Future Yard – Camu i’r Dyfodol?

OWAIN WILLIAMS

70451608_496444524509463_428723287594369024_n

‘Da ni gyd yn ymwybodol bellach o’r gwyliau arbennig sy’n digwydd yng Nghymru er mwyn rhoi platfform i gerddoriaeth newydd – Focus Wales a Sŵn ymysg yr amlyca’ wrth gwrs. Wrth gamu dros y ffin, mae’r gwyliau hyn yn frith… Gŵyl Dot to Dot, Neighbourhood, The Great Escape, Off The Record… Mae’r rhestr yn un hirfaith. Yn eironig, roedd yr Haf imi yn dechrau yn Lerpwl ac yn gorffen yno hefyd … wel, jyst about. Ym mis Mai es i draw i’r ‘Baltic Triangle’ i weld 12fed dathliad Sound City – gŵyl sydd bellach wedi’i naddu yng nghalendr y cool kids. Amserol felly oedd dychwelyd i’r ardal wythnos ddiwethaf i brofi genedigaeth Gŵyl Birkenhead, sef Gŵyl Future Yard.

Mae cysylltiad y Cymry â Chilgwri, neu’r Wirral, yn un cryf. Wedi’r cwbl, Penbedw oedd cartref yr Eisteddfod yn 1917 – Hedd-wch i’r Gadair Ddu – a Glannau’r Dyfrdwy yw’r unig beth sy’n gwahanu’r dref a Gogledd Ddwyrain Cymru. Er mwyn dod a’r berthynas unigryw yn fyw, roedd Focus Wales yn curadu llwyfan arbennig, lle’r oedd Ani Glass, HMS Morris a Meilyr yn taflu eu halawon cynnes ar gynulleidfa’r hen borthladd.

Yn lansiad PR Future Yard, mi’r oeddan nhw’n gaddo “Weird Wirral Wonderment” yn ystod y deuddydd ac wrth edrych yn ôl ar yr ŵyl, dyna’n union be’ gawson ni. Er mwyn ceisio dianc o gysgodion eu brawd mawr, Lerpwl, datblygwyd yr ŵyl gan olygyddion Bido Lito! – cylchgrawn lleol sy’n cadw llygad barcud ar gymuned greadigol lewyrchus Glannau’r Mersi, sy’n parhau i ddatblygu. Eu gweledigaeth yw rhoi ffocws i’r talent sy’n dod i’r amlwg yn yr ardal ynghyd â rhoi llwyfan i artistiaid rhyngwladol.

Yn yr oes ôl-ddiwydiannol a ddaeth yn ystod yr ugeinfed ganrif, bu i Benbedw ddod yn Forgotten Town. Fodd bynnag, roedd ethos gref o ‘ddefnyddio’r hyn sydd ar gael’ yn rhedeg drwy’r ŵyl, a thrwy hynny, taflwyd goleuni ar rhai o dirnodau mwyaf nodedig y dref. Ar y nos Wener, Squid, Szun Waves a punk jazz ymosodol Black Country, New Road oedd yn manteisio ar y gofodau eiconig. Roedd arlwy nos Sadwrn yn fwy blaengar, diolch i ymddangosiad Nilüfer Yanya, Pixx ac Audiobooks (Cyfuniad bizarreo fyfyrwraig 21 oed o Wimbledon a’r Cymro David Wrench – athrylith yn y byd cynhyrchu wrth gwrs).

Beth oedd dy uchafbwyntiau di, Ows?

69878679_513945176100114_6108531392948207616_n

Bosib mai Lerpwl yw’r brawd mawr, ond mae gan Benbedw feibion cerddorol eu hunain, yn cynnwys neb llai na Bill Ryder-Jones. Mae ei yrfa wedi blaguro ers iddo adael The Coral, a dychwelodd yr arwr lleol yn ôl adref gyda’i albwm Yawn, sydd wedi derbyn clod unfrydol. Ymgartrefodd Bill ar lwyfan cul Neuadd y Dref ac fel gwir ddyn y dref, cyfarchodd yr hen wynebau yn yr ystafell lawn wrth gydnabod ei gyn athrawon a’i hen dorrwr gwallt. Wrth i unigolyn mor uchel ei statws ddychwelyd i’w gynefin, daw pwysau gan y gynulleidfa. Gyda rhai yn benderfynol o gynnal sgwrs yn ystod ei set intimate, oedodd am eiliad cyn dweud yn sarhaus ‘dan ei wynt, “d’ya think you can shut up for a minute?”.  Mewn ystafell llawn tyndra, roedd yn anochel mai ‘Two singles to Birkenhead’ oedd yn cloi’r set. Perfformiad di-ffael – a’r unig siom oedd na dderbyniodd y sylw a oedd yn amlwg yn ei grefu.

Wrth i’r haul fachlud ar y nos Wener, casglwyd criw o wylwyr optimistaidd o flaen muriau 850-mlwydd-oed y Priordy gan ddisgwyl yn eiddgar i weld ‘artist yr haf’, Stella Donnelly. Cadarnhaodd ei set addfwyn a gafaelgar mai hi yw un o’r artistiaid mwyaf cyffrous ar y funud. Cyn mudo i Awstralia yn 9 oed, cafodd Stella ei magu yn Ne Cymru ac roedd twang Cymraeg cynnes yn cuddio tu ôl i’w hacen. “Thank you, its lush being here, diolch Birkenhead” meddai yn swil ar ôl agor ei set gyda ‘Grey’ / ‘U Owe Me’. Ar ôl aros i glywed ei halbym Beware of the Dogs yn fyw ers misoedd, dysgais yn gyflym bod Stella Donnelly wedi tyfu mewn hyder ers imi ei gweld ym mis Mai 2018. Gan ymladd yn erbyn rhywiaeth, stereoteipiau ac annhegwch ein cymdeithas, mae Stella’n pigo cydwybod ei chynulleidfa am gamweddau’r diwylliant o gyhuddo a beio. Does dim angen edrych yn bellach na’r gân ‘Boys Will Be Boys’ am neges drawiadol o’r fath. Cyfforddus, chwareus a chrefftus – mae’r gair sydd ar y stryd yn wir, mae perfformiadau byw Stella Donnelly yn anhygoel.

Yn enwedig mewn hinsawdd ansicr, gyda lleoliadau’n cau ar raddfa ddychrynllyd, a threfnwyr a hyrwyddwr yn parhau i ddioddef o ddiffyg arian yn y byd sydd ohoni, mae’n chwa o awyr iach gweld cynllun lleol yn llwyddo i sefyll ar ei thraed ei hun mewn ardal fel hon. Pwy a ŵyr, drwy Future Yard, mae’n bosib y bydd adfywiad, a bydd sylw newydd ar y dref. Mae Penbedw yn ôl ar y map – ymlaen i’r dyfodol.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s