phosib – syniad i’r albwm nesaf?

Pe taswn yn gorfod dewis can y buaswn yn gallu gadael oddi ar yr albwm, Negative Vibes fuasai honno. Tydi’r trac hwn a finnau heb glicio… ddim eto oleiaf, er mae rhaid mi gyfaddef ei fod yn tyfu arnaf yn araf bach. Yna, cyrhaeddwn y ddau drac olaf; Architecture of Amnesia a Selfies In The Sunset, sydd yn teimlo i mi fel petaent yn ceisio crynhoi yr holl themau a syniadau a glywyd yn yr hanner awr ddiwethaf (os ydych wedi bod yn gwrando ar yr albwm yn ei chyfanrwydd, hynny yw ). Cawn eto alawon bachog, ynghyd â threfniannau hyfryd ar y piano a’r gerddorfa – heb anghofio cydweithrediad rhwng dau lais, a geiriau creadigol. Gadawodd Babelsberg argraff fawr arnaf – ac rwy’n edrych ymlaen i weld pa gyfeiriad yr aiff Gruff efo’i brosiect nesaf, ond tan hynny, gallwn werthfawrogi’r gampwaith hon.

Os wnaethoch fwynhau yr albwm hon, ewch ati i wrando ar rai o’r rhestr byr isod, sydd i gyd yn cynnwys arddulliau tebyg i Babelsberg yn eu ffyrdd bach eu hunain.

HarvestNeil Young

Pet Sounds – The Beach Boys

Young Americans – David Bowie

The Wall – Pink Floyd

Bridge Over Troubled Water – Simon and Garfunkel

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Adolygiad: Le Kov gan Gwenno

BETH CELYN
Le Kov

Pan gododd y cyfle i adolygu Le Kov ‘nes i neidio amdano’n syth. Ro’n i’n fwy ecseited am albwm nesaf Gwenno Saunders nag o’n i am ‘Dolig, a ges i flas ar yr hyn i ddod yn y flwyddyn newydd yn y gig Canolfan Ucheldre yng Nghaergybi. Roedd yr egni ar y llwyfan rhwng Gwenno a’r band fel cyffur a phob cân yn dy adael di isio mwy. Yr uchafbwynt, heb os, oedd ‘Eus Keus’ – cân fachog a sasi am gaws. Do, mi ddarllenoch chi hwnna’n gywir. Cân am gaws a gafodd ei ysbrydoli gan yr hen ddywediad Cernyweg ‘eus keus’ sef ‘a oes caws’. Do’n i methu cael drinc y noson honno a finnau’n dreifio nôl a ‘mlaen i ben pellaf Môn, ond gadewais y gig wedi meddwi ar y soundscape anhygoel ro’n i newydd ei brofi, yn ysu am gael gafael ar yr albwm.

Cafodd Le Kov ei ryddhau ar yr 2il o Fawrth ar Heavenly Recordings, a rhaid cyffesu mai dau brofiad gwahanol iawn oedd profi’r gerddoriaeth yn fyw a gwrando ar yr albwm yn fy ‘stafell fyw. Ro’n i wedi disgwyl, wrth ei chwarae am y tro cyntaf, y baswn i’n ail brofi cyffro y noson arbennig honno yng Nghanolfan Ucheldre. Ffolineb oedd disgwyl y bydda i’n ail brofi gig byw yn fy nghartref rhai wythnosau wedyn, ond wrth chwarae Le Kov ar y foliwm uchaf posib (sori cymdogion), a chael bŵgi iddo fo rownd y tŷ (fel y bydd rhywun yn ei wneud), ges i fy atgoffa o’r ffaith amlwg mai dau brofiad gwahanol iawn ydi profi gig byw a gwerthfawrogi albwm wedi ei gynhyrchu.

Mae Le Kov yn syfrdanol, ac roedd cael profi y gampwaith yma’n fyw yn fraint. Mae Gwenno yn artist beiddgar a’r hyn mae hi’n ei wneud mor gyffrous. Nid yn unig ydi hi’n rhannu a normaleiddio Cernyweg trwy albwm pop, ond mae hi’n herio ffiniau cerddoriaeth gyfoes trwy’r bydoedd cerddorol mae hi’n ei greu. Mae Le Kov yn golchi drosta ti o’r eiliad ti’n dechrau gwrando, a gair fydd wastad yn codi pan y bydda i’n trafod Gwenno ydi soundscape. Mae hi’n dy wahodd di i mewn i’w soundscape unigryw ei hun a’n dy ail-fedyddio di, mewn ffordd, gyda’i gweledigaeth greadigol.

