Yr enigma y tu ôl i Pys Melyn…

OWAIN WILLIAMS

Mae Owain wrth ei fodd yn dod o hyd i artistiaid sy’n bodoli islaw’r arwyneb cyffredin ac mae’n dyheu am ddod i wybod mwy am eu crefft. Ers i Radio Cymru chwalu dirgelwch Pys Melyn y llynedd, mae wedi bod yn ysu cael gwybod mwy am bwy a beth sydd tu ôl i’r prosiect. Dyma’r enigma, Ceiri Humphreys, yn taflu goleuni ar ei grefft.

Mae gan bob artist lwybr unigryw o ran eu datblygiad creadigol. Eglura sut es di i’r cyfeiriad cerddorol lo-fi yma yn y lle cyntaf – gan ystyried ei fod yn fath o gynhyrchu sy’n hynod o brin yma yng Nghymru…

Diffyg profiad a mixio cachu odd brif ffynhonell y sŵn lo-fi‘ma, dwi’n meddwl. Do’ni ddim yn ymwybodol o unrhyw gyfeiriad penodol, oherwydd ar y pryd, roedd pysmelyn yn riw fath o ‘dump’ o bob syniad a bob arbrawf. Oedd y ffor’ yna o weithio’n rili liberating. Does ‘na byth nod penodol efo unrhyw syniad, unwaith ma rhywun yn trio roi llwybr ar drac, mae o’n cael ei gyfyngu ac yn swnio’n forced. Felly mae meddwl amdano fo fel dewis bwriadol o un steil fel lo-fi yn rong, dyna di’r swn naturiol ar y diwrnod.

Ydi’r sŵn lo-fi felly yn ganlyniad naturiol o ddefnyddio technegau cynhyrchu mwy arbrofol?

Mae gormod o fandiau Cymraeg yn defnyddio yr un stiwdios ac yn rhyddhau’r un fath o gerddoriaeth, yn enwedig yn y gogledd lle mae cyfleoedd i weithio efo pobl gwahanol a creu sŵn gwahanol yn fwy cyfyng achos demographic y lle. Mae’n rywbeth ‘naeth weithio yn dda cyn yr oes ddigidol ond wan ma pawb yn iwsio’r un production methods a mae bob dim yn swnio’n rhy lân, refineda ‘Radio Cymru Friendly’. Mae gweithio ar stwff dy hyn mewn stiwdio personol yn rhoi mwy o rhyddid i chdi ddod fyny hefo stwff mwy arbrofol. Mae’r swn lo-fi yn dod o iwsio gêr sydd ella ddim y gora’ ar gael a’r cyfyngiadau ma hynny’n ei roi. Mae synau a stwff newydd yn dod o ffeindio ffyrdd o gwmpas y problemau yna.

Mae’n rwbath eitha’ prin, gallu deud dy fod yn rhan o ddau brosiect mor wrthgyferbyniol eu natur mor fuan yn dy lwybr fel cerddor. Lle mae’r ffin rhwng FFRACAS a Pys Melyn?

I ni, mae FFRACAS wedi dod yn broject rhwystredig ‘chos ‘da ni ‘di bod yn chwara yr un caneuon ers dipyn, ac mae’r ysgol a ballu wedi ein rhwystro ni rhag gweithio ar set newydd. Da ni’n teimlo bod y ffaith ein bod ni wedi cychwyn mor ifanc, wedi rhoi sail i ni ddatblygu a dechrau prosiectau newydd. Yn yr un ffordd, mae’n amlwg bod newid mewn sŵn wrth i ni dyfu a datblygu am ddigwydd. Oedd pysmelyn i fi just yn ffordd o sort of ventio’r creadigrwydd, a just rhoi caneuon ar ei hanner i fyny heb feddwl pwy oedd am eu licio. Mae sŵn FFRACAS ‘chydig yn drymach, ac mae hynna’n dod o’r ffaith bod y caneuon yn dod o jamio fel grŵp yn fyw.

Felly, roedd y caneuon yn haws i chwarae yn fyw, ac o hynny – yn well recordio mewn stiwdios proffesiynol. Wrth i fi wella fy recordio, mae’r ffordd o greu cerddoriaeth wedi datblygu o jamio mewn room efo amps a stwff, i ddau neu dri (neu un ar adegau) ohona ni’n recordio ar y Mac. Mae’n beth naturiol felly bod y sŵn am fod mwy chilled.

Mae’n rhoi cyfle hefyd i ni ychwanegu offerynnau heblaw gitâr, bas a dryms, achos mae bod yn greadigol wrth jamio yn fyw yn cyfyngu pob aelod o’r band I’w offeryn ei hun. Mae ’na sŵn, proses recordio ac arddull hollol wahanol rhwng y ddau broject ond di hynny ddim yn golygu eu bod nhw hollol ar wahân. Er ei bod yn gwneud synnwyr i ganolbwyntio ar un peth ar y tro, mae wedi datblygu i fod yn brosiect i weddill y band hefyd bellach.

Bydd un o gigs prin Pys Melyn eleni yng Ngŵyl Y Dyn Gwyrdd – Wyt ti’n rhagweld unrhyw sialensiau wrth geisio perfformio’r math yma o gerddoriaeth yn fyw? Soniodd Griff Lynch yn ddiweddar am yr anhawsterau y mae creu miwsig o’r fath yma’n ei greu – oes barn tebyg gen ti?

Dwi ‘di siarad efo hogia 3 Hŵr Doeth i drio cael perfformiad byw o ‘Paradox (Grym Grim II)’, ond heblaw am hynny dwi’n eitha clueless. Dwi’n cymyd pwynt Mr Lynch, mae o’n anodd, yn enwedig i bobol skint a phobl sydd ddim isio defnyddio backing tracks (sydd bron yn waeth na meimio), ond doedd ein gig cynta’ ni ddim yn bad, mi oedd gena’ ni’r synau cywir diolch i midi keyboard a ‘chydig o cues ar Roland SPX, ballsy ar adegau, ond dal yn bearable.

