O Na! Mai’n Ddolig Eto – Ydy caneuon Nadoligaidd yn hapus, go iawn?

GETHIN GRIFFITHS

Hanner Pei

Mae ‘na rai yn honni nad oes yna ddigon o feirniadu’n digwydd rhwng cloriau Y Selar. Beth bynnag ddywedwch chi, mae adolygiad Gwilym ‘Herod’ Dwyfor o gân Nadolig Glain Rhys yn y rhifyn diwethaf yn brathu’r cig oddi ar y twrci ac yn ei boeri’n ôl i’r ceirw. Yn gwbl ddi-flewyn-ar-dafod, mae Gwilym yn penderfynu gwneud yr union beth sydd ddim yn digwydd yn ddigon aml mewn beirniadaeth o ganeuon Cymraeg, sef cymryd rôl gwbl hunanol ac unigolyddol a dweud ‘Dydw i ddim yn hoffi hwn’, ‘Dydy hon ddim ar fy nghyfer i’. Efallai bod y frawddeg ar y diwedd sydd yn sôn am lwyddiant tebygol y gân ar y radio yn dangos nad yw ei gydwybod yn gwbl glir, ond yn sicr dyma ni gam i’r cyfeiriad cywir. Beth sydd ei angen rwan ydi rhywun sydd yn caru’r gân i ysgrifennu un arall a chwalu Ebeneser Dwyfor yn racs.

Fodd bynnag, ydi Glain Rhys yn stwffio’r twrci â’r stwffin anghywir gyda ‘Adre dros ‘Dolig’? Ydy ei thaith i fyny’r A470 i fwynhau holl clichés yr Ŵyl yn rhy gyfleus ac yn rhy hapus i wneud cân Nadolig dda? Boed eich bod yn grefyddol neu beidio, mae pobl wedi chwilio am esgus i anghofio am galedwch y gaeaf a diwrnodau byrraf y flwyddyn ers erioed. Mae pobl yn gwneud ati i fod yn hapus, i fwyta ac i yfed gwerth eu pwysau eu hunain o fwyd a diod, er mwyn creu ymdeimlad ffantasïol o ddathlu. Nid yw’n syndod, felly, nad caneuon arferol y flwyddyn sydd yn cael eu chwarae yr adeg yma, ond caneuon Nadoligaidd glam rock â’u cytganau enfawr. Ond wrth fwynhau’r caneuon hyn tra’n gwenu a dawnsio’n braf, ydym ni’n anwybyddu gwir emosiwn yr anthemau hyn?

Sylwch ar rai o’r ffefrynnau… Beth am ‘Last Christmas’? Cân am rywun sydd wedi ymddiried mewn rhywun sydd wedi eu gadael nhw i lawr, siawns? W – festive. Er mai dim ond ‘ti’ mae Mariah Carey eisiau dros y Nadolig, mae’n swnio’n debyg iawn na fyddi ‘di’ yno iddi hi y Nadolig hwn. ‘I Wish it Could Be Christmas Every Day’ medd Wizzard – yr hyn a gaiff ei amlygu yma yw’r ffaith NAD ydy hi’n ‘Ddolig bob dydd. Dymunwn. Dydy’r Waitresses ddim yn swnio fel eu bod nhw’n mwynhau’r holl lapio ‘na ‘chwaith.

Beth am y gân y mae Glain Rhys yn ddyledus iddi, ‘Driving Home for Christmas’?. Er y gerddoriaeth lounge-aidd, mae Chris Rea yn sownd o’i goryn i’w sawdl mewn tagfeydd (ddim hanner mor catchy â ‘top to toe in tailbacks’), ac yn gorfod canu iddo’i hun i achub ei hun rhag road rage. Mae Glain yn cyfeirio ei hun at ‘Blue Christmas’, Elvis Presley. Dydi Elvis ddim yn swnio’n rhy hapus i fi. Ble mae dechrau hefo ‘Fairytale of New York’? Chwerw-felys, ta be’? Does ‘na ddim llawer o ddathlu’n digwydd wrth i’r Pogues a Kirsty MacColl daflu geiriau dadleuol ar ei gilydd am bedwar munud a hanner.

Dydy Frizbee ddim yn dal eu hunain yn ôl wrth ddatgan ‘O Na! Mai’n Ddolig Eto’, chwaith. Rhaid oedd i Hanner Pei wenwyno eu hunain gyda top shelf cyfan yn ‘Nadolig Alcoholig’. Mae’r Bandana, hyd yn oed, yn lladd Siôn Corn.

Er yr holl ganeuon trist sydd wedi eu gorchuddio mewn mins peis a chaws, mae yna ambell eithriad, wrth gwrs. Does ‘na’m llawer o falais yn cuddio wrth i Slade a Shaky ddymuno Nadolig Llawen, nac wrth i Cliff Richard odli ‘Wine’ hefo ‘Rhyme’. Eironi. Does ‘na ddim llawer o dristwch yn perthyn i lawer o ganeuon ysgafn y traddodiad Americanaidd, chwaith, gyda ‘White Christmas’, ‘Winter Wonderland’ a ‘Santa Claus is Coming To Town’ yn cyflwyno breuddwydion Nadoligaidd, Disney-aidd i glustiau cenedl ifanc oedd yn byw’r freuddwyd ffug o ddydd i ddydd. Efallai, fodd bynnag, bod eironi yn perthyn i’r rhain, hyd yn oed, gan ein bod yn gwybod mai ffantasi siwgrllyd yw’r cyfan. Efallai bod Nadolig Gwilym Dwyfor yn rhy debyg i Nadolig Glain Rhys iddo ddarganfod rhywbeth newydd yn y gân?

Mae hyn yn profi, felly, bod angen ychydig o edge i gân Nadolig chwedlonol o dda, sydd yn gwneud yn siŵr bod y Scrooges sych, yn ogystal â’r rhai ohonom sydd yn cerdded i lawr y stryd fawr â het santa, siwmper â golau arni, yn bwyta mins peis, yn cael ein cyffroi ganddi. Dydw i ddim am frysio i awgrymu ein bod ni angen mwy o ganeuon Nadoligaidd ‘chwaith…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s