Mae gwrando ar Le Kov fel dianc i ryw fyd 70aidd seicadelig yn frith o drawsacennu ac alawon bachog. O hud ‘Tir Ha’ Mor’, hwyl ‘Eus Keus’ i ryfeddod ‘Herdhya’, chewch chi ddim eich siomi gan yr amrywiaeth. Y peth mwyaf cyffrous am Le Kov yw’r wefr o fedru ymgolli mewn iaith sydd yn teimlo’n gyfarwydd ond eto mor ddiethr i ni’r Cymry Cymraeg. Er bod pellter daearyddol yn ein gwahanu, mae hanes yn cysylltu Cernyw a Chymru a’n heithioedd yn gwreiddio o’r un lle. Mae’r albwm yn mynd â ni ar daith amgen gan gyfleu yn gerddorol y catalydd a ysbrydolodd Gwenno i greu yr albwm, sef teithiau awyren yr artist Peter Lanyard dros Gernyw. Gallwn glywed synau cerddorol yn dynwared sŵn injan yn nechrau ‘Hi a Skoellyas Liv a Dhagrow’, ac yn achlysurol drwy’r albwm, yn cyfleu yr hediadau hyn. Artist oedd Lanyard a geisiodd adlewyrchu hanes Cernyw yn ei beintiadau haniaethol. Teithiodd dros Gernyw i geisio cael golwg gwell, mwy manwl, o’r tirwedd.

Mae Gwenno yn cynnig tirwedd newydd sbon i ni fel Cymry Cymraeg trwy greu albym pop Cernyweg. Mewn ffordd mae hi’n bwydo ein dealltwriaeth o’n hunaniaeth a’n cryfhau ein cysyniad o sut beth yw perthyn, a bodoli, o fewn cymdeithas leiafrifol. Mae cyd-destun ehangach i’n Cymreictod, ac mae ein teulu Celtaidd yn ymestyn ymhellach na’r ffin. Dydi’r Gernyweg ddim yn rhwystr. Mae’n agor deialog a’n dangos pŵer a gallu un llais, llais Gwenno, i herio trwy gerddoriaeth. Mae ei grym yn amlwg o’r sylw mae Le Kov wedi ennill yn y cyfryngau, o Lundain i Efrog Newydd!

A ninnau bellach yn oes o senglau a rhestrau chwarae, os gwrandewch chi ar unrhyw albwm yn ei gyfanrwydd yn 2018 sicrhewch mai Le Kov sydd yn hawlio sylw eich clustiau. Mae Gwenno yn artist sydd yn rhoi cymaint i’w chynulleidfa a dydi’r miwsig, na’r naratifau, yn tawelu unwaith i’r crynoddisg, neu’r feinyl, stopio troi.

 

Adolygiad: Toddi gan Yr Eira

GETHIN GRIFFITHS
Drwy grisialu natur newidiol bywyd unigolyn yn ei ugeiniau cynnar mewn deg cân bop, mae albwm cyntaf yr Eira yn arddangos dyfnder na chlywyd ganddynt o’r blaen.

Toddi

Mae wedi cymryd dros fis i mi allu cyhoeddi’r adolygiad hwn. Yn union fel y dywedais wrth adolygu’r albwm ar raglen Lisa Gwilym ar Radio Cymru yn gynharach yn y mis, ni deimlais unrhyw beth wrth wrando ar Toddi am y tro cyntaf, ac nid oedd gen i unrhyw sylw i’w wneud oedd werth creu adolygiad amdano. Bu i mi, hyd yn oed, ystyried ysgrifennu adolygiad gwrthrychol, ffug, gan ceisio creu rhywbeth o’r aneffeithiolrwydd diflas hwnnw oedd yn llenwi fy mhen ar ôl y gwrando.

Y rheswm sylfaenol am hynny oedd nad oeddwn i wedi rhoi cyfle i’r Eira fy nharo ar lefel is na melodïau bachog a llafarganu sgleiniog indi-roc. Gan i mi fod yn meddwl amdanynt fel band i gynhesu’r gynulleidfa ar gyfer Sŵnami ers cyhyd, roeddwn i’n ei chael hi’n anodd derbyn eu bod yn dilyn trywydd artistig na chafodd ei droedio gan artistiaid eraill o’u blaenau. Hefyd, roedd y ffaith mai cerddoriaeth amgen, space-pop a chynrychiolaeth benywaith y sîn oedd yn hawlio’r rhan helaeth o’r sylw yn 2017, yn ei gwneud hi’n anodd darganfod lle i’r Eira yn yr amgylchfyd hwnnw yn anodd.