Wrth ddarllen rhwng y llinellau, ydw i’n gywir i ddeud dy fod yn edrych ar berfformiadau byw (fel da ‘ni wedi’n cyflyru i feddwl) yn faich ychwanegol ac mai’r ochr cynhyrchu sy’n dwyn dy ddychymyg fwyaf?

Ma perfformio yn fyw yn gymaint o boen yn dîn i fi, ‘cos dwin canu pan dwi adra, ond dwi erioed di canu’n fyw. Tro dwytha i fi neud odd yn steddfod Nefyn pan oni tua 6/7 a nath hen bobl chwerthin arnai so neshi gerad off. Ma’n frustrating ond dwi wastad wedi isho rhoi lot mwy i’r gynulleidfa na just gig shit arall. Dwi’n meddwl fysa film screening yn well syniad. Dwisho datblygu’r syniad o ‘gig Cymraeg’ mewn ffor’ hollol newydd, os fysa amsar a pres yn caniatau fi. Pam ma bob dim yn mynd yn iawn ma gigs yn dda ond tan i ni ddod yn gyfforddus efo’r set newydd, fydd na bob tro wbath bach yn mynd yn rong i neu ni gerad off yn teimlo’n furstrated.

Ma’ yna archif nyyyts o hir ar dudalen eich SoundCloud sy’n cynnwys dros 70 trac, yn ymestyn dros sawl genre gwahanol o electronic i R&B i jazz; ydi hyn yn fwriadol?

Dw i ‘di bod yn gweithio ar albym ers Gaeaf 2017 a dwi’n gwella bob wsos, sy’n gret, ond pan ma standards fi’n codi, ma’n g’neud i bob cân arall swnio ddim cystal. Dyma di’r tro cynta’ i fi drio perffeithio rwbath tan dwi’m yn gallu meddwl am ddim byd arall. Ma’r SoundCloud mwy fatha cyfres o appetisers. Ond ma labelu miwsig, er bod hyn mor cliché, just yn confusiofi. Dwi ‘di cal fy rhoi o dan lot o labeli gwahanol ond dwi fy hun ddim yn gwbod sud ffwc i ddisgrifio fo. Alternative am wn i? Ma “synth-based” yn bach o broad brush, alli di ddisgrifio unrhyw dwat efo keyboard felna!

Gydag artistiaid arbrofol yn brin yng Nghymru a’r cyfleoedd ar gael iddynt yn llai prin fyth, eglura’r ‘ins and outs’ o fod yn ddafad ddu yn y cylch cerddorol Cymraeg…

Mae bywyd yr artist arbrofol Cymraeg yn gallu bod yn un unig. Does ‘na definitely ddim digon o gyfleoedd, ond fela ma’i. Dydy rhan fwyaf o’r cyhoedd Cymraeg ddim isio gwrando ar ddim byd rhy exciting ne’ maen nhw’n dechrau colli arni a ddim yn deall beth sy’n mynd ymlaen. Mae’r mwyafrif o bobol sy’n cefnogi fi yn artistiaid o rhyw fath, ond dwi’m yn meindio hynny. Ma meddwl am drio apelio i un demographic yn benodol, neu trio sgwennu cân ‘catchy’ yn methu’r pwynt o neud music yn y lle cynta ag yn inauthentic mewn ffordd.

Ydych chi am ddilyn trywydd sy’n rhoi mwy o ystyriaeth i ffilm a ffotograffiaeth?

Dwi rili isio gwneud ffilm i gyd-fynd hefo’r album nesa (yr un ar ôl yr un sydd ddim allan eto) ag ella arddangosiad o rhyw fath, ac mae gen I lwyth o syniadau’n floatioo gwmpas. Dwi just isho creu. Ma peidio gorfod ffeindio job yn uchelgais fwy long-term ‘fyd probs.

SkiiWhiff – enw rili cŵl am label gyda llaw! O ble ddaeth y syniad o greulabel i ryddhau’r cynnyrch?

Dwi’n ffeindio bo’ chdi’n cael lot mwy o foddhad pan ti’n gwneud pethau dy hun, ac os ti’n gallu neud o, pam ddim. Doedd na ddim byd mwy soundi fi ‘na gallu rhyddhau unrhyw beth unrhyw bryd (o fewn rheswm). Mae’r enw’n golygu wbath giami, simsan, a nod y cwmni ydi rhoi’r iaith Gymraeg mewn cyd-destunau ‘dio erioed wedi ffeindio’i hun o’r blaen.

Oes artistiaid penodol ymysg dy ddylanwadau ta oes tueddiad o gymryd ysbrydoliaeth gan ystod eang o bobl yn dy isymwybod?

Ma tâst fi mewn music wedi newid gymaint – pan o’n I’n fach, o’n I’n gwrando ar rwtsh ‘tha Nickelback neu Simple Plan a pan oni’n blwyddyn chwech oni’n licio petha mwy shite‘fatha Skrillex a Deadmau5. Wedyn, o’n i mewn i Arctic Monkeys, a WEDYN trwy soundtracks films neshi ddechra gwrando ar unrhyw fath o music diddorol – Erik Satie, Ravel; stwff Jazz neu funkfatha Art Tatum, Sun Ra, Brian Eno ac Al Green. Ma Thundercat a Steve Lacy’n ddylanwadau, ac yn fwy ddiweddar Earl Sweatshirt, Solange ac Yves Tumor.

Symud ymlaen i’r fideos, ac i’r cynhyrchiad newydd o ‘Bywyd Llonydd’ yn benodol – ai Billy Bagilhole sydd y tu ôl i honna hefyd (fel Cosmig)?

