Pam na chawn ni fod yn ‘wrth Bryn Fôn’?

Ar ôl i Golwg360 gyhoeddi’r stori bod trefnydd gigs Cymdeithas yr Iaith yr Eisteddfod yn poeni am agwedd negyddol tuag at Bryn Fôn, Gethin Griffiths sydd yn cwestiynu pam, yn union, y mae hyn yn broblem o gwbl?

Bryn Fôn

(Bryn Fôn sydd yn y llun uchod)

GETHIN GRIFFITHS

Mae Bryn Fôn wedi bod yn drafodaeth, os nad yn drysor, cenedlaethol ers bron i ddeng mlynedd ar hugain bellach. Dros ei yrfa lwyddiannus ac amrywiol, mae wedi denu miloedd o bobl i’w gigs yn rheolaidd, ac wedi actio ar rai o’n rhaglenni mwyaf poblogaidd ni. Nid oes enghraifft debyg iddo, mewn gwirionedd, ac mae trafodaeth gyson am sut i egluro’r ffenomenon rhyfedd hwn i rywun di-Gymraeg.

Rhaid cofio hynny. Mae llwyddiant y canwr o Lanllyfni yn ymestyn ymhellach nac unrhyw ganwr pop uniaith Gymraeg arall, yn enwedig gan i nifer helaeth o’i ffans mwyaf ffyddlon fod yn rhai sydd ddim yn tueddu i wrando ar unrhyw gerddoriaeth Gymraeg ar wahân i’w ganeuon ef. Yn wir, mae’n sefyll mor gadarn yng nghanol y ffordd, mae’n anodd ei ystyried, bron, fel rhan o weddill y Sîn Roc Gymraeg.

A dyma ble mae’r ddadl artistig yn dechrau. Onid yw celfyddyd yn haeddu cael ei thrafod, ei chlodfori, ond hefyd ei barnu? Dim ond aros yn ei hunfan wnai cerddoriaeth pe bai’r drafodaeth o’i chwmpas yn stopio, neu’n ganmoliaethus yn unig. Dyma yw fy mhrif broblem â’r feirniadaeth o feirniaid Bryn Fôn.

Caiff y pwnc ei drafod, yn benodol, wedi i’r grŵp arbrofol o Gaernarfon, Pasta Hull, ryddhau’r gân ‘Geith Bryn Fôn Fynd i Ffwcio’. Mae’r gân, fel y dywed Golwg 360, yn datgan bod y canwr yn ‘weirdo’. Dydw i ddim yn gwybod pam y mae galw rhywun yn ‘weirdo’ yn haeddu cael sylw, a dweud y gwir, gan fy mod yn siŵr y buasai aelodau Pasta Hull wrth eu boddau’n cael eu galw’n ‘weirdos’ eu hunain. Mae’r byd yn weird.

Mae’r syniad yn wych – ymosod ar ein canwr mwyaf poblogaidd ni, er mwyn, yn rhannol, amlygu’r gagendor artistig rhwng canol y Ffordd Gymraeg a’i chyrion, ond hefyd i ddenu ychydig o sylw. Pwy sydd ddim yn difaru peidio galw cân yn ôl yr enw hwnnw rwan?

Dydw i ddim yn deall, yn benodol, pam y dylai’r beirniaid hyn fod yn dal eu beirniadaeth artistig yn ôl mewn cyd destun ariannol. Mae yna ryw ofn yn y byd Cymraeg i farnu’n ormodol, ac i ddiolch ‘ein bod yma o gwbl’. Ydy, mae’n anodd barnu rhywun am lafur cariad ac am sicrhau parhâd celfyddyd Gymraeg, ond pwy hoffai fyw mewn byd lle nad yw’r diwylliant yn cael ei thrin a’i thrafod? Mae yna bobl allan yna sydd â meddylfryd ddiwylliannol a chelfyddydol sydd yn anghytuno â’r ‘prif lif’ a chanol y ffordd, a da o beth yw hynny.

Mae dychanu, beirniadu a gwrthod y status quo yn holl bwysig – ac mae’r Cymry wedi bod yn wych am wneud hynny dros y blynyddoedd. Edrychwch ar Datblygu – un o’u caneuon enwocaf oedd ‘Maes E’, oedd yn ymosod ar ddiwylliant yr Eisteddfod a’i chyrion. Ydy hynny wedi peri problem i’r Eisteddfod erioed? Oes yna lai o bobl yn mynchu’r gigs gan bod Datblygu wedi gwneud iddynt sylweddoli rhywbeth nad oeddent yn ei wybod o’r blaen. Na – i’r gwrthwyneb, a dweud y gwir. OND, mae’r grŵp yn sicr wedi cyfoethogi’r amrywiaeth eang o gerddoriaeth sydd yn bodoli yn y Gymraeg, ac wedi agor trafodaeth ddiddorol.

