Adolygiad: Toddi gan Yr Eira

GETHIN GRIFFITHS
Drwy grisialu natur newidiol bywyd unigolyn yn ei ugeiniau cynnar mewn deg cân bop, mae albwm cyntaf yr Eira yn arddangos dyfnder na chlywyd ganddynt o’r blaen.

Toddi

Mae wedi cymryd dros fis i mi allu cyhoeddi’r adolygiad hwn. Yn union fel y dywedais wrth adolygu’r albwm ar raglen Lisa Gwilym ar Radio Cymru yn gynharach yn y mis, ni deimlais unrhyw beth wrth wrando ar Toddi am y tro cyntaf, ac nid oedd gen i unrhyw sylw i’w wneud oedd werth creu adolygiad amdano. Bu i mi, hyd yn oed, ystyried ysgrifennu adolygiad gwrthrychol, ffug, gan ceisio creu rhywbeth o’r aneffeithiolrwydd diflas hwnnw oedd yn llenwi fy mhen ar ôl y gwrando.

Y rheswm sylfaenol am hynny oedd nad oeddwn i wedi rhoi cyfle i’r Eira fy nharo ar lefel is na melodïau bachog a llafarganu sgleiniog indi-roc. Gan i mi fod yn meddwl amdanynt fel band i gynhesu’r gynulleidfa ar gyfer Sŵnami ers cyhyd, roeddwn i’n ei chael hi’n anodd derbyn eu bod yn dilyn trywydd artistig na chafodd ei droedio gan artistiaid eraill o’u blaenau. Hefyd, roedd y ffaith mai cerddoriaeth amgen, space-pop a chynrychiolaeth benywaith y sîn oedd yn hawlio’r rhan helaeth o’r sylw yn 2017, yn ei gwneud hi’n anodd darganfod lle i’r Eira yn yr amgylchfyd hwnnw yn anodd.

Mae cyfnod monopoli’r bandiau indi-roc ar ben erbyn hyn, o leiaf yn nhermau’r hyn a drafodir ar y wê ac ar y cyfryngau, ac er i mi feddwl am hynny fel rhwystr i rywun fel yr Eira – roeddwn i’n wirioneddol anghywir. Mi’r oedd y pedwar yn hynod ymwybodol nad oedd y fformiwla flaenorol am weithio iddyn nhw, a Lewys yn benderfynol i bellhau ei hun rhag prif grŵp ei gitarydd flaen.

Roedd mynd i recordio at gynhyrchydd gwahanol yn gam enfawr yn y broses hon – yn enwedig wrth geisio creu synau unigryw ac arbrofi â gweadau newydd. Mae cydweithio â Steffan Pringle wedi agor bylchau newydd yn eu sain, gan greu tyllau yn y wal o sŵn anthemig a oedd yn nodweddu eu caneuon cynnar, ac mae’r effeithiau newydd a glywir ar y gitârs yn aeddfedu’r cyfeiriadau cerddorol yn sylweddol. Mae Dros y Bont, trydydd sengl yr albwm, yn enghraifft perffaith o hyn.

Fodd bynnag, nid bywyd newydd eu cerddoriaeth a’m tarodd ar yr ail a’r trydydd gwrandawiad, ond yr hyn yr oedd y grŵp yn ceisio ei ddweud am eu sefyllfa hwy fel unigolion yn eu hugeiniau cynnar. Er fy mod yn edmygu llawer o gerddoriaeth fy nghyfoedion, anaml iawn y byddaf i’n clywed adlewyrchiad o fy mywyd neu fy sefyllfa yn eu geiriau a’u negeseuon. Ers sylweddoli mai’r newid hwnnw rhwng gadael coleg a mentro i’r byd go iawn yw’r hyn y maent yn ei drafod, mi sylweddolais fy mod wedi darganfod albwm a fydd, mewn ugain mlynedd, yn fy atgoffa o bwynt hanfodol o fy hanes. Mae’n newid breintiedig, ydy, ond mae’n newid gwirioneddol sydd yn effeithio nifer fawr iawn ohonom erbyn hyn.