Nesi ei wneud o fy hun, ar ben fy hun mewn garage. Nes i ddefnyddio hên slide projector fel golau, a dwi’n rili hapus hefo sut oedd o’n edrych yn y diwedd.

Fel nes di egluro wrth Y Selar, roedd y gân ‘Bywyd Llonydd’ yn dwyn ysbrydoliaeth o sefyllfa hollol annisgwyl – ydi pob syniad yn dod atat ti yn yr un modd?

Ia, allan o nunlla fel arfar, dwi’n rili casau y syniad o isda lawr a meddwl “reit dwi am sgwennu cân am hyn” chos mae o bob tro’n troi allan yn un gachfa ffug. Dwi just yn gadal iddo fo ddigwydd yn slo’ bach. Mae o mwy ‘tha jig-so o wahanol betha sydd efo chydig o ringiddynhw. Ma Jac a Siôn yn dod i fewn efo sdwff ma’ nhw ‘di meddwl amdanyn nhw weithia’ a sgwennu stwff i lawr yn random a wedyn rhoi petha at ei gilydd yn y pen draw.

Cŵl, diolch am y sgwrs! Cyn i chdi fynd, oes awydd arna’ ti i ryddhau copiau caled ar ffurf cassette/vinyl bosib?

Dim byd eto, gawni weld be ddaw. Diolch ti!

Mwy o’r Sôn: Focus Wales 2019!

Podlediad ychydig yn wahanol y mis yma, yn cynnwys cyfweliadau gyda’r bandiau oedd yn chwarae yn Focus Wales eleni!

Mae Chris a Geth wrth eu boddau hefo’r ŵyl, ac mi gafodd y ddau ohonyn nhw amser i drafod gydag Adwaith, Alffa, Chroma, Elis Derby, Gwilym, I Fight Lions, Papur Wal a Vrï. Fel ‘tasa hynny ddim yn ddigon, mae ‘na gyfweliad hefo Bethan Elfyn a Huw Stephens hefyd, yn sôn am ugain mlynedd ers eu rhaglen gyntaf ar Radio 1!

Y Sôn #12: Pause Gora’r Flwyddyn?

Ma hi’n fis Ebrill, a ma Chris a Geth ‘di cadw at eu gair a ‘di gneud pedwerydd podlediad y flwyddyn…

Am unwaith – ma ‘na gigs i’w trafod! Ma ‘na ddigon o gynnyrch ‘fyd, a ma Chris yn sôn am faint ma’n lyfio Caneuon gan Ynys.

Ma ‘nhw hefyd yn trafod os ydy’r Eisteddfod yn ddigon hygyrch a fforddiadwy…

COFIWCH DANYSGRIFIO! MWY O FANYLION YMA

 

Papur Wal – Tu allan i’r pedair wal

OWAIN WILLIAMS

Mae ‘Lle yn y Byd Mae Hyn?’ wedi byw yn fy nghlustiau am rhai wythnosau bellach a gyda phob gwrandawiad, dwi’n sylwi ar elfen ychwanegol sydd ynghlwm a’r EP unigryw, hyfryd hon. Sôn ydw i, wrth gwrs, am lafur llithiol diweddar Ianto Gruffudd, Guto Huws a Gwion Ifor.

lle yn y byd.jpg

Yn gwthio’r EP ar blatfformau eangfrydol y radio ar hyn o bryd mae Huw Stephens, Adam Walton yn ogystal â Lisa Gwilym – sut ydych chi’n dehongli’r ymateb iddi hyd yn hyn?

Ma’n amazing rili a da ni’n hollol flattered pan da ni’n clwad geiria caredig gan bobl fel yna, a hefyd gan pobl gyffredin mewn gigs – ma’n braf gwbod bo’ chdi’n chwara wbath ma rywun yn licio. Mewn ffordd natha ni’m cal hynna am hir efo’r caneuon gan fod neb ‘di clwad nhw ar record.

Gyda chymaint o oedi rhwng y demos ‘Brian Damage’ / ‘Anghofio Dy Hun’, y sengl swyddogol gyntaf ‘Siegfried Sassoon’ a’r EP, a ddaeth holl ganeuon ‘Lle yn y Byd Mae Hyn’ o’r un ‘cyfnod’ o ran eu sgwennu/recordio?

O ran amseru’r EP, mae ‘Yn y Weriniaeth Tsiec’ a ‘Yn y Cymylau’ yn ganeuon natha ni sgwennu ar ddechra bywyd Papur Wal. Odd ‘Dyddiau Gwell i Ddod’ a ‘Hydref yn Manceinion’ yn hwyrach. Dwi’n meddwl na ‘Dyddiau Gwell i Ddod’ sy’n cynrychioli ni fel band a ella lle da ni am fynd efo’r senglau dwbwl dani’n bwriadu ei ryddhau dros yr haf.

Cwl. I ba gyfeiriad allwn ni ddisgwyl i’r senglau fynd?

Ma un o’r AAs tua r’un oed a ‘Yn y Weriniaeth Tsiec’ a ‘Yn y Cymylau’, a’r llall tua r’un oed a’r ddwy arall. Ma’r sdwff da ni di bod yn sgwennu yn diweddar yn wahanol eto, mwy 70au na 90au fel ma’r sdwff hyd yma wedi swnio.

Yn bendant, mae modd clywed dylanwadau’r 90au yn treiddio i mewn i’ rhai o’r senglau oddi ar yr EP – Weezer, Dinasour Jr. a Built to Spill ymysg yr amlyca’ fel eglurai Ianto. Ai gosod sylfaen i’ch cynnyrch felly yw prif bwrpas yr EP?