A dyma sydd yn arwain at fy ail broblem â’r datganiad. Os y mae Bryn Fôn yn ddigon llwyddiannus i sybsideiddio holl gigs eraill Cymdeithas yr Iaith dros yr wythnos – beth yw’r ots os mae ‘na ganran leiafrifol o bobl yn ei feirniadu? O safbwynt ariannol, ac o safbwynt trefnydd gigs, mae’n siŵr gen i nad yw hyn yn broblem fawr. Ydi Pasta Hull a’u dilynwyr yn mynd i achosi i niferoedd cynulleidfa Bryn Fôn leihau? Mae’n anodd coelio hynny. Yn honedig, roedd 3,500 o bobl ym Maes B ar ddydd Iau yr Ŵyl – eu cynulleidfa fwyaf erioed. Pe byddai pob unigolyn sydd wedi gwrando ar y gân ar SoundCloud (gan ddiystyru efallai bod rhywun wedi gwrando fwy nac unwaith) wedi penderfynu peidio mynd draw i Fodedern y noson honno, buasai dros 2,000 o bobl yn parhau i fod yno.

Mae hyn yn amlygu’r tensiwn sydd yma yng Nghymru rhwng penderfyniadau artistig a phenderfyniadau ariannol neu o ran busnes. Mae Bryn Fôn yn un o’r enghreifftiau prin hynny sydd yn galluogi i ŵyl neu gig Gymraeg greu elw sylweddol, ac yn un o’r enghreifftiau prin o benderfyniad ariannol all trefnydd gigs o’r fath ei wneud. Mae hynny’n sicr yn mynd i ddenu beirniadaeth artistig gan ambell unigolyn. Dydw i ddim yn mynd i ddal yn ôl drwy ddweud fy mod wedi dod i gasàu pobl fel Justin Bieber ac Ed Sheeran. Does yna ddim cymhariaeth rhwng yr arian y maen nhw’n ei wneud â’r hyn y mae Bryn Fôn yn ei ennill, ond gan ddefnyddio termau cymharol, mae’r un egwyddor yn wir. Ydy – wrth gwrs, mae Bryn Fôn yn canu drwy gyfrwng y Gymraeg, ac yn sicrhau bod gigs eraill yn cael eu cynnal o ganlyniad i’r elw a wnaed o’r drws gan ei ffans. OND, dydw i wirioneddol ddim yn deall pam y dylai hynny dawelu’r beirniaid.

I grynhoi, dydw i ddim yn deall sut y mae hyn yn broblem. Mae modd i rywun ddiolch yn fawr i Bryn Fôn am ei waith caled, ond i ddweud wrtho nad yw’n hoffi ei ganeuon. Dydw i ddim yn meddwl y bydd Bryn yn poeni’n ormodol am ei feirniaid ‘chwaith, gan eu bod yn lleiafrif sylweddol. Dydw i ‘chwaith, ddim yn meddwl am eiliad nad yw pobl yn meddwl am effaith ariannol y ffenomenon – rwy’n siŵr ein bod ni i gyd yn gwybod faint o arian y gall Bryn Fôn ei godi i drefnydd gigs, ac yn ymwybodol iawn y gall hynny wneud i fyny am ambell gig aflwyddiannus a drefnir.

Bydd gigs Bryn Fôn yn parhau hyd ei ymddeoliad. Bydd cynulleidfaoedd enfawr yn parhau i’w mynychu. Bydd Ceidwad y Goleudy a Rebal Wicend yn atseinio ar lwyfanau Cymru hyd y diwrnod hwnnw. Ond hefyd, bydd Pasta Hull yn parhau yng nghlustiau y rhai sydd yn barod i ymwrthod â hynny. Geith Bryn Fôn fynd i ffwcio. Geith Pasta Hull fynd i ffwcio. Mi gaiff unrhyw un ydych chi eisiau fynd i ffwcio fynd i ffwcio – ond da o beth yw cael dewis. Achw.

Mae Bryn Fôn yn siŵr o ddenu sylwadau o bob math! Beth am adael i ni wybod beth ydych chi‘n ei feddwl drwy adael sylw isod, neu ar ein cyfryngau cymdeithasol?

4 thoughts on “Pam na chawn ni fod yn ‘wrth Bryn Fôn’?

  1. Fel aelod o fand Bryn flynyddoedd yn ôl, dyw clywed beirniadaeth ohono yn ddim byd newydd. Wrth gwrs fe ddylai pobl gael yr hawl i’w feirniadu, fel bob canwr/grwp arall. Pan fydd mwy yn ei feirniadu nag sy’n mynd i’w gigs, mae hynny’n fater arall. Tan hynny, hir oes i Bryn a Pasta Hull.

    Like

  2. Coman sens- methu credu yr nonstori yn Golwg, ac agwedd anaeddfed Mr Llwyd- nid dylud cael un buwch sanctaidd ynyr SRG- mae llawer gormod ohonnynt a neb yn roi barn yn onest am grwpiau crap, does dim un slot adolygu ar Radio Cymru dim ond “mae honna yn can wych” a mae lot o rhai crap fel yr Ods , Erthygl dda

    Like

  3. Oedd Bryn Fôn yn ddigon hapus i sgwennu , recordio a pherfformio cân o’r enw “Hogyn o ‘Stiniog” (cân yn lladd ar pryd a gwedd Elwyn Jones) yn cynnwys llinellau fel “sut fedar hogyn o Blaenau dyfu ffashwn fwstash” heb feddwl dwy waith am y poen a cywilydd oedd o’n roi i Elwyn Jones.
    You live by the sword …you die by the sword.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s