Mae cyfnod monopoli’r bandiau indi-roc ar ben erbyn hyn, o leiaf yn nhermau’r hyn a drafodir ar y wê ac ar y cyfryngau, ac er i mi feddwl am hynny fel rhwystr i rywun fel yr Eira – roeddwn i’n wirioneddol anghywir. Mi’r oedd y pedwar yn hynod ymwybodol nad oedd y fformiwla flaenorol am weithio iddyn nhw, a Lewys yn benderfynol i bellhau ei hun rhag prif grŵp ei gitarydd flaen.

Roedd mynd i recordio at gynhyrchydd gwahanol yn gam enfawr yn y broses hon – yn enwedig wrth geisio creu synau unigryw ac arbrofi â gweadau newydd. Mae cydweithio â Steffan Pringle wedi agor bylchau newydd yn eu sain, gan greu tyllau yn y wal o sŵn anthemig a oedd yn nodweddu eu caneuon cynnar, ac mae’r effeithiau newydd a glywir ar y gitârs yn aeddfedu’r cyfeiriadau cerddorol yn sylweddol. Mae Dros y Bont, trydydd sengl yr albwm, yn enghraifft perffaith o hyn.

Fodd bynnag, nid bywyd newydd eu cerddoriaeth a’m tarodd ar yr ail a’r trydydd gwrandawiad, ond yr hyn yr oedd y grŵp yn ceisio ei ddweud am eu sefyllfa hwy fel unigolion yn eu hugeiniau cynnar. Er fy mod yn edmygu llawer o gerddoriaeth fy nghyfoedion, anaml iawn y byddaf i’n clywed adlewyrchiad o fy mywyd neu fy sefyllfa yn eu geiriau a’u negeseuon. Ers sylweddoli mai’r newid hwnnw rhwng gadael coleg a mentro i’r byd go iawn yw’r hyn y maent yn ei drafod, mi sylweddolais fy mod wedi darganfod albwm a fydd, mewn ugain mlynedd, yn fy atgoffa o bwynt hanfodol o fy hanes. Mae’n newid breintiedig, ydy, ond mae’n newid gwirioneddol sydd yn effeithio nifer fawr iawn ohonom erbyn hyn.

Mae Gadael am yr Haf a Ffiniau Anweledig yn amlygu’r thema yn berffaith, ynghŷd ag un o fy hoff ganeuon erioed, Pan Na Fyddai’n Llon. Er mai teyrnged i Aberystwyth a’i phrifysgol (gelyn mawr fy alma mater i) yw’r gân, mae’r modd y mae Lewys yn portreadu ei berthynas â lleoliad penodol yn unigryw ac yn gwbl onest. Er iddi ymddangos yn flaenorol ar albwm amlgyfrannog I Ka Ching 5 (2016), mae’r gân yn hawlio ei lle yn wych ar yr albwm hon. Yn wir, mae gweddill yr albwm yn teimlo fel parhâd ohoni.

Mae un llygad ar y set fyw yma hefyd – mae rhywun yn clywed Rings Around Your Eyes fel modd gwych o arafu a thawelu’r llif, gyda phelen disco fawr a channoedd o ffonau yn yr awyr. Mae Feeling Fine yn chwarae â’r meddwl, a’r traed, yn benodol, wrth i’r rhythmau cyfnewidiol gynnig eu hunain yn wych i gyfeilio i ddawnsfeydd amrywiol gan y dorf.