Y ddau beth rili, sylfaen i’r cynnyrch ydy’r EP sydd kind of yn gosod y band mewn lle penodol o ran dangos dylanwada amrywiol, odda ni’n gweld hyn yn bwysig i wneud fel debut EP. Ond, mi nath hyn i gyd gymyd lot o amsar a dylsa fo di cymyd llai really. Yn ddiweddar da ni di dechra cymyd hyn o ddifri ‘cos natha ni sylwi sa’r peth byth yn cal ei ryddhau fel arall. Odd y ddelwedd 90s American indie yn bwysig i’r EP, a dwi’n meddwl fydd na elfen o hynna yn Papur Wal o hyd ond dwi’n meddwl bo ni’n pellhau oddi wrtho fo rwan.

Mae wedi’i grybwyll yn y gorffennol bod hogia’ Mellt yn rhyw fath o frodyr i chi o ran cefnogaeth yn y stiwdio ac ati. Oedden nhw dal yr un mor ddylanwadol gyda’r EP yma ‘ta ai Kris Jenkins (cynhyrchydd yr albyms ‘Rings Around The World’ a ‘Dark Days/Light Years gan SFA ymysg eraill) gymerodd yr awennau yn stiwdio Signal Box/Grass Roots? 

Haha – brothers in arms! Oedd deffinet. Bob tro oedda ni’n cal mix yn ôl gan Krissy o’n i’n mynd draw i Adamsdown i ty Mellt i wrando arnyn nhw a gofyn am eu barn nhw. Ma’n beth naturiol i neud really, dangos y caneuon i bobl ti’n trustio efo’r petha ma. Fyddai’n gneud run peth heno actually efo’r senglau newydd da ni di recordio dros y penwythnos. O ran Kris, mae o’n hollol briliant i weithio efo achos does gena’ fo ddim ego na ffordd penodol o sut mae o isho petha i swnio fel rhai cynhyrchwyr, a mae o’n addasu i’r band ac yn cynnig petha fysa ni byth really’n neud.

I mi, mae’r cynhyrchu ar y record fer yn berffaith – yn amlwg rydych wedi parhau gyda’r elfen ‘amrwd’ yna sy’n perthyn i Papur Wal ond hefyd ma’n swnio’n crisp iawn. Allwch chi egluro sut broses oedd hi i ddarganfod y cydbwysedd hollbwysig yna?

Natha ni fynd nol ac ymlaen efo Kris ryw 4 neu 5 o weithia i gyd ar ôl recordio i neud yn siwr o bob dim. Ond, ar yr un pryd dodd gena ni ddim llawar o syniad o ran cynhyrchu ac ati, dwi’n meddwl bo ni’n mynd yn well yn gneud hynna ond yr ysgrifennu oedd yn bwysig i ni ar y pryd a sy’ dal yn ella.

Yn mynd yn ôl at dy bwynt gyda’r ochr ysgrifennu – bosib nad yw lyrics bold yr EP yn derbyn digon o glod. Fel rhywun sy’n cymryd lot o sylw i’r elfen yma – o le ddaeth yr ysbrydoliaeth i ‘sgwennu am rhai o’r themau? Mae ‘Does dim byd yn bod ar roi gorau i wneud petha’ ti ddim isio ddim mwy’ (Yn y Weriniaeth Tsiec) yn sicr yn dal sylw.

Diolch! Da ni’n cymyd amsar i ‘sgwennu’r geiria er ella fod ni ddim yn hollol gyfforddus yn gneud hynny eto. Ma testunau’r caneuon i gyd yn bethau go iawn a ma hyn yn wbath da ni’n meddwl sy’n bwysig gneud – trafod petha a themau go iawn. Eto, dwi’m yn siwr os fydd hynna’n wbath neith gario mlaen efo’r sdwff da ni di sgwennu’n ddiweddar.

Mae’r swn slacyr yn amlwg yn bwysig i arddull y band ond sut ydych yn trosglwyddo hyn ac yn ei gyfleu trwy waith celf ac ati?

O ran gwaith celf odda ni ddim yn 100% efo gwaith celf Siegfried Sassoon a nath Billy Bagilhole sy’n ffrind i ffrind (Dyl o’r fideo) watchad ni yn y steddfod a gofyn os sa ni’n licio neud wbath efo fo. Nath y gwaith celf a’r fidio ddilyn a odda ni’n hollol hapus efo nw, mae o’n gyfuniad o syniada ni a Billy, ond yn amlwg dehongliad Billy o betha ydyn nhw trwy ei arddull arbennig o. Checiwch allan ei waith o ar Instagram – ma Noel Fielding yn fan ohona fo.

Fel band, pa mor bwysig ydy bod y sain a’r ddelwedd yn plethu i mewn i’w gilydd?

O ran delwedd, dwi’m yn meddwl bod on or-bwysig, y music sydd bwysica. Ma’r celf a’r fideo just yn gyfla i ni weithio’n greadigol efo pobl eraill sy’n cool. Fysa boi celf Gwilym yn anghytuno dwi’n siwr.

Mewn sgwrs gyda Gethin Griffiths nol yn 2017 fe soniodd mai ‘Yr hyn sydd ei angen ar Papur Wal rwan yw cefnogaeth label’. Yn amlwg, mae Libertino bellach yn gefn i’ch llafur – faint o mewnbwn mae Gruff Libertino wedi cael ar eich datblygiad fel band?

Ma’r gwaith a’r cynllunio ma Gruff yn neud yn anhygoel really a fysa ni ddim yn gallu neud dim byd hebdda fo – dwi’n siwr bod pobl yn bored o glwad ni gyd yn deud hyn ond aye ma Gruff yn neud gwaith syfrdanol.

Gyda swn yr EP yn nodweddiadol o recordiau Libertino, rydych yn ffitio o fewn y darlun slacyr sydd gan De Orllewin Cymru ar hyn o bryd (Los Blancos, Hyll, Y Sybs er enghraifft). Ydych chi’n cytuno bod yna ddilynwyr penodol i’r swn yma ac felly’n perthyn yn naturiol i gynulleidfa mwy amgen bosib?

