Hiroes i’r Wobr Gerddoriaeth Gymreig

OWAIN WILLIAMS

Llongyfarchiadau….

Mae dilysrwydd, pwysigrwydd a pherthnasedd gwobrau cerddorol yn wynebu bygythiad blynyddol. Wedi’r cwbl, oes angen, neu yn fanylach, oes modd gwobrwyo celfyddyd yn wrthrychol? Er hyn, mae’r Wobr Gerddoriaeth Gymreig yn profi’i gwerth unwaith yn rhagor yn 2020. 

Yn aml mae’r trawsdoriad eang o unigolion ar y baneli dewis a dethol gwobrau cerddorol yng golygu bod yna restr fer eclectig ac aml ddisgyblaethol, ac nid yw’r WGG yn eithriad. Eleni, daeth rhiethgor o dros 100 at eu gilydd – yn hyrwyddwyr, cynhyrchwyr, adolygwyr, trefnwyr, cyflwynwyr ac yn  beirianwyr sain. Un rheol oedd – ethol albyms oedd yn wedi cyfrannu i ecosystem gerddorol Cymru. Nid tasg hawdd oedd hon, ac roedd yn rhaid ehangu’r  rhestr fer eleni o 10 i 15 albym. A lwyddwyd felly i gynnwys pob albym arbennig gafodd ei rhyddhau dros y flwyddyn ddiwethaf? Gydag ambell un yn colli allan – dim cweit, ond mae hi’n taflu golau llachar ar gerddoriaeth o Gymru, mae hynny’n sicr.

Rhaid dadansoddi gwobrau cerddorol yn oeraidd, o bosib – rhywbeth yr oeddwn i’n euog am beidio â gwneud wrth edrych ar y pymtheg albwm am y tro cyntaf, a synnu nad oedd un cynnyrch perffaith prin o 2020 yn rhan o’r rhestr fawreddog – ‘Map Meddwl’ gan Yr Eira. Gellir maddau i Alffa, Alun Gaffey a TJ Roberts am rannu’r un siom yma hefyd wrth gwrs. Anodd yw meddwl tu hwnt i arferion gwrando personol ond hawdd yw gwerthfawrogi’r amrywiaeth gyfoethog sy’n perthyn i’r rhestr aml-gyfrannog eleni. O Gaerfyrddin wledig i gynnwrf dinesig De Affrica (Sbwriel Gwyn / Pang!); o werin draddodiadol ‘Mai’ i hip-hop ‘Care City’ (Georgia Ruth / Deyah), mae’r pymtheg albym wedi’w gweu o bob deunydd. Gan ategu erthygl arbennig Lloyd Steele yn Y Selar, mae cynrychiolaeth a chynwysoldeb yn hollbwysig. Bosib bod rhestr fer y WGG yn dyst i’r her hwn, pwy a ŵyr.

Er bod y fath amrywiaeth yn tanio’r dychymyg, daw eto’r holl farnu a’r cwestiynu – ‘pam?’. Mewn cyfnod lle mae cerddorion a labeli annibynnol ar eu mwyaf bregus ers sbel, mae’r sylw ehangach a geir wrth fod ar y rhestr yn nodwedd gadarnhaol o’r WGG. Dangosai ymchwil y gall enwebiad ar gyfer gwobr gerddorol gael effaith cadarnhaol ar ddatblygiad/momentwm artist hyd heddiw – a hynny drwy ffurfiau ystadegol. Yn chwalu’r ystrydeb bod dyddiau da gwobrau cerddorol y tu ôl iddynt, gweler cynnydd o 43% mewn gwerthiant albym ‘High as Hope’ gan Florence + The Machine yn dilyn ei henwebiad ar gyfer y Wobr Mercury yn 2018 (80,000 o gopïau). Yn yr un modd, cynyddodd ei phrysurdeb dros y tonfeddi ac ar ei chyfrifon cymdeithasol. Er ei bod hi’n annhebygol disgwyl i’r artistiaid sydd ar restr fer y WGG gyrraedd yr un uchelfannau ag artistiaid sy’n byw ar restr enwebeion y Wobr Mercury, nid yw’n rhy obeithiol i feddwl bod yr un ffenomen ar waith: cynnydd mewn gwerthiant, ffrydiau a dilynwyr wedi enwebiad o’r fath. Gallai hyn ‘mond arwain at effeithiau positif.

I raddau, ymgyrch fasnachol yw gwobrau cerddorol – un sy’n gwbl allweddol i ffyniant a chynaliadwyedd artistiaid. Yn gyfle i rai derbyn ail-don o ganmoliaeth haeddiannol tra’n gyfle i eraill dderbyn sylw heb yr angen i gyfiawnhau genre arbennig. Mae gwaith Luke VR a Right Hand Left Hand bendant yn rhan o’r ail gysyniad.  Bydd rhai yn dadlau ei bod hi’n ddull pwrpasol i becynnu cerddoriaeth a diwylliant cenedl tra byddai eraill yn honni ei bod hi’n dwyn hygrededd i’r sin. Yr un sy’n wir yw bod yr hen sticer ddu yna sy’n gorwedd ar glawr albym gyda’r ‘sgrifen ‘Enwebiad am y y WGG’ wedi ei naddu arni, yn parhau i fod yn dynfa yn 2020. Cannoedd o albyms ar y rhestr-hir, pumtheg ar y rhestr-fer, a’r un fuddugol yw neb llai na…..

Gallwch wylio sermoni’r Welsh Music Prize yn fyw o 7 o’r gloch ymlaen ar y 19eg o Dachwedd ar Sianel AM y wobr

A chofiwch wrando ar ein podlediad arbennig ble mae Gethin Griffiths, Chris Roberts a Tegwen Bruce-Deans yn trafod y rhestr fer

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s