Roedd disgwyl tan ar ôl yr Eisteddfod i gwblhau’r adolygiad hwn yn gam doeth, hefyd, wedi i mi weld yn union sut oedd y band yn bwriadu dod â’r albwm i’r llwyfan. Mae perfformiadau byw Yr Eira, o ganlyniad i ddiffyg hyder yn eu hunain, efallai, wedi gallu bod yn eithaf fflat dros y blynyddoedd, a doeddwn i ddim yn gwybod beth i ddisgwyl ganddynt yn y brifwyl. Er i mi eu gweld yn noson lawnsio eu halbwm yng Ngŵyl Arall fis diwethaf, roeddent yn dal i ddod i arfer â’r caneuon newydd yn fyw ac felly ddim yn cyflawni eu potensial. Dydw i ddim yn gwybod beth ddigwyddodd iddyn nhw yn y cyfnod rhwng y gig hwnnw a’r Eisteddfod, ond mi’r ydw i’n siŵr y buasai llawer o fandiau yn elwa o’r un trawsnewidiad. Perfformiad gorau Lewys erioed, heb os, oedd ei reolaeth lwyr o lwyfan y pafiliwn o flaen cerddorfa’r Welsh Pops, ac mi roddodd hynny iddo’r hyder i barhau â’r momentwm wrth berfformio ym Maes B ar y nos Wener a Llwyfan y Maes brynhawn Sadwrn.

Yr unig beth sydd dal yn fy synnu yw cyn lleied o ganeuon yr Eira mae’r dorf yn ei wybod yn gyffredinol. Wrth edrych o gwmpas, roedd pawb i’w weld yn mwynhau, ond ddim yn cyd ganu gyda nhw i’r un graddau â Sŵnami, Candelas neu Yws Gwynedd. Pam? Mae’r tiwns yno, yn sicr – ac ar brydiau, yn fy marn bersonol i, yn well nag ambell un o ganeuon mwyaf poblogaidd yr artistiaid eraill.

Rydw i’n gobeithio y bydd ffans niferus indi-roc Cymraeg yn gwrando ar yr albwm hon yn ei chyfanrwydd ac yn ei dysgu ar gyfer eu mwynhau yn eu hymddangosiad byw nesaf. Cyn fis Gorffennaf eleni, mi fuaswn i’n fodlon iawn gweld yr Eira yn ail ar lein-yps gigs am weddill eu gyrfa, ond ar ôl Toddi, dydy hynny ddim am ddigwydd. Drwy gario ymlaen â’r gwelliant hwn, gall Lewys, Ifan, Trystan a Guto grafu eu henwau yn hanes cerddoriaeth bop orau ein hanes.

Fis diwethaf, cafodd Gethin gyfle i gyfweld Ifan a Lewys am eu halbwm newydd. Dyma beth oedd ganddyn nhw i ddweud!

Adolygiad: Anrheoli gan Yws Gwynedd

CHRIS ROBERTS

anrheoli

Roedd albym cynta’ Yws Gwynedd Codi /\ Cysgu yn llwyddiant ysgubol. Tydi o ddim yn syndod felly ei fod o wedi glynu wrth fformiwla eithaf tebyg hefo ei ail albym Anrheoli.  Yma ceir casgliad o ganeuon o wahanol sŵn a thempo ond mae yno hefyd thema cryf yn rhedeg drwyddi – mwynhau bywyd a byw yn y foment. Mae’n braf cael gwrando ar rywbeth mor ddi-baid o gadarnhaol ac mae’n siŵr o roi gwen ar wyneb unrhyw un sy’n gwrando.

Mae’r gân agoriadol Sgrin yn gosod tôn yr albym yn berffaith wrth i Yws erfyn ar y gwrandäwr i roi eu ffôn i lawr ac i edrych a gwrando o’u cwmpas. Dwi’n cofio clywed hook y gân yma wrth wylio’r band yn cyfansoddi yn Stiwdio Bing ar Periscope ac mae’n deg dweud nad ydi hi wedi gadael fy mhen ers hynny.

Yna ceir un o ganeuon mwyaf poppy yr albym, Disgyn Am Yn Ôl. Mae’n fy atgoffa i o Vampire Weekend, yn enwedig efo’r corws “ah le oh ah le oh” a’r dylanwad calypso sydd arno. Mae yno deimlad hafaidd iawn iddo a dwi’n siŵr fydd o’n drac sain i sawl montage o luniau hapus yr hâ’ yma.