Dwi’m yn siwr really, ma’n rhyfadd bo Los Blancos, Hyll, Sybs a ni efo swn tebyg ac wrthi ar yr un pryd. Dw i bob tro’n meddwl os ydy pobl yn cwyno bod bandia “De-Orllewin Cymru” i gyd yn swnio r’un fath fel ma rai yn deud am fandia erill, ond dwi’n meddwl swni’n dadla bod gan bob un swn gwahanol i’w gilydd a ffyrdd gwahanol o ‘sgwennu. Ella ni a Hyll sydd fwya’ tebyg er bo ni’m rili’n nabod nhw na’n gwbod pa fath o music ma nhw fewn iddo fo. Efo Los Blancos neu Mellt e.e. gena ni lot gell syniad o’u sŵn nhw a’u dylanwada’ nhw gan bo ni’n nabod nhw.

I ba raddau felly dachi’n cymryd sylw i’r gwahaniaeth mewn swn rhwng y Gogledd a’r De ar hyn o bryd?

Ia, ma’n eitha rhyfadd. Dwi’m yn siwr os oes ‘na unrhyw beth ynddi o ran daearyddiaeth mewn gwirionedd. Ma’ ‘na fandia’ da o Ogledd Cymru, er, dwi’m yn siwr pa mor wahanol fysa’n cerddoriaeth ni os fysa ni heb fyw yn Gaerdydd. Dwi’n meddwl bod o’n fwy o split Libertino/JigCal a Cosh, sy’n eitha cool dwin meddwl. Odd na ryw son fysa na lwyfan Libertino a Cosh mewn rhyw ŵyl yn rwla – dwi’n meddwl fysa hynnan ddiddorol…

Yn sicr mae’n rhywbeth i feddwl amdani! I le all bobl fynd i’ch gweld chi’n chwalu’r EP yn fyw felly?

Ma’r deufis nesa yn brysur iawn i ni felly dewch draw:

19/4 Rascals, Bangor. efo Sybs, Ffracas, Los Blancos, 3 Hwr Doeth

27/4 Cellb, Blaenau. efo Chris Murray, Dienw

16/5 Wrecsam, Focus Wales.

26/5 Caerdydd, Twrw Trwy’r Dydd.

 

Golwg ar… Elis Derby!

OWAIN WILLIAMS

Yn dilyn ei gyfweliad â Lewys, Owain Williams sydd yn gofyn Pam? Sut? Pwy? Pryd? Ble? wrth Elis Derby. Ers i Frwydr y Bandiau 2018 gynnig platfform naturiol iddo arbrofi gyda’i sŵn synth-gitâr, mae Elis wedi profi cryn dipyn o lwyddiant cynnar…

elis derby 2

Diolch am gytuno i gymryd hoe byr o’r gitâr ac i rannu ambell beth gyda SaS! Yn dilyn cyflwyno’r band i’r Selar ym mis Hydref, oes gan y band gyfeiriad cysyniadol penodol bellach?

Ar ddiwedd y dydd – dwi jest yn joio cyfansoddi/perfformio! Gyda Chwalfa yn cyrraedd diwedd naturiol llynedd, roedd dod a’r band yma at ei gilydd yn esgus go dda i allu bod nôl ar lwyfan yn gneud be dwi’n licio fwya’. Dyna oedd yr unig hwb ar y dechrau beth bynnag! O ran cerddoriaeth, dwi wastad wedi bod yn ffan o dechnegau ysgrifennu glam/alternative rock- drwy fod fymryn mwy cymhleth na chaneuon ‘pop’ cyffredinol, ac yn croesi’r ffin bob hyn a hyn- felly amwni, just bod fymryn yn wahanol i be sy’n mynd ymlaen yng nghanol bwrlwm cerddoriaeth Cymraeg ar y funud yw’r nod. Dwi’n dal i weithio ar y hynny…

Er bod y prosiect yn gymharol newydd, mae’r arwyddion cynnar yn awgrymu y gallai 2019 fod yn flwyddyn lwyddiannus iawn i’r band. Dim ond tair wythnos o’r flwyddyn sydd wedi bod, ac mae wedi llwyddo cael Trac yr Wythnos ar BBC Radio Cymru, sesiwn fyw ar Ochr 1, yn ogystal â chyrraedd rhestrau byrion ‘Artist Newydd Gorau’ a ‘Fideo Cerddoriaeth Orau yng Ngwobrau’r Selar.

Ydy hi’n afresymol i honni bod yr ‘awgrymiadau’ hyn yn dy glymu i’r prosiect er mwyn sicrhau llwyddiant hir dymor?

Mewn gwirionedd, y gynulleidfa gyffredinol dwi’n ceisio uniaethu hefo fwyaf. Mae clywed pobl yn gwybod geiriau dy ganeuon ac yn mwynhau dy waith yn wefr dwi’n gaeth iddo! Yn sicr, mae hi’n gyffrous iawn cael y cyfleoedd i wneud sesiynnau acwstig, gigs, a gweld dy enw ar restrau enwebu Gwobrau’r Selar, ond mae o hefyd yn hwb anferthol i rywun sydd yn dechrau allan. Dwi’n meddwl mai gwraidd pob llwyddiant yw gwaith caled. Gan nad wyf yn rhyddhau fy ngherddoriaeth trwy label cerddoriaeth, dwi’n ffeindio’n hun yn gwneud y gwaith hyrwyddo i gyd (hefo help ambell gyfaill ar Facebook..), felly mae unrhyw help i gael dy enw allan ‘na yn cael ei werthfawrogi yn fawr iawn!

Yn bersonol, credaf bod sain unigryw Elis wedi ynysu o weddill cerddoriaeth Gymraeg. Yn glywedol ac yn weledol, mae dylanwad Mac DeMarco yn amlwg ond gellir hefyd glywed atseiniau cynnil o gerddoriaeth artistiaid megis Hers, Underwater Boys a Banes World yn ei ddeunydd diweddaraf.