Mae Gadael am yr Haf a Ffiniau Anweledig yn amlygu’r thema yn berffaith, ynghŷd ag un o fy hoff ganeuon erioed, Pan Na Fyddai’n Llon. Er mai teyrnged i Aberystwyth a’i phrifysgol (gelyn mawr fy alma mater i) yw’r gân, mae’r modd y mae Lewys yn portreadu ei berthynas â lleoliad penodol yn unigryw ac yn gwbl onest. Er iddi ymddangos yn flaenorol ar albwm amlgyfrannog I Ka Ching 5 (2016), mae’r gân yn hawlio ei lle yn wych ar yr albwm hon. Yn wir, mae gweddill yr albwm yn teimlo fel parhâd ohoni.

Mae un llygad ar y set fyw yma hefyd – mae rhywun yn clywed Rings Around Your Eyes fel modd gwych o arafu a thawelu’r llif, gyda phelen disco fawr a channoedd o ffonau yn yr awyr. Mae Feeling Fine yn chwarae â’r meddwl, a’r traed, yn benodol, wrth i’r rhythmau cyfnewidiol gynnig eu hunain yn wych i gyfeilio i ddawnsfeydd amrywiol gan y dorf.

Roedd disgwyl tan ar ôl yr Eisteddfod i gwblhau’r adolygiad hwn yn gam doeth, hefyd, wedi i mi weld yn union sut oedd y band yn bwriadu dod â’r albwm i’r llwyfan. Mae perfformiadau byw Yr Eira, o ganlyniad i ddiffyg hyder yn eu hunain, efallai, wedi gallu bod yn eithaf fflat dros y blynyddoedd, a doeddwn i ddim yn gwybod beth i ddisgwyl ganddynt yn y brifwyl. Er i mi eu gweld yn noson lawnsio eu halbwm yng Ngŵyl Arall fis diwethaf, roeddent yn dal i ddod i arfer â’r caneuon newydd yn fyw ac felly ddim yn cyflawni eu potensial. Dydw i ddim yn gwybod beth ddigwyddodd iddyn nhw yn y cyfnod rhwng y gig hwnnw a’r Eisteddfod, ond mi’r ydw i’n siŵr y buasai llawer o fandiau yn elwa o’r un trawsnewidiad. Perfformiad gorau Lewys erioed, heb os, oedd ei reolaeth lwyr o lwyfan y pafiliwn o flaen cerddorfa’r Welsh Pops, ac mi roddodd hynny iddo’r hyder i barhau â’r momentwm wrth berfformio ym Maes B ar y nos Wener a Llwyfan y Maes brynhawn Sadwrn.

Yr unig beth sydd dal yn fy synnu yw cyn lleied o ganeuon yr Eira mae’r dorf yn ei wybod yn gyffredinol. Wrth edrych o gwmpas, roedd pawb i’w weld yn mwynhau, ond ddim yn cyd ganu gyda nhw i’r un graddau â Sŵnami, Candelas neu Yws Gwynedd. Pam? Mae’r tiwns yno, yn sicr – ac ar brydiau, yn fy marn bersonol i, yn well nag ambell un o ganeuon mwyaf poblogaidd yr artistiaid eraill.

Rydw i’n gobeithio y bydd ffans niferus indi-roc Cymraeg yn gwrando ar yr albwm hon yn ei chyfanrwydd ac yn ei dysgu ar gyfer eu mwynhau yn eu hymddangosiad byw nesaf. Cyn fis Gorffennaf eleni, mi fuaswn i’n fodlon iawn gweld yr Eira yn ail ar lein-yps gigs am weddill eu gyrfa, ond ar ôl Toddi, dydy hynny ddim am ddigwydd. Drwy gario ymlaen â’r gwelliant hwn, gall Lewys, Ifan, Trystan a Guto grafu eu henwau yn hanes cerddoriaeth bop orau ein hanes.

Fis diwethaf, cafodd Gethin gyfle i gyfweld Ifan a Lewys am eu halbwm newydd. Dyma beth oedd ganddyn nhw i ddweud!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s