Trac y Dydd #22 – Pan Ddaw Yfory gan Bando

GETHIN GRIFFITHS

img_0551

Yn rhagair cyfrol Hefin Wyn, Ble Wyt Ti Rhwng?, dywed yr Athro Pwyll ap Siôn nad oedd wedi meddwl y buasai cerddoriaeth gymhleth, soffistigedig, yn gallu bodoli drwy gyfrwng y Gymraeg – tan iddo glywed Bando. Nid sylw uchel ael mo hynny, chwaith, ond teyrnged i allu anhygoel Bando, fel grŵp o gerddorion galluog, i greu cerddoriaeth â chymhlethdod yn bodoli ynddi.

Nid oedd bywyd Bando yn hawdd, o bell ffordd, gan nad oeddent yn ffitio’r mowld rhywsut. Erbyn eu cyfnod hwy, ar droad degawd yr wythdegau, roedd ‘na unigolion a grwpiau yn dyfod o du ôl i’r mwg, o’r ddinas fawr. Y broblem fawr oedd nad oedd y grwpiau ‘dinesig’ hyn yn cyd-fynd â’r feddylfryd wledig iwtopaidd a ddyfeiswyd gan fudiadau fel Adfer, ac roedd anghydweld rhwng dilynwyr pybyr y mudiad a’r rhai oedd yn dadlau bod modd i’r dinasoedd fod mor ‘Gymreig’ â chefn gwlad. Yn ychwanegol i hynny, roedd grwpiau’r ddinas, yn aml, yn cynnwys cerddorion di-Gymraeg, ac roedd hynny’n ddieflig, wrth gwrs.

Mae’r gwahaniaeth hwn i’w glywed yn y gerddoriaeth ei hun. Nid blŵs 12-bar ailadroddus sydd yma, nid atsain o roc-a-rôl y pumdegau na chaneuon gwerin wedi eu ‘moderneiddio’, ond rhywbeth agosach at Steely Dan a’u harmonïau estynedig a’u cordiau annisgwyl. Roedd gallu y cerddorion hyn, sydd yn fwy o gerddorion ‘sesiwn’ na cherddorion amaturaidd, ysgol-uwchraidd ambell i grŵp yn y cyfnod, yn galluogi iddynt wneud hynny. Nid unawd gitâr gwbl ar-hap â llond amp o distortion a geir gan Myfyr Isaac, ond yn hytrach, ceir yma unawd firtiwosig a chynnil, gyda phob nodyn yn dod o ryw raddfa na chlywir yn aml y tu allan i’r ysgolion cerdd a’r clybiau jazz.

Ond does ‘na ddim pwynt medru chwarae gitâr i safon byd-eang, na gallu creu gweadau cerddorol diddorol heb allu i ysgrifennu cân dda. Dyma yw cryfder ‘Pan Ddaw Yfory’, fel nifer o ganeuon Bando. Mae gan Caryl Parry Jones y gallu i gyfansoddi cân gwbl syml i’w chanu a’i chofio, sydd hefyd â seiliau mwy cymhleth o chordiau a harmonïau. Mae’r modd y mae’r gân (er iddi gael ei newid i’r cyweirnod mwyaf o’r cyweirnod lleiaf) yn gweithio mor dda yn arddull Yws Gwynedd hefyd yn brawf o hyn.

Baled epig o rhyw sioe radio o’r Mid-West yn America yw ‘Pan Ddaw Yfory’, ac mae hynny’n blydi grêt.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s