Wrth dyrchu drwy stwff  o dy dudalen SoundCloud, a’i gymharu â’r deunydd mwy adnabyddus, wyt ti’n cytuno bod dy gynnyrch yn genre-crossing?

Dwi’n gwrando ar nifer o wahanol genres, a felly yn isymwybodol yn cael fy nylanwadu ganddynt amwni. Dio ddim syndod clywed bod gwrandawyr yn clywed cymysgedd o genres yn fy ngwaith! Rwy’n cofio ystod eang o gerddoriaeth yn cael ei chwarae ar y stereo o gwmpas y tŷ pan roni’n tyfu fyny- dwi’n tybio mai o fanno mae’r amrywiaeth o ddylanwadau yn dod. Digwydd bod, ffeindiais hen gasette yn ddiweddar a recordiwyd gan mam a dad 20 mlynedd yn ôl, ohona i’n siarad am be fues i’n gwneud yn ystod y dydd aballu ( mwydro ‘di’r rhan fwyaf )- ond erbyn y diwedd dwi’n gwneud perfformiad byr o ganu cerddoriaeth rhaglenni plant bach y pryd- ‘Pingu’ a ‘Sam Tan’ aballu, a roni reit impressed hefo fi fy hun am ba mor dda oni’n gallu cofio alawon a geiriau, i gysidro mai dim ond dwy oed oeddwn i ar y pryd! Felly yn amlwg, roedd geni ddiddordeb mewn melodi a rhythm o oedran cynnar iawn.

Gellir gategoreiddio Elis Derby dan deitl hynod o ramantus, hypnagogic pop, neu i fi – cymysgedd cŵl o roc-slac, jangle-pop a jizz-jazz. [Mae’r math amhenodol yma o gerddoriaeth yn agor y drws i drafodaeth ehangach erthygl SaS!]. Wyt ti wedi mynd ar ôl yr estheteg yma yn fwriadol?

Heb os, mae Mac Demarco yn ddylanwad enfawr ar fy nghaneuon. Dwi’n edmygu ei dechnegau recordio, ei allu fel cerddor, a safon ei ganeuon- yn ogystal â’r ffaith fy mod wedi cael sgwrs hamddenol iawn gydag ef un tro – lle bu ddigon ffeind i arwyddo fy nghopi vinyl o’i albwm Salad Days. Pan roeddwn yn ysgrifennu fy sengl ddiweddara’, roedd ei albwm ‘Another One’ yn ysbrydoliaeth fawr (gydag un trac yn benodol yn swnio’n hynod debyg i ‘Prysur yn Gneud Dim Byd’- cerwch i ddarganfod eich hunain am ba un dwi’n son!). Mae’r dylanwadau eraill yn cynnwys artistiaid megis David Bowie, The Strokes, The Velvet Underground, The Beatles, yn ogystal â llond llaw o fandiau indie modern. Dwi hefyd yn meddwl bod lyrics yn destun pwysig iawn sy’n cael ei anwybyddu yn aml erbyn hyn- a dwi’n licio ysgrifennu am stwff mwy difyr na’r cysyniad o gariad neu gasineb cyffredinol. Weithiau dwi’n sgwennu caneuon hefo’r bwriad o swnio fel rhywun arall- ond weithiau dwi’n sgwennu stwff just er mwyn plesio fy hun, felly i ateb dy gwestiwn, mae o’n amrywio’n ddyddiol.

Gan dy fod di wedi mynd i’r Brifysgol a bellach yn byw ym Manceinion, i ba raddau mae dy ddylanwadau wedi ehangu yn sgil bod mewn awyrgylch lle mae gigs yn nosweithiol?

Roedd bod yng nghanol cerddorion o bob math o ddydd i ddydd yn hwb mawr i mi o ran fy herio i gyraedd lefel cystal a fy ffrindiau coleg – a cefais fy nghyflwyno i artistiaid a caneuon o bob math. Ac i unrhywun sydd wedi byw yn Manceinion, sanw’n siwr o gytuno ei fod yn amhosib osgoi y cefndir cerddorol sydd i’r ddinas. Pe taswn heb symud i’r ddinas yn 2015- swni o bosib heb gymryd gymaint o ddiddordeb mewn bandiau o’r ddinas megis The Smiths neu The Stone Roses- sydd yn enghreifftiau pellach o fandiau sydd yn dylanwadu ar fy sŵn!

Rwyt ar fin dechrau taith fer o amgylch Cymru yn gigio’r gogledd a’r de, ond yn dechrau’r cwbl, bydd gig yn y Night and Day Café ym Manceinion. Sut brofiad yw perfformio y tu hwnt i’r ffin?

Ffantastig! Perfformiais yno nôl ym mis Hydref, lle cefais ymateb da iawn, er mai canu’n Gymraeg fues i’r holl amser! Dwi’m yn meddwl bod iaith y caneuon yn broblem mewn gigs – y gerddoriaeth sy’n bwysig! Mae Manceinion yn rhan fawr o fy natblygiad fel cerddor – gan fod gigs wastad yn mynd ymlaen yno, gyda nosweithiau meic agored yn gyfle da i ymarfer cynnyrch newydd (roedd ‘Sut Allai Gadw Ffwrdd’ yn gan Saesneg yn wreiddiol, a gafodd ei ysgrifennu i’r perfformiadau hyn).

Mae ambell i gig ysgol yn rhan o’r daith, pa mor bwysig yw digwyddiadau fel hyn?