Mae yno hefyd ganeuon fel Dal i Wenu, Effro Fyddi Di, Geni Yn Y Nos a Anrheoli, sydd yn swnio mwy fel Frizbee neu’n fwy nodweddiadol o sŵn gweddill y sîn. Mae rhain yn cynnig rhywbeth gwahanol i’r albym ac yn cysylltu Yws hefo’i orffennol a hefo’r bandiau sydd o’i gwmpas. Effro Fyddi Di ydi uchafbwynt yr albym i mi, yma mae Yws yn swnio ar ei fwyaf naturiol a cyfoes ac mae’r geiriau llawen yn golygu y bydd hwn yn mynd ar fy rhestr chwarae o ganeuon i wrando arnynt pan fyddai angen rhywbeth i godi calon. Dwi hefyd wrth fy modd hefo Anrheoli – mae’n neges sydd wir yn atseinio hefo fi ac mae Yws yn ei mynegi hi’n berffaith “Un rheol sydd..”

Mae’r seren yn cynnig rhywbeth gwahanol iawn ar ffurf Dy Anadl Dau sef fersiwn amgen o’i sengl Dy Anadl Di.  Mae’r tempo wedi ei arafu yn gyfangwbwl a’r offerynau yn finimalistig wrth i’r sbotolau droi ar lais Yws sydd yn cael lle i anadlu gyda popeth arall wedi ei dynnu yn ôl. Mae yno sicr botensial i hon swnio’n arbennig os ydyn nhw yn penderfynu cyfuno’r ddwy gân rywsut.

Mae llinell bâs ffynci Dim ond Un yn fy atgoffa i o sŵn Nile Rodgers ac yn sicr am gael gwrandawyr i symud; hyd yn oed os nad ydych chi yn un i godi a dawnsio byddwch yn siŵr o gychwyn tapio’ch bysedd!

Yn Drwy Dy Lygid Di y ceir yr ennyd fwyaf sentimental ar yr albym wrth i Yws ddyheu am gael gweld y byd drwy lygaid diniwed plentyn. Er bod y gân yma yn swnio yn wahanol i weddill yr albym mae’n dal thema’r albym yn berffaith. Mae’n amlwg fod Yws yn hiraethu am fywyd symlach ac mae’r albym yn faniffesto ar gyfer hynny, cystal â dim byd arall. Mae yno gytgan arbennig i’r gân yma hefyd – dwi’n siŵr y bydd yno bobl ar hyd a lled Cymru yn perffeithio eu ooohs i hon!

Un Man sydd yn cloi’r albym ac ar ôl y naw cân arbennig sydd wedi dod ynghynt mae hon yn disgyn ychydig yn fflat ar y gwrandawiad cyntaf. Does yno ddim byd mor amlwg i ddal arni yn Un Man fel yn gweddill caneuon yr albym ond ar wrandawiad agosach mae’n cynnig rhywbeth gwahanol i weddill yr albym ac yn dangos ochr mwy meddylgar i Yws – “A fydd y dewis da yn un sy’n hawdd i’w wneud?”

Yn ogystal a’r caneuon gwych mae’r clawr gan Celt Iwan yn hynod o drawiadol ac yn atgyfnerthu thema’r albym yn berffaith, yn ngeiriau Yws “byddwch mwy fel y dot ar y tu allan.”

Mae gan Yws Gwynedd ddawn aruthrol am ysgrifennu pop bachog, allai sicrhau ar ôl dim ond un gwrandawiad bydd rhai darnau o’r albym yma yn sownd yn eich pen. Mae’r albym yn cynnwys hooks cofiadwy, lyrics epigramatig ac ysbryd hwyliog. Mae hi yn albym poppy a chadarnhaol tu hwnt, ond cryfder yw hynny nid gwendid -mae Yws yn feistr ar ei grefft. Nid yw hon yn albym ar gyfer rhai sinigaidd!

Mae Anrheoli yn sicr yn albym i’w chyd-fwynhau. Mae hi’n albym sydd yn swnion’n well hefo ffrind, hyd yn oed gwell hefo pedwar ffrind ac yn well byth hefo cannoedd o ‘ffrindiau’ mewn gig. Dwi’n meddwl y bydd y caneuon yma ar eu gorau yn fyw ac allai’m disgwyl i fod yn eu cyd-ganu nhw mewn gig ha’ ‘ma! Mae hon yn sicr yn albym ar gyfer y pre-sesh a’r roadtrips. Gwnewch eich hun yn boblogaidd a bachwch gopi i’w chario hi efo chi i bob man!

Mae Anrheoli allan rwan a gallwch chi ei archebu fan hyn.

Mae’r gig lansio yn Pontio ar y 7fed o Ebrill hefo Fleur De Lys a Mosco. Bydd Yws Gwynedd yn chwarae nifer o gigs ar draws Cymru dros y misoedd nesaf!