Pwysig iawn – mewn nifer o achosion, dyma brofiad cyntaf pobl ifanc o weld band cymraeg byw, gyda’r potensial o’u dennu i gigs pellach yn y dyfodol. Sgen i’m cof o fand yn dod i berfformio yn yr ysgol lle bues I – heblaw am Y Bandana yn 2015 ar eu taith ysgolion- ac erbyn hynny roni ‘di bod yn mynd i gigs Cymraeg ers blynyddoedd!

Pa mor anodd yw trosglwyddo’r naws nostalgic a crisp sy’n perthyn ir recordiau cynnar i dy berfformiadau byw?

Un peth roeddwn yn benderfynol o beidio gwneud oedd mynd dros ben llestri yn y stiwdio, gan ei fod wedyn yn sialens ail greu’r naws hwnnw ar lwyfan. Er enghraifft, roeddwn wedi bwriadu cael mymryn o ‘backwards guitar’ ar ‘Sut Allai Gadw Ffwrdd’ (sef recordio darn gitâr arferol, ac wedyn ei chwarae am i nôl yn ystod y broses cynhyrchu- sy’n creu swn anhygoel!) – mi fuasai hyn yn amhosib yn fyw – felly cafodd y syniad ei sgrapio. Roeddwn yn eithaf awyddus o gael teimlad amrwd/stripped back ar fy nghaneuon- gan fy mod yn meddwl weithiau bod cerddoriaeth fodern yn gallu bod yn over-produced, gyda gormod o effeithiau arbennig yn cuddio talent naturiol y cerddorion. Roedd hynny’n un rheswm; y rheswm arall ydi modi’n ffan enfawr o swn The Velvet Underground! Ar y cyfan mae’n hawdd trosglwyddo hyn i berfformiadau byw, gan fy mod mwy neu lai yn chwarae yn union beth sydd ar y record (er mae rhaid cyfaddef bod gitar solo ‘Myfyrio’ yn hen fasdad i chwarae’n fyw!).

Yn Stiwdio Drwm recordiwyd y traciau hyd yma, ai’r gobaith yw dychwelyd i Lanllyfni yn fuan i baratoi am y don nesaf o draciau iw rhyddhau?

Mae gen i lwythi o ganeuon sydd wedi eu cwblhau – yr unig beth sydd rhaid gwneud rwan ydi dewis y goreuon! Dani’n cydweithio yn dda hefo Ifan Emlyn (y cynhyrchydd), felly i Drwm swni’n hoffi mynd i recordio yn y dyfodol. Dyma exclusive bach i chi – dani’n recordio sesiwn one off yn stiwio y New Adelphi yn Salford rhywbryd ym mis Chwefror, i greu EP bach o berfformiadau byw a fydd ar gael ar lein. Nai’m deud dim mwy am rwan!

I gloi, nodyn bach am waith celf trawiadol Efa Lois. Oes yna neges neu naratif ir gwaith?

Cyn i mi ddechrau – swni’n argymell i bawb fynd i weld tudalen instagram Efa Lois, gan fod ei gwaith hi’n anhygoel, yn ogystal â’r ffaith ei bod yn hawdd iawn cydweithio hefo. Dwi’n ysgrifennu yn aml am bobl- felly roedd cael person ar y clawr yn opsiwn reit amlwg, a dyma’r unig friff gafodd Efa o ran dylunio- hi ddoth fyny hefo’r holl syniadau felly dim ond hi sy’n haeddu clod! Toni’m ffansi cael llun ohonof i ar y clawr yn sefyll yng nghanol coedwig yn cydio gitâr neu unrhyw beth naff felly ( nai arbed cloriau felly at pan fyddai’n 60 oed ac yn gwneud albums Country and Western )- felly cael gwaith celf oedd yr opsiwn nesaf. Roni’n ffodus i ddod ar draws gwaith Efa ar rwydwaith cymdeithasol, felly cysylltais yn sydyn i ofyn pe tai ganddi hi ddiddordeb bod yn rhan o’r broses ryddhau- a diolch byth, roedd hi’n awyddus!

Mae ‘na Barrot, Gwdihw a Buffalo yn cerdded mewn i far…

GARMON AB ION
… Mae’r bar di cau.

Depressing yntydi. Llwm iawn a ddweud y gwir a dyw’r sefyllfa ddim chwaith yn gwneud llawer o synnwyr. Ychydig dros flwyddyn yn ôl roedd clybiau nos a bariau Caerdydd dan yr argraff eu bod yn gymharol ddiogel dan oruchwyliaeth newydd y Cyngor a Sound Diplomacy.Wedi protest, gorymdaith ac apêl fe gafodd Caerdydd ei bedyddio fel Dinas Gerdd: roedden ni yn barod i gamu yn hyderus yn  ôl traed San Fran a Vancouver ond ar yr un pryd i ddilyn ein cwys ein hunain. Fe gafon ni seremoni hyd yn oed yn llawn pwysigion y Cyngor, perchnogion clybiau, cerddorion, hyrwyddwyr a datblygwyr. Roedd ’na fap wedi ei greu, a lansiad. Ac roedd ’na fuddsoddiad ariannol. £75000 o bunnoedd wedi ei neilltuo ar gyfer tendar a oedd yn ôl y sôn i arwain y maes.  A be mae’r £75,000 wedi llwyddo i’w wneud? Dim ond achosi i’r map ddyddio a chreu drwg deimlad. Rydyn ni mewn gwaeth sefyllfa nawr nac oedden ni cyn i’r cwmni yma o Lundain (Sound Diplomacy) gyrraedd.

buffalo

Mae effaith cau y drysau yma yn mynd i fod yn un pell gyrhaeddol; fe fydd yn fwy na cholli lleoliad i fynd i weld band yn fyw. Heb y lleoliadau yma sut y mae artistiaid i fod i ddatblygu? Heb y lleoliadau yma ble mae’r sbardun i symud allan o’r stafell ymarfer a chwilio am gynulleidfa? Heb y lleoliadau yma does dim unman i chware felly be di’r pwynt? Ble mae’r artistiaid yma fod i gael yr hyder i drio pethau newydd? Yn lle da ni fod i glywed y “peth mawr nesa”? Yn lle da ni fod i greu atgofion? Cwrdd ag eneidiau hoff cytûn? Yn y pendraw heb y clybiau yma fydd yr ystod eang o gerddoriaeth y mae pawb yn ei frolio ddim yn para llawer yn hirach. Ac wrth gwrs y mae bywoliaeth degau ar ddegau o bobl yn cael ei ddinistrio yn ei sgil a Chaerdydd yn ymdebygu i unrhyw ddinas arall sy’n gorfoleddu ac ymdrybaeddu mewn unffurfiaeth.

Dwi’n llwyr ymwybodol fod yna ffactorau eraill yn ymwneud â chlybiau yn cau ac felly y mae hi ychydig yn annheg i mi bwyntio bys yn uniongyrchol at y Cyngor a Sound Diplomacy fel cnewyllyn y broblem ond mae’n amlwg bod buddsoddiad y Cyngor yn llawn ffaeleddau, ac gallent fod wedi gwario’r arian mewn modd callach. Dwi’n ymwybodol ein bod yn byw mewn cyfnod lle mae gwrando ar gerddoriaeth gymaint haws ac yn fwy hygyrch ac felly falle bod llai yn mynychu gigiau- ond nid dim ond gwrando wnewch chi’n wrth fynychu gig.  ’Da chi’n byw’r gerddoriaeth –  dwi’n llwyr ymwybodol bod hwnna yn swnio fel llinell gawslyd o ffilm ond mae na elfen o wirionedd iddo. Gyda’r clybiau yma yn cau dwi’n gweld cenedlaethau’r dyfodol yn colli ar brofiadau ffurfiannol hanfodol. Felly cefnogwch eich clybiau lleol, mynychwch y gigs, a dangoswch eich dicter bod rhan hanfodol o ddiwylliant Cymru dan fygythiad.

Rhagolwg: Let it Happen yn cyflwyno…

Gig LIH

Mae ‘na gannoedd o flogiau yn trafod ac adolygu cerddoriaeth yn Saesneg – ond os nad ydych chi erioed wedi mentro eu darllen nhw o’r blaen, gadewch i ni awgrymu Let it Happen! Mae’r blog bellach yn trafod cerddoriaeth, ffilm a ffasiwn, ac mae ganddyn nhw nifer o wahanol awduron sydd â’u bys ar y pyls. Myfyrwyr coleg yw nifer o’r awduron, ac mae hynny’n cael ei adlewyrchu yn y math o ddelwedd a cherddoriaeth y maen nhw yn ei harddel. Os ydych chi eisiau lledaenu eich gwybodaeth am artistiaid newydd sbon yn Saesneg – does nunlle gwell. Er nad yw’r gerddoriaeth dan sylw yn perthyn i ardal benodol, ac er bod nifer o’r awduron yn dod o Loegr, mae sefydlwyr y blog yn dod o Dde Cymru, ac mae ganddyn nhw un lygad ar gerddoriaeth o Gymru o hyd.

I brofi hynny – mae criw’r blog yn trefnu eu gig cyntaf erioed yng Nghasnewydd nos Wener yma, gyda Chroma a The Pitchforks yn ymddangos yn Le Pub. Er bod y ddinas wedi bod yn un o ganolfannau cerddorol mwyaf cyffrous Cymru ar un adeg, mae’n hawdd anghofio amdani fel lleoliad. Os ydych chi yn y de, pam ddim neidio ar y trên draw yno i brofi rhywbeth ychydig yn wahanol?

Bydd y gig ei hun yn ddiddorol, gan bod Chroma a The Pitchforks yn cynnig rhywbeth gwahanol i’w gilydd. Er bod y ddau artist ar brosiect Gorwelion eleni, mae sain indi-roc The Pitchforks yn cyferbynnu ag egni ffrwydrol Chroma, sydd yn drymach ac yn dywyllach eu natur. Mae Chroma yn un o’n hoff artistiaid ni yma ar SaS, ac rydym ni’n gyfarwydd iawn â hwy gan ein bod wedi profi eu perfformiadau byw yn aml. Daw The Pitchforks o Gwm Rhondda, a bu iddynt ymddangos yng Ngŵyl Sŵn ym mis Hydref. Bydd Finding Aurora a Papa Jupe’s Taurus Club yn ymuno â nhw fel gwesteion arbennig, yn ogystal â DJ Pydew.

Os ydych chi eisiau ffordd dda o ddechrau’r flwyddyn – ewch draw i Gasnewydd nos Wener!

Ewch draw i’r digwyddiad ar Facebook er mwyn derbyn mwy o wybodaeth. Mae’r tocynnau ar gael i’w prynu yma.

Gwobrau SaS 2018!

A hithau’n ddiwedd blwyddyn, ac yn drydydd pen-blwydd ar Sôn am Sîn, mae’n bryd ar gyfer y seremoni wobrwyo mwyaf di-nod a fuodd erioed – GWOBRAU SaS!

Gwyliwch yr holl drafod YMA!


Yr Enillwyr

 

CÂN ORAU: Clarach – Los Blancos

 

GWOB Y BOB am y BAND/ARTIST GORAU: Mellt

 

ALBWM: Mae’n Hawdd Pan Ti’n Ifanc – Mellt

 

ARTIST I’W GWYLIO YN 2019: Lewys

 

GEIRIAU/LYRIC: “Nes di archebu ticed, Diced? Mae’r trên yn gadael ond dwi moyn cerdded” Breichiau Hir

 

ARWYR: Alffa

 

DIGWYDDIAD: Taith Gwenno ac Adwaith

 

REMIX: Smocio, Hustlo, Dwyn o Tesco – 3 Hwr Doeth (Pys Melyn Remix)